Pantofelek — jednokomórkowy pierwotniak w kształcie podeszwy buta, pokryty rzęskami
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🐚 Bezkręgowce

Pantofelek

Paramecium caudatum

Pantofelek to malutki organizm zbudowany z jednej komórki. Kształtem przypomina podeszwę buta, a całe ciało pokrywają mu tysiące rzęsek, którymi wiosłuje w wodzie.

W pigułce

Pantofelek — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaSłodkie wody stojące: stawy, kałuże, rowy
🍽️
Co jeBakterie i drobne glony
📏
Wielkość0,1–0,3 mm
⏳
Ile żyjeNie starzeje się: zwykle co dzień dzieli się na dwa
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Pływa dzięki tysiącom rzęsek.
  • Ma dwa jądra komórkowe.
  • Wypompowuje nadmiar wody specjalnymi pęcherzykami.
  • Łatwo go wyhodować w szkolnym doświadczeniu.
Bliżej natury

Jak żyje pantofelek?

Pantofelek pływa, obracając się wokół własnej osi, bo rzęski uderzają w wodę ukośnie. Gdy natrafi na przeszkodę, cofa się, skręca i płynie w innym kierunku.

Rzęski wokół lejkowatego zagłębienia na boku ciała zaganiają do środka bakterie. Pokarm trafia do pęcherzyków, w których jest trawiony. Pantofelek rozmnaża się, dzieląc się na dwa.

Czy wiesz, że…?

pantofelka łatwo wyhodować w domu? Wystarczy zalać garść siana wodą ze stawu i odczekać kilka dni — pod mikroskopem zobaczysz mnóstwo pływających pantofelków.

Jak rozpoznać

Jak wygląda pantofelek?

Pantofelek ma wydłużony kształt podeszwy buta, zaokrąglony z przodu i nieco zwężony z tyłu. Całe ciało pokrywają drobne, ruchliwe rzęski.

Pod mikroskopem jest przezroczysty. W środku widać duże jądro, pęcherzyki z pokarmem i dwa gwiaździste pęcherzyki, które pompują wodę. Mierzy 0,1–0,3 mm.

Nie pomyl się

Pantofelek a podobne zwierzęta

Ameba nie ma stałego kształtu ani rzęsek — pełza na nibynóżkach.

Euglena jest zielona, wrzecionowata i pływa dzięki jednej długiej witce.

W sąsiedztwie człowieka

Pantofelek a ludzie

Pantofelki to ulubione organizmy na lekcjach biologii, bo łatwo je hodować i obserwować pod mikroskopem.

Pantofelki są niegroźne dla ludzi. W stawach zjadają bakterie, pomagając oczyszczać wodę.

Ćwicz dalej z kartami pracy

Encyklopedia zostaje darmowa. Jeśli dziecko chce poćwiczyć dalej, w sklepie czekają gotowe karty pracy PDF do druku, z kluczem odpowiedzi.

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Owady i małe zwierzęta

6 tekstów informacyjnych z pytaniami dla klas 2–3: „Owady i małe zwierzęta”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

Materiał PDF · sklep

Czytanie ze zrozumieniem kl. 2–3: Zwierzęta z zoo, 6 tekstów PDF

6 tekstów z pytaniami dla klas 2–3: „Zwierzęta z zoo”.

5,90 zł

Pierwsza strona: Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka PDF · sklep

Rośliny i zwierzęta — kartkówka, przyroda kl. 3

Kartkówka z przyrody dla klasy 3: rośliny i zwierzęta lasu, łąki, pola i wody. Pięć grup, 5 zadań, 15 minut.

3,90 zł

Wszystkie materiały z przyrody →

Pytania i odpowiedzi

Pantofelek — częste pytania

Jak wygląda pantofelek?

Pantofelek to jednokomórkowy organizm w kształcie podeszwy buta, pokryty rzęskami.

Dla dociekliwych
Mierzy 0,1–0,3 mm.
Jak porusza się pantofelek?

Pantofelek pływa dzięki tysiącom rzęsek, które uderzają w wodę.

Dla dociekliwych
Obraca się przy tym wokół własnej osi.
Co je pantofelek?

Pantofelek je bakterie i drobne glony.

Dla dociekliwych
Rzęski zaganiają je do zagłębienia na jego ciele.
Gdzie żyje pantofelek?

Pantofelek żyje w stawach, kałużach i rowach z wodą stojącą.

Dla dociekliwych
Lubi wodę z gnijącymi roślinami.
Jak rozmnaża się pantofelek?

Pantofelek rozmnaża się, dzieląc się na dwa.

Dla dociekliwych
Zwykle dzieje się to raz lub kilka razy dziennie.
Jak jest „pantofelek” po angielsku?

Pantofelek po angielsku to paramecium (czyt. paramisjum).

Dla dociekliwych
Pantofelek to po angielsku paramecium (czyt. paramisjum).
Poznaj też

Zobacz także bezkręgowce

Kategoria: BezkręgowceWróć do: Bezkręgowce
Wszystkie: bezkręgowce
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-12