Ameba — jednokomórkowy pierwotniak z nibynóżkami pod mikroskopem
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🐚 Bezkręgowce

Ameba

Amoeba proteus (pełzak odmieniec)

Ameba, czyli pełzak, to malutki organizm zbudowany z jednej komórki. Nie ma stałego kształtu: wypuszcza wypustki zwane nibynóżkami, którymi pełza i łapie jedzenie.

W pigułce

Ameba — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaSłodkie wody: kałuże, stawy, rowy, a także wilgotna gleba
🍽️
Co jeBakterie, glony i inne drobne organizmy, które otacza nibynóżkami
📏
WielkośćZwykle 0,2–0,7 mm — ledwo widoczna gołym okiem
⏳
Ile żyjeNie starzeje się: po kilku dniach dzieli się na dwie nowe ameby
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Składa się tylko z jednej komórki.
  • Ciągle zmienia kształt.
  • Porusza się na nibynóżkach.
  • Rozmnaża się, dzieląc się na pół.
Bliżej natury

Jak żyje ameba?

Ameba pełza po dnie zbiornika albo po roślinach wodnych. Wypycha do przodu część komórki — nibynóżkę — i przelewa do niej resztę ciała. Tak powoli przesuwa się naprzód.

Gdy natrafi na bakterię albo glon, otacza go nibynóżkami i zamyka w małym pęcherzyku w swoim wnętrzu, gdzie go trawi. Gdy urośnie, dzieli się na dwie identyczne ameby.

Czy wiesz, że…?

ameba nie ma ust, żołądka ani nóg, a mimo to je, trawi i chodzi? Wszystko robi jedna komórka, która „obejmuje” jedzenie całym ciałem.

Jak rozpoznać

Jak wygląda ameba?

Ameba wygląda jak mała, przezroczysta, galaretowata kropla o nieregularnym kształcie. Z jej brzegów wystają tępe wypustki — nibynóżki — które ciągle się wydłużają i chowają.

Pod mikroskopem widać w środku jądro komórkowe, ziarenka i pęcherzyki z pokarmem. Pełzak odmieniec mierzy zwykle 0,2–0,7 mm.

Nie pomyl się

Ameba a podobne zwierzęta

Pantofelek też jest jednokomórkowym pierwotniakiem, ale ma stały kształt podeszwy buta i pływa dzięki rzęskom.

Euglena ma wydłużony kształt, zieloną barwę i witkę, którą wiosłuje w wodzie.

W sąsiedztwie człowieka

Ameba a ludzie

Ameby są ważnymi zwierzętami doświadczalnymi — od ponad stu lat oglądają je uczniowie i naukowcy pod mikroskopem.

Większość ameb jest dla ludzi zupełnie niegroźna. Nieliczne pełzaki mogą wywołać chorobę przewodu pokarmowego, dlatego warto myć ręce i pić tylko czystą wodę, a przy długiej biegunce iść do lekarza.

Ćwicz dalej z kartami pracy

Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka PDF · sklep

Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.

3,90 zł

Wszystkie materiały z przyrody →

Pytania i odpowiedzi

Ameba — częste pytania

Jak wygląda ameba?

Ameba wygląda jak przezroczysta kropla galaretki, która ciągle zmienia kształt.

Dla dociekliwych
Z jej brzegów wystają nibynóżki.
Co je ameba?

Ameba je bakterie, glony i inne drobne organizmy.

Dla dociekliwych
Otacza je nibynóżkami i trawi w swoim wnętrzu.
Jak rozmnaża się ameba?

Ameba rozmnaża się przez podział — jedna komórka dzieli się na dwie.

Dla dociekliwych
Powstają dwie identyczne ameby.
Gdzie żyje ameba?

Ameby żyją w słodkich wodach, kałużach i wilgotnej glebie.

Dla dociekliwych
Można je znaleźć w zwykłym stawie.
Czy ameba jest zwierzęciem?

Ameba nie jest zwierzęciem w ścisłym sensie, tylko pierwotniakiem.

Dla dociekliwych
To jednokomórkowy organizm, który porusza się i je jak małe zwierzę.
Jak jest „ameba” po angielsku?

Ameba po angielsku to amoeba (czyt. amiba).

Dla dociekliwych
Ameba to po angielsku amoeba (czyt. amiba).
Poznaj też

Zobacz także bezkręgowce

Kategoria: BezkręgowceWróć do: Bezkręgowce
Wszystkie: bezkręgowce
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-12