Stonoga — mały szary skorupiak na korze drewna
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🐚 Bezkręgowce

Stonoga

Oniscidea (równonogi lądowe)

Stonoga to mały, szary skorupiak, który żyje na lądzie — pod kamieniami, deskami, w liściach i piwnicach. Mimo nazwy nie ma stu nóg, tylko czternaście, i jest krewną krabów i raków.

W pigułce

Stonoga — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaWilgotne miejsca na lądzie: pod kamieniami, korą, liśćmi, w piwnicach
🍽️
Co jeMartwe liście, gnijące drewno, resztki roślin
📏
WielkośćZwykle 1–2 cm długości
⏳
Ile żyjeZwykle 2–3 lata
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Stonoga ma 14 nóg, a nie 100.
  • Jest skorupiakiem, jak krab i rak.
  • Niektóre stonogi zwijają się w kulkę.
  • Oddycha czymś w rodzaju skrzeli, więc potrzebuje wilgoci.
Bliżej natury

Jak żyje stonoga?

Stonogi są aktywne nocą i w wilgotną pogodę, a w dzień chowają się w ciemnych, wilgotnych kryjówkach. Wysychają łatwo, bo ich pancerz nie chroni przed utratą wody tak dobrze jak u owadów. Często zbierają się w grupach, żeby zatrzymać wilgoć.

Żywią się martwymi liśćmi, próchniejącym drewnem i resztkami roślin, a przez to przyspieszają powstawanie żyznej gleby. Samica nosi jaja i młode w specjalnej kieszeni pod brzuchem, wypełnionej płynem — jak w małym akwarium.

Czy wiesz, że…?

stonoga jest skorupiakiem i jej najbliższymi krewnymi są kraby, raki i krewetki, a nie owady? Jej przodkowie żyli w morzu, a stonogi to jedne z nielicznych skorupiaków, które przeniosły się całkowicie na ląd.

Jak rozpoznać

Jak wygląda stonoga?

Stonoga ma owalne, wypukłe i lekko spłaszczone ciało, pokryte szarym lub brązowym pancerzem złożonym z ruchomych płytek. Z przodu ma dwie pary czułków (jedna jest malutka), a pod spodem siedem par krótkich nóg.

Najczęściej mierzy 1–2 cm. Prosionek szorstki jest szarobrązowy i chropowaty, a kulanka (zwijka) potrafi zwinąć się w idealną kulkę jak pancernik.

Nie pomyl się

Stonoga a podobne zwierzęta

Krocionóg ma dużo dłuższe, walcowate ciało z wieloma segmentami i dwiema parami nóg na każdym segmencie. Skolopendra i inne pareczniki są płaskie, szybkie i mają jadowe szczękonóża.

Skorek to owad z sześcioma nogami i szczypcami na końcu odwłoka, a nie skorupiak.

W sąsiedztwie człowieka

Stonoga a ludzie

Stonogi są niegroźne — nie gryzą, nie żądlą i nie przenoszą chorób. W ogrodzie i kompostowniku pomagają rozkładać liście i tworzyć próchnicę. W domu pojawiają się tam, gdzie jest wilgotno, np. w piwnicy lub łazience.

Dzieci chętnie obserwują stonogi pod kamieniami czy deskami. Po obejrzeniu warto odłożyć kamień tak, jak leżał, żeby stonogi nie wyschły.

Ćwicz dalej z kartami pracy

Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka PDF · sklep

Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.

3,90 zł

Wszystkie materiały z przyrody →

Pytania i odpowiedzi

Stonoga — częste pytania

Ile nóg ma stonoga?

Stonoga ma 14 nóg, czyli siedem par.

Dla dociekliwych
Mimo nazwy nie ma stu nóg. Wiele nóg mają krocionogi i pareczniki, ale to zupełnie inne zwierzęta.
Jak wygląda stonoga?

Stonoga ma owalne, wypukłe i lekko spłaszczone ciało, pokryte szarym lub brązowym pancerzem złożonym z ruchomych płytek. Z przodu ma dwie pary czułków (jedna jest malutka), a pod spodem siedem par krótkich nóg.

Dla dociekliwych
Najczęściej mierzy 1–2 cm. Prosionek szorstki jest szarobrązowy i chropowaty, a kulanka (zwijka) potrafi zwinąć się w idealną kulkę jak pancernik.
Co je stonoga?

Stonoga je martwe liście, gnijące drewno i resztki roślin.

Dla dociekliwych
Czasem zjada też grzyby i miękkie, młode części roślin.
Czy stonoga to owad?

Nie — stonoga jest skorupiakiem, krewną krabów i raków.

Dla dociekliwych
Owady mają sześć nóg, a stonoga czternaście.
Czy stonoga gryzie?

Nie — stonoga jest dla ludzi całkowicie niegroźna.

Dla dociekliwych
Nie gryzie, nie żądli i nie przenosi chorób.
Gdzie żyje stonoga?

Stonoga żyje w wilgotnych miejscach: pod kamieniami, korą, w liściach, kompostowniku i piwnicach.

Dla dociekliwych
Potrzebuje wilgoci, bo łatwo wysycha.
Jak jest „stonoga” po angielsku?

Stonoga po angielsku to woodlouse (czyt. łudlaus).

Dla dociekliwych
Stonogę nazywa się po angielsku też pill bug — zwłaszcza tę, która zwija się w kulkę.
Poznaj też

Zobacz także bezkręgowce

Kategoria: BezkręgowceWróć do: Bezkręgowce
Wszystkie: bezkręgowce
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-12