Strona główna › Funkcje › Funkcja liniowa

Funkcja liniowa

Funkcja liniowa opisuje wszystko, co zmienia się równomiernie: koszt rosnący o stałą kwotę za sztukę, temperaturę spadającą o tyle samo co godzinę, masę bańki rosnącą o tyle samo z każdym litrem mleka. Zadania maturalne rzadko proszą o narysowanie jej wykresu — najczęściej dają garść danych i każą odtworzyć wzór. Ta strona jest o tym, jak to zrobić, niezależnie od tego, w jakiej postaci dane przyszły.

Dział: FunkcjePoziom: liceum — zakres podstawowyZadań z matury: 21

Krótko: Funkcja liniowa to funkcja postaci f(x) = ax + b. Jej wykresem jest prosta, a jest współczynnikiem kierunkowym, a b — wyrazem wolnym, czyli punktem przecięcia z osią y.

Przejdź od razu do zadań (21) ↓

Kalkulator: wzór funkcji liniowej z dwóch punktów

Wykres przechodzi przez punkty A(x₁, y₁) i B(x₂, y₂).

1Wzór i co znaczą jego litery

Funkcja liniowa to funkcja, którą da się zapisać w postaci:

f(x)=ax+bf(x) = ax + b

gdzie aa i bb są ustalonymi liczbami, a zmienna xx występuje najwyżej w pierwszej potędze. Słowo „najwyżej” jest tu potrzebne: przy a=0a = 0 zmienna nie występuje wcale, a funkcja stała nadal jest liniowa. To ostatnie zastrzeżenie odsiewa większość funkcji ze szkoły średniej: x2x^2, x\sqrt{x} czy 1x\frac{1}{x} liniowej nie dają.

Warto zapamiętać aa jako przyrost na jednostkę, a nie jako „liczbę przy iksie”. Ta pierwsza interpretacja od razu tłumaczy, dlaczego funkcja liniowa opisuje zjawiska o stałym tempie zmian — i skąd bierze się jej wzór w zadaniach tekstowych.

Dwa przypadki szczególne, które mają własne nazwy

b=0 i a≠0b = 0 \text{ i } a \neq 0 — wzór upraszcza się do f(x)=axf(x) = ax, a to jest dokładnie proporcjonalność prosta. Wykres przechodzi wtedy przez początek układu, a iloraz f(x)x\frac{f(x)}{x} jest stały dla każdego x≠0x \neq 0.

a=0a = 0 — zostaje f(x)=bf(x) = b, czyli funkcja stała. Nadal jest liniowa, choć niczego nie „nachyla”.

Nie myl proporcjonalności prostej z odwrotną: tam stały jest iloczyn, a wykresem jest hiperbola, nie prosta.

Wykres funkcji liniowej — prosta, jej nachylenie i odczyt współczynników z rysunku — opisuję osobno. Tutaj rysunek jest tylko jednym z możliwych źródeł danych, a nie tematem.

Sposób zapisywania wzoru i nazywania jego liter jest wspólny dla wszystkich funkcji, nie tylko liniowej — tłumaczę go w podstawach zapisu funkcji.

Funkcja liniowa f(x) = 2x + 1 na wykresie: a = 2 to przyrost wartości, gdy x rośnie o 1, b = 1 to wartość dla x = 0
Co znaczą a i b we wzorze funkcji liniowej — na przykładzie f(x) = 2x + 1.

2Jakie dane, taka droga do wzoru

Wyznaczenie wzoru to zawsze znalezienie dwóch liczb: aa i bb. Potrzebne są więc dwie niezależne informacje — nigdy mniej. Różnica polega tylko na tym, w jakiej postaci przychodzą.

co daje zadaniejak wyznaczyć wzór
dwa punkty (x1,y1)(x_1, y_1), (x2,y2)(x_2, y_2)aa z ilorazu przyrostów, potem bb przez podstawienie
miejsce zerowe i wartość w punkcieto też dwa punkty — miejsce zerowe to punkt (x0,0)(x_0, 0)
współczynnik aa i jeden punktpodstawić punkt do y=ax+by = ax + b i wyliczyć bb
wykresodczytać bb z osi OyOy, aa z dwóch punktów kratowych
opis słowny zjawiskaaa z tempa zmian, bb ze stanu początkowego

Drugi wiersz jest tym, którego uczniowie najczęściej nie rozpoznają. Zdanie „miejscem zerowym jest −3-3” jest informacją o punkcie: wykres przechodzi przez (−3,0)(-3, 0). Po takim przetłumaczeniu zadanie staje się zwykłym „wyznacz wzór z dwóch punktów”.

Ostatni wiersz to serce zadań tekstowych i wrócę do niego w osobnej sekcji.

Kontrola, która sprawdza oba współczynniki naraz

Po wyznaczeniu wzoru podstaw drugi punkt — ten, którego nie użyłeś do wyliczenia bb.

Jeśli równość się zgadza, wzór jest poprawny; jeśli nie, błąd jest w aa albo w znaku.

Ta kontrola kosztuje jedną linijkę i sprawdza oba współczynniki naraz. Nie wykryje natomiast źle odczytanej danej: kto weźmie „miejscem zerowym jest 11” za punkt (0,1)(0, 1) zamiast (1,0)(1, 0), dostanie f(x)=−3x+1f(x) = -3x + 1 i podstawienie drugiego punktu przejdzie — mimo że poprawna odpowiedź to f(x)=−2x+2f(x) = -2x + 2. Rachunek kontroluje rachunek, nie odczyt treści.

Jeżeli danych jest więcej niż dwie — na przykład trzy punkty — to nadwyżka służy właśnie do sprawdzenia. Gdy trzeci punkt nie leży na wyznaczonej prostej, zadanie było o czymś innym albo gdzieś jest pomyłka rachunkowa.

Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów (1, 3) i (3, 7): a = (7 − 3) : (3 − 1) = 2, b = 1, f(x) = 2x + 1
Wzór funkcji liniowej z dwóch punktów w trzech krokach.
Grupa A gratis · B–E w sklepie

Sprawdź, czy to już umieją: sprawdzian z kluczem z działu „Funkcja liniowa” (liceum, klasa 1), gotowy do druku

Grupę A pobierzesz za darmo i sprawdzisz na niej, jak wygląda arkusz. Grupy B, C, D i E mają inne liczby w tych samych zadaniach, więc sąsiedzi w ławce nie przepiszą od siebie. Klucz z punktacją do każdej grupy.

Okładka: Funkcja liniowa — cały dział, liceum, klasa 1 (5 pakietów)
Jeden arkuszgrupy B–E i klucze do wybranego testu3,90 złNAJCZĘŚCIEJ WYBIERANECały dział „Funkcja liniowa”5 arkuszy w jednym pliku9,90 zł19,50 zł−9,60 złLiceum, klasa 1, na cały rok30 arkuszy, 1,66 zł za arkusz49,90 zł
Dodaj do koszyka · cały dział · 9,90 złPobierz darmową grupę A (PDF)
✓ PDF od razu po płatności BLIK✓ Bez zakładania konta✓ Faktura dla szkoły

3Funkcja liniowa jako model zjawiska

Podstawa programowa wymienia to jako osobną umiejętność (dział V, zakres podstawowy, punkt 11: „wykorzystuje własności funkcji liniowej i kwadratowej do interpretacji zagadnień geometrycznych, fizycznych itp., także osadzonych w kontekście praktycznym”).

Zjawisko da się opisać funkcją liniową dokładnie wtedy, gdy przyrost jest stały: każda kolejna jednostka argumentu zmienia wynik o tyle samo. Wtedy:

Rozpoznanie tych dwóch liczb w treści zadania jest całą pracą; reszta to podstawienie. Warto wypisać je osobno, zanim zacznie się cokolwiek liczyć — wtedy widać od razu, czy któraś nie została w treści przemilczana.

Uwaga na dziedzinę. We wzorze xx może być dowolną liczbą rzeczywistą, ale w zjawisku zwykle nie: litrów mleka nie bywa ujemnie wiele, a sztuk towaru — ułamkowo. Model jest liniowy, lecz sensowny tylko na fragmencie prostej, i zadania potrafią o ten fragment zapytać wprost.

Drugie ograniczenie jest fizyczne: bańka o pojemności dziesięciu litrów przestaje być modelem liniowym przy jedenastym litrze, bo tyle się w niej nie zmieści. Model liniowy prawie nigdy nie obowiązuje bez końca — i to jest odpowiedź na pytanie „do jakiego argumentu wzór ma sens”.

4Czy to na pewno funkcja liniowa

Zadania lubią sprawdzać, czy uczeń odróżni funkcję liniową od czegoś, co ją przypomina. Trzy sytuacje wracają najczęściej:

Przy funkcji zadanej tabelą kryterium jest inne: sprawdzamy, czy równym przyrostom argumentu odpowiadają równe przyrosty wartości. Jeśli argumenty rosną co 22, a wartości za każdym razem o 66, to funkcja jest liniowa o współczynniku a=3a = 3.

Trzeba tylko uważać, żeby argumenty w tabeli rzeczywiście były równo oddalone. Przy nierównych odstępach porównuje się nie same przyrosty wartości, ale ich ilorazy przez przyrosty argumentów — czyli dokładnie to, co liczy wzór na aa.

O tym, jak z gotowego wzoru odczytać kierunek i przypadki szczególne, piszę na stronach o monotoniczności i o miejscu zerowym. Kierunek zmian i to, czy miejsce zerowe istnieje, rozstrzyga ta sama liczba aa; jego położenie zależy już także od bb — funkcje 2x+72x + 7 i 2x−72x - 7 mają wspólny współczynnik kierunkowy, a miejsca zerowe −3,5-3{,}5 oraz 3,53{,}5.

5Przykłady krok po kroku

Cztery zadania: wzór z miejsca zerowego i wartości, wzór z opisu zjawiska, badanie tabeli i wzór z parametrem.

Przykład 1 Wzór z miejsca zerowego i jednej wartości

Miejscem zerowym funkcji liniowej gg jest liczba −3-3, a dla argumentu 00 funkcja przyjmuje wartość 32\frac{3}{2}. Wyznacz wzór funkcji gg.

  1. Tłumaczę dane na punkty: miejsce zerowe daje punkt (−3,0)(-3, 0), druga informacja — punkt (0,32)(0, \frac{3}{2}).
  2. Punkt o pierwszej współrzędnej zero od razu podaje wyraz wolny: b=32b = \frac{3}{2}.
  3. Współczynnik kierunkowy: a=32−00−(−3)=323=12a = \frac{\frac{3}{2} - 0}{0 - (-3)} = \frac{\frac{3}{2}}{3} = \frac{1}{2}.
  4. Wzór: g(x)=12x+32g(x) = \frac{1}{2}x + \frac{3}{2}.
  5. Kontrola drugim punktem: g(−3)=−32+32=0g(-3) = -\frac{3}{2} + \frac{3}{2} = 0 ✓ — miejsce zerowe się zgadza.

Odpowiedź: g(x)=12x+32g(x) = \frac{1}{2}x + \frac{3}{2}

Drugi krok to skrót, który warto widzieć: gdy jednym z punktów jest (0,cosˊ)(0, \text{coś}), wyraz wolny mamy za darmo i zostaje tylko aa. Bez tego skrótu trzeba rozwiązać układ dwóch równań — wynik ten sam, pracy dwa razy więcej.

Przykład 2 Wzór z opisu zjawiska

Pusta bańka na mleko ma masę 6,56{,}5 kg, a jeden litr mleka waży 1,031{,}03 kg. Zapisz wzór na masę bańki z xx litrami mleka i oblicz masę przy 1010 litrach.

  1. Stan początkowy, czyli masa przy zerze litrów: b=6,5b = 6{,}5.
  2. Przyrost na jednostkę, czyli masa jednego litra: a=1,03a = 1{,}03.
  3. Wzór: m(x)=1,03x+6,5m(x) = 1{,}03x + 6{,}5.
  4. Dla dziesięciu litrów: m(10)=10,3+6,5=16,8m(10) = 10{,}3 + 6{,}5 = 16{,}8 kg.
  5. Kontrola inaczej: samo mleko waży 10,310{,}3 kg, bańka 6,56{,}5 kg, razem 16,816{,}8 kg ✓
  6. Kontrola sensu dziedziny: bańka mieści 1010 litrów, więc wzór obowiązuje dla x∈⟨0,10⟩x \in \langle 0, 10 \rangle ✓

Odpowiedź: m(x)=1,03x+6,5m(x) = 1{,}03x + 6{,}5; dla 1010 litrów masa wynosi 16,816{,}8 kg.

Ostatni krok bywa treścią osobnego podpunktu. Wzór sam z siebie działa dla dowolnego xx, ale zjawisko kończy się przy pojemności naczynia — i o to zadania pytają.

Przykład 3 Czy tabela opisuje funkcję liniową

Sprawdź, czy tabela opisuje funkcję liniową, i podaj jej wzór. xx: 11, 33, 55, 77; f(x)f(x): 44, 1010, 1616, 2222.

  1. Argumenty rosną równomiernie, co 22.
  2. Przyrosty wartości: 10−4=610 - 4 = 6, 16−10=616 - 10 = 6, 22−16=622 - 16 = 6 — wszystkie równe.
  3. Równym przyrostom argumentu odpowiadają równe przyrosty wartości, więc funkcja jest liniowa.
  4. a=62=3a = \frac{6}{2} = 3.
  5. Wyraz wolny z pierwszego punktu: 4=3⋅1+b4 = 3 \cdot 1 + b, czyli b=1b = 1.
  6. Kontrola ostatnim punktem: 3⋅7+1=223 \cdot 7 + 1 = 22 ✓

Odpowiedź: Tak; f(x)=3x+1f(x) = 3x + 1.

Uwaga na krok czwarty: aa to przyrost wartości podzielony przez przyrost argumentu, a nie sam przyrost wartości. Gdyby argumenty rosły co 11, obie liczby byłyby równe — i stąd bierze się nawyk pomijania dzielenia.

Przykład 4 Kiedy wzór z parametrem jest liniowy

Dla jakiej wartości mm funkcja f(x)=(m−4)x2+5x−1f(x) = (m - 4)x^2 + 5x - 1 jest funkcją liniową?

  1. Funkcja liniowa nie może mieć składnika z x2x^2, więc współczynnik przy nim musi być zerem.
  2. m−4=0m - 4 = 0, czyli m=4m = 4.
  3. Sprawdzam, co wtedy zostaje: f(x)=5x−1f(x) = 5x - 1 — rzeczywiście liniowa ✓
  4. Sprawdzam przypadek odwrotny: dla m=5m = 5 mamy f(x)=x2+5x−1f(x) = x^2 + 5x - 1, czyli funkcję kwadratową ✓
  5. Kontrola dodatkowa: przy m=4m = 4 współczynnik przy xx wynosi 5≠05 \neq 0, więc funkcja nie degeneruje się do stałej ✓

Odpowiedź: m=4m = 4

Ostatni krok wart jest zapisania: gdyby przy xx też stał parametr, mogłoby się okazać, że dla tej samej wartości znika również składnik liniowy. Wtedy odpowiedź wymagałaby dodatkowego zastrzeżenia.

6Najczęstsze błędy

Pierwsze dwa błędy dotyczą wyznaczania wzoru, trzy kolejne — rozpoznawania funkcji liniowej i modelu.

Nierozpoznanie miejsca zerowego jako punktu wykresu.

Skąd się bierze: „Miejscem zerowym jest −3-3” brzmi jak informacja o liczbie, a nie o punkcie.

Jak zrobić dobrze: Przetłumacz to na punkt (−3,0)(-3, 0). Wtedy zadanie zamienia się w zwykłe wyznaczanie wzoru z dwóch punktów.

Przyjęcie przyrostu wartości za współczynnik aa przy nierównych krokach argumentu.

Skąd się bierze: Przy argumentach rosnących co jeden obie liczby są równe, więc nawyk przenosi się dalej.

Jak zrobić dobrze: aa to iloraz przyrostów: przyrost wartości podzielony przez przyrost argumentu. Przy kroku 22 i przyroście 66 wychodzi 33, nie 66.

Uznanie wzoru z nawiasem za nieliniowy.

Skąd się bierze: Wzór 3(x−2)+53(x-2) + 5 wygląda na złożony, więc bywa odrzucany bez sprawdzenia.

Jak zrobić dobrze: Najpierw uporządkuj. Po rozwinięciu zostaje 3x−13x - 1, czyli funkcja liniowa jak każda inna.

Mylenie proporcjonalności prostej z odwrotną.

Skąd się bierze: Obie nazwy zawierają słowo „proporcjonalność”, a obie zależności opisują związek dwóch wielkości.

Jak zrobić dobrze: Prosta to y=axy = ax, stały iloraz, wykresem prosta przez początek układu. Odwrotna to y=axy = \frac{a}{x}, stały iloczyn, wykresem hiperbola.

Stosowanie modelu liniowego poza zakresem, w którym ma sens.

Skąd się bierze: Wzór działa dla każdej liczby, więc podstawia się do niego dowolny argument.

Jak zrobić dobrze: Sprawdź ograniczenia zjawiska: pojemność naczynia, liczbę sztuk, nieujemność czasu. Wzór obowiązuje tylko tam, gdzie opis pozostaje prawdziwy.

Zadania maturalne — wyznaczanie wzoru funkcji liniowej z warunków

Prawdziwe zadania z arkuszy matury z matematyki (CKE) — przy każdym podano sesję egzaminacyjną. Pod każdym zadaniem znajdziesz rozwiązanie krok po kroku wraz ze wskazówką i typowym błędem.

Zielone jest to, co dane w treści. Czerwone — to, co policzone po drodze. Funkcja liniowa f(x)=ax+bf(x) = ax + b ma dwa niewiadome współczynniki, więc do jej wyznaczenia potrzeba dwóch warunków — każdy daje jedno równanie. Warunek to zwykle jedna z trzech rzeczy: punkt na wykresie (podstawiamy jego współrzędne), miejsce zerowe (czyli punkt o drugiej współrzędnej 00) albo wartość dla konkretnego argumentu. Punkt postaci (0,b)(0, b) jest najwygodniejszy — daje bb od razu.

Sprawdź się bez zaglądania do odpowiedzi. Wylosuję 10 zadań zamkniętych z tego zestawu — klucz i rozwiązania schowam do czasu sprawdzenia. Pula liczy 19 zadań, więc za każdym razem dostaniesz inny zestaw.

Zadania zamknięte

Zadanie 1 (sierpień 2025)1 pktśrednie

Miejscem zerowym funkcji liniowej gg jest liczba (−3)(-3). Dla argumentu 00 funkcja gg przyjmuje wartość (−32)\left(-\dfrac{3}{2}\right). Funkcja gg jest określona wzorem
  • A. g(x)=−12x−32g(x) = -\dfrac{1}{2}x - \dfrac{3}{2}
  • B. g(x)=−12x+32g(x) = -\dfrac{1}{2}x + \dfrac{3}{2}
  • C. g(x)=12x−32g(x) = \dfrac{1}{2}x - \dfrac{3}{2}
  • D. g(x)=12x+32g(x) = \dfrac{1}{2}x + \dfrac{3}{2}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Drugi warunek jest wyjątkowo wygodny — dotyczy argumentu 00, a to daje wyraz wolny natychmiast.
  2. Krok 1 — wyraz wolny z argumentu zero. Dla x=0x = 0 zostaje sam wyraz wolny:
  3. g(0)=a⋅0+b=b=−32⟹b=−32g(0) = a \cdot 0 + b = b = \textcolor{#16A06A}{-\tfrac32} \quad \Longrightarrow \quad b = \textcolor{#E0453A}{-\tfrac32}
  4. Krok 2 — współczynnik kierunkowy z miejsca zerowego. Miejsce zerowe to x=−3x = \textcolor{#16A06A}{-3}, czyli g(−3)=0g(\textcolor{#16A06A}{-3}) = 0:
  5. a⋅(−3)+(−32)=0a \cdot \textcolor{#16A06A}{(-3)} + \textcolor{#E0453A}{\left(-\tfrac32\right)} = 0
  6. −3a=32⟹a=−12-3a = \tfrac32 \quad \Longrightarrow \quad a = \textcolor{#E0453A}{-\tfrac12}
  7. Krok 3 — składamy wzór.
  8. g(x)=−12x−32g(x) = \textcolor{#E0453A}{-\tfrac12}x \textcolor{#E0453A}{- \tfrac32}
  9. Odpowiedź: g(x)=−12x−32g(x) = -\dfrac{1}{2}x - \dfrac{3}{2}, czyli A.
  10. Kontrola oba warunki: g(0)=−32g(0) = -\tfrac32 ✓ oraz g(−3)=−12⋅(−3)−32=32−32=0g(-3) = -\tfrac12 \cdot (-3) - \tfrac32 = \tfrac32 - \tfrac32 = 0 ✓

💡 Wskazówka: Gdy w treści pojawia się „dla argumentu 00 funkcja przyjmuje wartość…”, masz wyraz wolny podany wprost — zawsze zacznij od tego warunku. Drugi warunek posłuży wtedy tylko do wyznaczenia jednej niewiadomej.

⚠ Najczęstszy błąd: zgubienie znaku przy przenoszeniu i otrzymanie a=12a = \tfrac12, czyli odpowiedzi C. Z −3a−32=0-3a - \tfrac32 = 0 wynika −3a=32-3a = \tfrac32, więc aa jest ujemne. Warto podstawić wynik do obu warunków — dwie kontrole to dwie szanse na wyłapanie błędu.

Zadanie 2 (sierpień 2024)1 pktśrednie

Pusta bańka na mleko o pojemności 1010 litrów ma masę 6,56{,}5 kg. Jeden litr mleka ma masę 1,031{,}03 kg. Niech xx oznacza liczbę litrów mleka w tej bańce, a f(x)f(x) oznacza wyrażoną w kilogramach masę bańki wraz z mlekiem, gdzie x∈⟨0,10⟩x \in \langle 0, 10 \rangle. Funkcja ff jest określona wzorem
  • A. f(x)=6,5x+1,03f(x) = 6{,}5x + 1{,}03
  • B. f(x)=1,03x+10f(x) = 1{,}03x + 10
  • C. f(x)=10x+1,03f(x) = 10x + 1{,}03
  • D. f(x)=1,03x+6,5f(x) = 1{,}03x + 6{,}5
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Tu nie ma rachunków — cała trudność polega na tym, żeby przypisać liczby do właściwych miejsc we wzorze. Zapytajmy więc, co znaczy każdy współczynnik.
  2. Wyraz wolny to wartość dla x=0x = 0, czyli masa bańki bez mleka:
  3. b=6,5b = \textcolor{#16A06A}{6{,}5} kg
  4. Współczynnik kierunkowy to przyrost masy na każdy dodatkowy litr, czyli masa jednego litra mleka:
  5. a=1,03a = \textcolor{#16A06A}{1{,}03} kg na litr
  6. Składamy wzór. Masa bańki z mlekiem = masa mleka + masa pustej bańki:
  7. f(x)=1,03x+6,5f(x) = \textcolor{#16A06A}{1{,}03}x + \textcolor{#16A06A}{6{,}5}
  8. Odpowiedź: f(x)=1,03x+6,5f(x) = 1{,}03x + 6{,}5, czyli D.
  9. Kontrola na krańcach przedziału: dla x=0x = 0 mamy f(0)=6,5f(0) = 6{,}5 kg — pusta bańka ✓. Dla x=10x = 10 mamy f(10)=10,3+6,5=16,8f(10) = 10{,}3 + 6{,}5 = 16{,}8 kg — pełna bańka waży prawie 17 kg, co ma sens ✓
  10. Liczba 10\textcolor{#16A06A}{10} z treści to pojemność bańki i nie wchodzi do wzoru — służy tylko do określenia dziedziny x∈⟨0,10⟩x \in \langle 0, 10 \rangle.

💡 Wskazówka: Sprawdź wzór na wartościach skrajnych: podstaw x=0x = 0 i zapytaj, czy wynik ma sens fizyczny. Dla odpowiedzi A wyszłoby, że pusta bańka waży 1,031{,}03 kg, a dla B i C — 1010 i 1,031{,}03 kg. Tylko D daje 6,56{,}5 kg, czyli to, co mówi treść.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź A, czyli zamiana miejscami obu współczynników. Liczba przy xx musi być tym, co przyrasta wraz z xx — a przyrasta masa mleka, nie masa bańki. Drugi częsty błąd: wstawienie do wzoru pojemności 1010 zamiast masy bańki 6,56{,}5 (odpowiedź B), przez pomylenie litrów z kilogramami.

Zadanie 3 (sierpień 2023)1 pktśrednie

Miejscem zerowym funkcji liniowej ff jest liczba 11. Wykres tej funkcji przechodzi przez punkt (−1,4)(-1, 4). Wzór funkcji ff ma postać
  • A. f(x)=−12x+1f(x) = -\dfrac{1}{2}x + 1
  • B. f(x)=−13x+13f(x) = -\dfrac{1}{3}x + \dfrac{1}{3}
  • C. f(x)=−2x+2f(x) = -2x + 2
  • D. f(x)=−3x+1f(x) = -3x + 1
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: C

  1. Dwa warunki, dwie niewiadome — układamy układ równań. Miejsce zerowe 11 to po prostu punkt (1,0)(1, 0) na wykresie.
  2. Krok 1 — zapisujemy oba warunki.
  3. z miejsca zerowego: f(1)=0⟹a+b=0f(\textcolor{#16A06A}{1}) = 0 \quad \Longrightarrow \quad a + b = \textcolor{#16A06A}{0}
  4. z punktu (−1,4)(\textcolor{#16A06A}{-1}, \textcolor{#16A06A}{4}): −a+b=4\quad -a + b = \textcolor{#16A06A}{4}
  5. Krok 2 — odejmujemy równania. Wyrazy bb się skracają:
  6. (a+b)−(−a+b)=0−4(a + b) - (-a + b) = \textcolor{#16A06A}{0} - \textcolor{#16A06A}{4}
  7. 2a=−4⟹a=−22a = \textcolor{#E0453A}{-4} \quad \Longrightarrow \quad a = \textcolor{#E0453A}{-2}
  8. Krok 3 — wracamy do pierwszego równania.
  9. −2+b=0⟹b=2\textcolor{#E0453A}{-2} + b = 0 \quad \Longrightarrow \quad b = \textcolor{#E0453A}{2}
  10. Odpowiedź: f(x)=−2x+2f(x) = -2x + 2, czyli C.
  11. Kontrola: f(1)=−2+2=0f(1) = -2 + 2 = 0 ✓ oraz f(−1)=2+2=4f(-1) = 2 + 2 = 4 ✓

💡 Wskazówka: Miejsce zerowe zamień od razu na punkt: „miejscem zerowym jest 11” znaczy „wykres przechodzi przez (1,0)(1, 0)”. Wtedy oba warunki są tego samego typu i układ równań pisze się mechanicznie.

⚠ Najczęstszy błąd: podstawienie punktu (−1,4)(-1, 4) odwrotnie, czyli x=4x = 4 i y=−1y = -1. Pierwsza współrzędna to zawsze argument, druga — wartość. Warto zawsze podstawić wynik do obu warunków; jeden spełniony to za mało.

Zadanie 4 (pokazowy 2023)1 pkttrudniejsze

Firma przeprowadziła badania rynkowe dotyczące wpływu zmiany ceny PP swojego produktu na liczbę QQ kupujących ten produkt. Z badań wynika, że każdorazowe zwiększenie ceny o 11 jednostkę powoduje spadek liczby kupujących o 33 jednostki. Ponadto przy cenie równej 55 jednostek liczba kupujących jest równa 1212 jednostek.
Funkcja, która opisuje zależność liczby kupujących ten produkt od jego ceny, ma wzór
  • A. Q=−0,9P2+6,9Q = -0{,}9P^2 + 6{,}9
  • B. Q=−3P+27Q = -3P + 27
  • C. P=−0,9Q2+6,9P = -0{,}9Q^2 + 6{,}9
  • D. P=−3Q+27P = -3Q + 27
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Zadanie sprawdza dwie rzeczy naraz: czy potrafisz odczytać współczynnik kierunkowy z opisu słownego i czy uważasz, która zmienna zależy od której.
  2. Krok 1 — co zależy od czego. Treść mówi: „zależność liczby kupujących od ceny” — czyli Q\textcolor{#16A06A}{Q} jest funkcją P\textcolor{#16A06A}{P}. Zapis musi mieć postać Q=…P…Q = \ldots P \ldots, a nie odwrotnie.
  3. To od razu wyklucza odpowiedzi C i D.
  4. Krok 2 — współczynnik kierunkowy z opisu. „Zwiększenie ceny o 1\textcolor{#16A06A}{1} powoduje spadek liczby kupujących o 3\textcolor{#16A06A}{3}” — czyli przyrost o 1 na wejściu daje przyrost −3-3 na wyjściu:
  5. a=−3a = \textcolor{#E0453A}{-3}
  6. Krok 3 — wyraz wolny z podanego punktu. Przy cenie 5\textcolor{#16A06A}{5} liczba kupujących to 12\textcolor{#16A06A}{12}, czyli punkt (P,Q)=(5,12)(P, Q) = (\textcolor{#16A06A}{5}, \textcolor{#16A06A}{12}):
  7. 12=−3⋅5+b⟹12=−15+b⟹b=27\textcolor{#16A06A}{12} = \textcolor{#E0453A}{-3} \cdot \textcolor{#16A06A}{5} + b \quad \Longrightarrow \quad \textcolor{#16A06A}{12} = -15 + b \quad \Longrightarrow \quad b = \textcolor{#E0453A}{27}
  8. Odpowiedź: Q=−3P+27Q = -3P + 27, czyli B.
  9. Kontrola sensu: przy cenie 55 kupuje 1212 osób ✓, przy cenie 66 — 99 osób (spadek o 3) ✓. A przy cenie 99 liczba kupujących spada do zera — model przestaje mieć sens powyżej tej ceny, co jest typowe dla modeli liniowych.

💡 Wskazówka: Odpowiedzi C i D różnią się od A i B tylko tym, która litera stoi po lewej stronie. Zawsze przeczytaj dokładnie, co jest funkcją czego — słowo „od” w zdaniu „zależność XX od YY” wskazuje zmienną niezależną, czyli tę po prawej stronie wzoru.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź D, czyli poprawny rachunek zapisany z zamienionymi zmiennymi. Współczynniki wyszłyby te same, ale wzór opisywałby cenę jako funkcję liczby kupujących — czyli odpowiadałby na inne pytanie niż zadane.

Zadanie 5 (sierpień 2019)1 pktłatwe

Punkt A=(a,3)A = (a, 3) leży na prostej określonej równaniem y=34x+6y = \dfrac{3}{4}x + 6. Stąd wynika, że
  • A. a=−4a = -4
  • B. a=4a = 4
  • C. a=334a = \dfrac{33}{4}
  • D. a=394a = \dfrac{39}{4}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Punkt leży na prostej, więc jego współrzędne spełniają równanie. Podstawiamy je i rozwiązujemy.
  2. Krok 1 — podstawiamy x=ax = \textcolor{#16A06A}{a} i y=3y = \textcolor{#16A06A}{3}.
  3. 3=34⋅a+6\textcolor{#16A06A}{3} = \textcolor{#16A06A}{\tfrac34} \cdot \textcolor{#16A06A}{a} + \textcolor{#16A06A}{6}
  4. Krok 2 — przenosimy wyraz wolny.
  5. 3−6=34a⟹−3=34a\textcolor{#16A06A}{3} - \textcolor{#16A06A}{6} = \tfrac34 a \quad \Longrightarrow \quad \textcolor{#E0453A}{-3} = \tfrac34 a
  6. Krok 3 — mnożymy przez odwrotność ułamka.
  7. a=−3⋅43=−4a = \textcolor{#E0453A}{-3} \cdot \dfrac{4}{3} = \textcolor{#E0453A}{-4}
  8. Odpowiedź: a=−4a = -4, czyli A.
  9. Kontrola: 34⋅(−4)+6=−3+6=3\tfrac34 \cdot (-4) + 6 = -3 + 6 = 3 ✓ — druga współrzędna się zgadza.

💡 Wskazówka: Zwróć uwagę, że szukana litera jest tu pierwszą współrzędną, czyli argumentem. Odpowiedzi C i D (334\tfrac{33}{4}, 394\tfrac{39}{4}) powstają z podstawienia liczb odwrotnie — jako x=3x = 3 — więc warto sprawdzić kolejność przed rachunkiem.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź B (44), czyli zgubienie minusa. Z 3−6=−33 - 6 = -3 wychodzi liczba ujemna, a więc i aa jest ujemne — bo współczynnik 34\tfrac34 jest dodatni.

Zadanie 6 (sierpień 2018)1 pktśrednie

Punkt (1,3)\left(1, \sqrt{3}\right) należy do wykresu funkcji y=23 x+by = 2\sqrt{3}\,x + b. Wtedy współczynnik bb jest równy
  • A. 77
  • B. 333\sqrt{3}
  • C. −5-5
  • D. −3-\sqrt{3}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Krok 1 — podstawiamy współrzędne punktu. Argument to 1\textcolor{#16A06A}{1}, wartość to 3\textcolor{#16A06A}{\sqrt3}:
  2. 3=23⋅1+b\textcolor{#16A06A}{\sqrt3} = \textcolor{#16A06A}{2\sqrt3} \cdot \textcolor{#16A06A}{1} + b
  3. Krok 2 — upraszczamy prawą stronę. Mnożenie przez jedynkę nic nie zmienia:
  4. 3=23+b\textcolor{#16A06A}{\sqrt3} = \textcolor{#16A06A}{2\sqrt3} + b
  5. Krok 3 — wyznaczamy bb. Odejmujemy wyrazy podobne — oba mają ten sam pierwiastek, więc odejmujemy współczynniki:
  6. b=3−23=(1−2)3=−3b = \textcolor{#16A06A}{\sqrt3} - \textcolor{#16A06A}{2\sqrt3} = (1 - 2)\sqrt3 = \textcolor{#E0453A}{-\sqrt3}
  7. Odpowiedź: −3-\sqrt3, czyli D.
  8. Kontrola: 23⋅1−3=32\sqrt3 \cdot 1 - \sqrt3 = \sqrt3 ✓

💡 Wskazówka: Wyrazy z tym samym pierwiastkiem odejmuje się jak wyrazy podobne w algebrze: 3−23=−3\sqrt3 - 2\sqrt3 = -\sqrt3, tak samo jak t−2t=−tt - 2t = -t. Nie trzeba niczego przybliżać ani liczyć numerycznie.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź B (333\sqrt3), czyli dodanie zamiast odjęcia. Drugi częsty: odpowiedź C (−5-5), z próby przybliżenia 3≈1,7\sqrt3 \approx 1{,}7 i zaokrąglenia po drodze — przy pierwiastkach zostaw wynik w postaci dokładnej, bo odpowiedzi też są dokładne.

Zadanie 7 (sierpień 2016)1 pkttrudniejsze

Na której z podanych prostych leżą wszystkie punkty o współrzędnych (m−1, 2m+5)(m - 1,\, 2m + 5), gdzie mm jest dowolną liczbą rzeczywistą?
  • A. y=2x+5y = 2x + 5
  • B. y=2x+6y = 2x + 6
  • C. y=2x+7y = 2x + 7
  • D. y=2x+8y = 2x + 8
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: C

  1. Współrzędne zależą od parametru mm. Żeby dostać równanie prostej, trzeba wyrugować parametr — czyli wyrazić yy przez xx, bez mm.
  2. Krok 1 — wyznaczamy mm z pierwszej współrzędnej.
  3. x=m−1⟹m=x+1x = \textcolor{#16A06A}{m - 1} \quad \Longrightarrow \quad m = \textcolor{#E0453A}{x + 1}
  4. Krok 2 — wstawiamy to do drugiej współrzędnej.
  5. y=2m+5=2⋅(x+1)+5y = \textcolor{#16A06A}{2m + 5} = 2 \cdot \textcolor{#E0453A}{(x + 1)} + \textcolor{#16A06A}{5}
  6. Krok 3 — rozwijamy i porządkujemy.
  7. y=2x+2+5=2x+7y = 2x + 2 + \textcolor{#16A06A}{5} = 2x + \textcolor{#E0453A}{7}
  8. Odpowiedź: y=2x+7y = 2x + 7, czyli C.
  9. Kontrola na dwóch wartościach parametru: dla m=0m = 0 punkt to (−1,5)(-1, 5), a 2⋅(−1)+7=52 \cdot (-1) + 7 = 5 ✓. Dla m=1m = 1 punkt to (0,7)(0, 7), a 2⋅0+7=72 \cdot 0 + 7 = 7 ✓

💡 Wskazówka: Wszystkie odpowiedzi mają współczynnik kierunkowy 22, więc różnią się tylko wyrazem wolnym — a to znaczy, że wystarczy jeden punkt, żeby wybrać właściwą. Podstaw m=1m = 1: punkt to (0,7)(0, 7), czyli wyraz wolny wynosi 77. To najkrótsza droga.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź A (y=2x+5y = 2x + 5), czyli przepisanie wyrazu wolnego wprost z 2m+52m + 5, bez uwzględnienia, że podstawienie m=x+1m = x + 1 dorzuca jeszcze 22. Ta dodatkowa dwójka bierze się z pomnożenia jedynki przez współczynnik 22.

Zadanie 8 (maj 2015)1 pktśrednie

Na wykresie funkcji liniowej określonej wzorem f(x)=(m−1)x+3f(x) = (m - 1)x + 3 leży punkt S=(5,−2)S = (5, -2). Zatem
  • A. m=−1m = -1
  • B. m=0m = 0
  • C. m=1m = 1
  • D. m=2m = 2
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Krok 1 — podstawiamy współrzędne punktu. Argument 5\textcolor{#16A06A}{5}, wartość −2\textcolor{#16A06A}{-2}:
  2. −2=(m−1)⋅5+3\textcolor{#16A06A}{-2} = (m - 1) \cdot \textcolor{#16A06A}{5} + \textcolor{#16A06A}{3}
  3. Krok 2 — przenosimy trójkę.
  4. −2−3=5(m−1)⟹−5=5(m−1)\textcolor{#16A06A}{-2} - \textcolor{#16A06A}{3} = 5(m-1) \quad \Longrightarrow \quad \textcolor{#E0453A}{-5} = 5(m-1)
  5. Krok 3 — dzielimy przez 5.
  6. m−1=−1m - 1 = \textcolor{#E0453A}{-1}
  7. Krok 4 — wyznaczamy mm.
  8. m=−1+1=0m = \textcolor{#E0453A}{-1} + 1 = 0
  9. Odpowiedź: m=0m = 0, czyli B.
  10. Kontrola: dla m=0m = 0 wzór to f(x)=−x+3f(x) = -x + 3, a f(5)=−5+3=−2f(5) = -5 + 3 = -2 ✓

💡 Wskazówka: Traktuj cały nawias (m−1)(m-1) jako jedną niewiadomą do końca rachunku — wyznacz najpierw, ile wynosi, a dopiero na końcu wylicz mm. To oszczędza rozwijania nawiasu i mnożenia przez 5.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź A (m=−1m = -1), czyli zatrzymanie się na wartości nawiasu m−1=−1m - 1 = -1 i podanie jej jako odpowiedzi. Zadanie pyta o mm, więc trzeba jeszcze dodać jedynkę.

Zadanie 9 (maj 2015)1 pkttrudniejsze

Funkcja liniowa ff określona wzorem f(x)=2x+bf(x) = 2x + b ma takie samo miejsce zerowe, jakie ma funkcja liniowa g(x)=−3x+4g(x) = -3x + 4. Stąd wynika, że
  • A. b=4b = 4
  • B. b=−32b = -\dfrac{3}{2}
  • C. b=−83b = -\dfrac{8}{3}
  • D. b=43b = \dfrac{4}{3}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: C

  1. Kolejność jest tu jednoznaczna: najpierw policz miejsce zerowe funkcji, która jest w pełni znana, a potem wykorzystaj je do drugiej.
  2. Krok 1 — miejsce zerowe funkcji gg.
  3. −3x+4=0⟹3x=4⟹x=43-\textcolor{#16A06A}{3}x + \textcolor{#16A06A}{4} = 0 \quad \Longrightarrow \quad 3x = \textcolor{#16A06A}{4} \quad \Longrightarrow \quad x = \textcolor{#E0453A}{\dfrac{4}{3}}
  4. Krok 2 — to samo miejsce zerowe ma funkcja ff. Czyli f(43)=0f\left(\textcolor{#E0453A}{\tfrac43}\right) = 0:
  5. 2⋅43+b=0\textcolor{#16A06A}{2} \cdot \textcolor{#E0453A}{\dfrac{4}{3}} + b = 0
  6. Krok 3 — wyznaczamy bb.
  7. 83+b=0⟹b=−83\textcolor{#E0453A}{\dfrac{8}{3}} + b = 0 \quad \Longrightarrow \quad b = \textcolor{#E0453A}{-\dfrac{8}{3}}
  8. Odpowiedź: b=−83b = -\dfrac{8}{3}, czyli C.
  9. Kontrola: f(x)=2x−83f(x) = 2x - \tfrac83, więc f(43)=83−83=0f\left(\tfrac43\right) = \tfrac83 - \tfrac83 = 0 ✓ — obie funkcje zerują się w tym samym punkcie.

💡 Wskazówka: „Takie samo miejsce zerowe” znaczy, że oba wykresy przecinają oś xx w tym samym punkcie — ale poza tym są zupełnie różne (mają inne nachylenie). Nie próbuj przyrównywać całych wzorów; wspólny jest tylko jeden punkt.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź D (43\tfrac43), czyli podanie miejsca zerowego zamiast szukanego bb. To poprawny wynik pośredni, ale nie odpowiedź na pytanie. Odpowiedź A (44) to przepisany wyraz wolny funkcji gg.

Zadanie 10 (czerwiec 2014)1 pktłatwe

Na prostej o równaniu y=ax+by = ax + b leżą punkty K=(1,0)K = (1, 0) i L=(0,1)L = (0, 1). Wynika stąd, że
  • A. a=−1a = -1  i  b=1b = 1
  • B. a=1a = 1  i  b=−1b = -1
  • C. a=−1a = -1  i  b=−1b = -1
  • D. a=1a = 1  i  b=1b = 1
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Jeden z punktów ma pierwszą współrzędną równą zeru — a taki punkt daje wyraz wolny natychmiast, bez żadnego układu równań.
  2. Krok 1 — punkt L=(0,1)L = (\textcolor{#16A06A}{0}, \textcolor{#16A06A}{1}) leży na osi OyOy.
  3. 1=a⋅0+b⟹b=1\textcolor{#16A06A}{1} = a \cdot \textcolor{#16A06A}{0} + b \quad \Longrightarrow \quad b = \textcolor{#E0453A}{1}
  4. Krok 2 — punkt K=(1,0)K = (\textcolor{#16A06A}{1}, \textcolor{#16A06A}{0}).
  5. 0=a⋅1+1⟹a=−1\textcolor{#16A06A}{0} = a \cdot \textcolor{#16A06A}{1} + \textcolor{#E0453A}{1} \quad \Longrightarrow \quad a = \textcolor{#E0453A}{-1}
  6. Odpowiedź: a=−1a = -1 i b=1b = 1, czyli A.
  7. Kontrola: prosta y=−x+1y = -x + 1 przechodzi przez (1,0)(1,0) ✓ i (0,1)(0,1) ✓ — to prosta opadająca, przecinająca obie osie w punktach o współrzędnej 11.

💡 Wskazówka: Gdy jeden z punktów ma współrzędną x=0x = 0, zacznij od niego — daje bb w jednym kroku. Można też ocenić znak aa bez rachunków: przy przejściu od LL do KK argument rośnie, a wartość maleje, więc prosta opada i a<0a < 0. To wyklucza odpowiedzi B i D.

⚠ Najczęstszy błąd: odpowiedź D (a=1a = 1, b=1b = 1), czyli zgubienie znaku przy wyznaczaniu aa. Z 0=a+10 = a + 1 wynika a=−1a = -1. Kontrola na wykresie jest tu najprostsza: prosta łącząca (1,0)(1,0) i (0,1)(0,1) oczywiście opada.

Zadanie 11 (maj 2014)1 pktśrednie

O funkcji liniowej ff wiadomo, że f(1)=2f(1) = 2. Do wykresu tej funkcji należy punkt P=(−2,3)P = (-2, 3). Wzór funkcji ff to
  • A. f(x)=−12x+2f(x) = -\dfrac{1}{2}x + 2
  • B. f(x)=−13x+73f(x) = -\dfrac{1}{3}x + \dfrac{7}{3}
  • C. f(x)=−2x+4f(x) = -2x + 4
  • D. f(x)=−3x+7f(x) = -3x + 7
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Dwa warunki podane w różnej formie — jeden jako wartość funkcji, drugi jako punkt — ale oba znaczą to samo i dają po jednym równaniu.
  2. Krok 1 — zapisujemy oba warunki.
  3. f(1)=2f(\textcolor{#16A06A}{1}) = \textcolor{#16A06A}{2}  →  a+b=2a + b = \textcolor{#16A06A}{2}
  4. f(−2)=3f(\textcolor{#16A06A}{-2}) = \textcolor{#16A06A}{3}  →  −2a+b=3-2a + b = \textcolor{#16A06A}{3}
  5. Krok 2 — odejmujemy równania, żeby usunąć bb.
  6. (a+b)−(−2a+b)=2−3(a + b) - (-2a + b) = \textcolor{#16A06A}{2} - \textcolor{#16A06A}{3}
  7. 3a=−1⟹a=−133a = \textcolor{#E0453A}{-1} \quad \Longrightarrow \quad a = \textcolor{#E0453A}{-\dfrac{1}{3}}
  8. Krok 3 — wracamy do pierwszego równania.
  9. −13+b=2⟹b=2+13=73\textcolor{#E0453A}{-\tfrac13} + b = \textcolor{#16A06A}{2} \quad \Longrightarrow \quad b = \textcolor{#16A06A}{2} + \tfrac13 = \textcolor{#E0453A}{\dfrac{7}{3}}
  10. Odpowiedź: f(x)=−13x+73f(x) = -\dfrac{1}{3}x + \dfrac{7}{3}, czyli B.
  11. Kontrola: f(1)=−13+73=63=2f(1) = -\tfrac13 + \tfrac73 = \tfrac63 = 2 ✓ oraz f(−2)=23+73=93=3f(-2) = \tfrac23 + \tfrac73 = \tfrac93 = 3 ✓

💡 Wskazówka: Zapis f(1)=2f(1) = 2 i punkt (1,2)(1, 2) to dokładnie to samo — pierwsza liczba jest argumentem, druga wartością. Zamień więc oba warunki na punkty i traktuj je jednakowo; nie ma potrzeby rozróżniać tych form.

⚠ Najczęstszy błąd: odjęcie równań w odwrotnej kolejności i otrzymanie a=13a = \tfrac13 — czyli dodatniego współczynnika, którego nie ma wśród odpowiedzi. Warto wtedy nie „naprawiać” wyniku, a wrócić i sprawdzić znaki: przy wzroście argumentu z −2-2 do 11 wartość maleje z 33 do 22, więc aa musi być ujemne.

Zadanie 12 (maj 2013)1 pktłatwe

Punkt A=(0, 1)A = (0,\, 1) leży na wykresie funkcji liniowej f(x)=(m−2)x+m−3f(x) = (m - 2)x + m - 3. Stąd wynika, że
  • A. m=1m = 1
  • B. m=2m = 2
  • C. m=3m = 3
  • D. m=4m = 4
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. „Punkt leży na wykresie” znaczy, że jego współrzędne spełniają wzór: f(0)=1f(\textcolor{#16A06A}{0}) = \textcolor{#16A06A}{1}.
  2. Zero na pierwszym miejscu bardzo tu pomaga — po podstawieniu x=0x = 0 cały składnik z xx znika, bez względu na to, co przy nim stoi:
  3. f(0)=(m−2)⋅0+m−3=m−3f(0) = (m - 2) \cdot \textcolor{#16A06A}{0} + m - \textcolor{#16A06A}{3} = m - \textcolor{#16A06A}{3}
  4. m−3=1⟹m=4m - \textcolor{#16A06A}{3} = \textcolor{#16A06A}{1} \qquad \Longrightarrow \qquad m = \textcolor{#E0453A}{4}
  5. Odpowiedź: D.
  6. Kontrola: dla m=4m = 4 wzór to f(x)=2x+1f(x) = 2x + 1, a f(0)=1f(0) = 1 ✓

💡 Wskazówka: Gdy podany punkt leży na osi OyOy (czyli ma zero na pierwszym miejscu), wyrażenie przy xx można w ogóle pominąć — liczy się tylko wyraz wolny. Warto na to zwrócić uwagę od razu, zanim się cokolwiek rozpisze: to zamienia dwuwyrazowy wzór w jednolinijkowe równanie.

⚠ Podstawienie współrzędnych w odwrotnej kolejności, czyli policzenie f(1)=0f(1) = 0 zamiast f(0)=1f(0) = 1. Wtedy równanie brzmi (m−2)+m−3=0(m-2) + m - 3 = 0, czyli 2m=52m = 5 i m=2,5m = 2{,}5 — liczba, której nie ma wśród odpowiedzi, więc błąd sam się ujawnia. Drugi błąd: uznanie, że skoro punkt ma współrzędną 11, to m−2=1m - 2 = 1 i m=3m = 3; to przyrównanie współczynnika kierunkowego do drugiej współrzędnej punktu, a te dwie rzeczy nie mają ze sobą nic wspólnego.

Zadanie 13 (maj 2020)1 pktłatwe

Punkt A=(13, −1)A = \left(\dfrac{1}{3},\, -1\right) należy do wykresu funkcji liniowej f(x)=3x+bf(x) = 3x + b. Wynika stąd, że
  • A. b=2b = 2
  • B. b=1b = 1
  • C. b=−1b = -1
  • D. b=−2b = -2
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Podstawiamy współrzędne punktu: x=13x = \textcolor{#16A06A}{\tfrac13}, f(x)=−1f(x) = \textcolor{#16A06A}{-1}.
  2. 3⋅13+b=−1\textcolor{#16A06A}{3} \cdot \textcolor{#16A06A}{\tfrac13} + b = \textcolor{#16A06A}{-1}
  3. Iloczyn 3⋅133 \cdot \tfrac13 to 11 — ułamek został w zadaniu dobrany właśnie tak, żeby się skrócił:
  4. 1+b=−1\textcolor{#E0453A}{1} + b = \textcolor{#16A06A}{-1}
  5. b=−2b = \textcolor{#E0453A}{-2}
  6. Odpowiedź: D.
  7. Kontrola: f(x)=3x−2f(x) = 3x - 2, więc f(13)=1−2=−1f\left(\tfrac13\right) = 1 - 2 = -1 ✓

💡 Wskazówka: Zanim zaczniesz przenosić wyrazy, policz iloczyn 3⋅133 \cdot \tfrac13. Wychodzi 11 — i cały ułamek z zadania znika. Kiedy w treści widzisz ułamek, którego mianownik jest równy współczynnikowi kierunkowemu, to prawie zawsze znak, że autor przygotował takie skrócenie.

⚠ Przeniesienie jedynki na drugą stronę bez zmiany znaku: z 1+b=−11 + b = -1 wynika b=−2b = -2, a nie b=0b = 0 ani b=2b = 2. Odpowiedź A jest przygotowana dokładnie na ten błąd. Drugi wariant: obliczenie 3⋅133 \cdot \tfrac13 jako 13\tfrac13 (czyli pominięcie mnożenia), co daje b=−113b = -1\tfrac13 — liczbę spoza podanych odpowiedzi.

Zadanie 14 (wrzesień 2022)1 pktłatwe

Na płaszczyźnie, w kartezjańskim układzie współrzędnych (x,y)(x, y), dana jest prosta kk o równaniu y=3x+by = 3x + b, przechodząca przez punkt A=(−1, 3)A = (-1,\, 3). Współczynnik bb w równaniu tej prostej jest równy
  • A. 00
  • B. 66
  • C. (−10)(-10)
  • D. 88
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Prosta przechodzi przez punkt AA, więc jego współrzędne spełniają jej równanie. Podstawiamy x=−1x = \textcolor{#16A06A}{-1} i y=3y = \textcolor{#16A06A}{3}:
  2. 3=3⋅(−1)+b\textcolor{#16A06A}{3} = \textcolor{#16A06A}{3} \cdot \textcolor{#16A06A}{(-1)} + b
  3. 3=−3+b\textcolor{#16A06A}{3} = \textcolor{#E0453A}{-3} + b
  4. b=6b = \textcolor{#E0453A}{6}
  5. Odpowiedź: B.
  6. Kontrola: prosta y=3x+6y = 3x + 6 dla x=−1x = -1 daje y=−3+6=3y = -3 + 6 = 3 ✓

💡 Wskazówka: Trójka występuje w tym zadaniu dwa razy w różnych rolach: jako współczynnik kierunkowy i jako druga współrzędna punktu. Zapisz podstawienie w całości (3=3⋅(−1)+b3 = 3 \cdot (-1) + b) zanim zaczniesz liczyć — wtedy nie ma jak ich pomylić.

⚠ Zgubienie minusa przy pierwszej współrzędnej. Kto policzy 3⋅13 \cdot 1 zamiast 3⋅(−1)3 \cdot (-1), dostanie 3=3+b3 = 3 + b, czyli b=0b = 0 — dokładnie odpowiedź A. Odpowiedź C powstaje z zamiany współrzędnych: podstawienie x=3x = 3 i y=−1y = -1 daje −1=9+b-1 = 9 + b, czyli b=−10b = -10. Kolejność jest zawsze ta sama — pierwsza współrzędna to argument, druga to wartość.

Zadanie 15 (czerwiec 2022)1 pktśrednie

Punkt M=(3, −2)M = (3,\, -2) należy do wykresu funkcji liniowej ff określonej wzorem f(x)=5x+b−4f(x) = 5x + b - 4. Wynika stąd, że bb jest równe
  • A. (−17)(-17)
  • B. (−13)(-13)
  • C. 1313
  • D. 1717
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Uwaga na wzór: wyrazem wolnym jest tu całe b−4b - 4, a nie samo bb. Podstawiamy x=3x = \textcolor{#16A06A}{3} i f(x)=−2f(x) = \textcolor{#16A06A}{-2}:
  2. −2=5⋅3+b−4\textcolor{#16A06A}{-2} = \textcolor{#16A06A}{5} \cdot \textcolor{#16A06A}{3} + b - \textcolor{#16A06A}{4}
  3. −2=15+b−4\textcolor{#16A06A}{-2} = \textcolor{#E0453A}{15} + b - \textcolor{#16A06A}{4}
  4. −2=11+b\textcolor{#16A06A}{-2} = \textcolor{#E0453A}{11} + b
  5. b=−13b = \textcolor{#E0453A}{-13}
  6. Odpowiedź: B.
  7. Kontrola: dla b=−13b = -13 wzór to f(x)=5x−17f(x) = 5x - 17, więc f(3)=15−17=−2f(3) = 15 - 17 = -2 ✓

💡 Wskazówka: Najpierw zwiń liczby po jednej stronie (15−4=1115 - 4 = 11), a dopiero potem przenoś. Rozwiązywanie równania −2=15+b−4-2 = 15 + b - 4 „po kolei od lewej” prowadzi do niepotrzebnych dwóch kroków i to tam gubi się znaki.

⚠ Odpowiedź −17-17 to wyraz wolny gotowej funkcji, czyli b−4b - 4, a nie samo bb — i to najczęstsza pomyłka w tym zadaniu, bo liczba −17-17 faktycznie pojawia się w rachunku. Zadanie pyta o bb, więc na końcu trzeba jeszcze dodać 44. Odpowiedzi C i D to te same dwie liczby bez minusa: kto zapomni, że druga współrzędna punktu jest ujemna, wyląduje właśnie tam.

Zadanie 16 (czerwiec 2020)1 pktśrednie

Punkt P=(−3, 7)P = (-3,\, 7) leży na wykresie funkcji liniowej ff określonej wzorem f(x)=(2m−1)x+5f(x) = (2m - 1)x + 5. Zatem
  • A. m=16m = \dfrac{1}{6}
  • B. m=−16m = -\dfrac{1}{6}
  • C. m=56m = \dfrac{5}{6}
  • D. m=−56m = -\dfrac{5}{6}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Podstawiamy x=−3x = \textcolor{#16A06A}{-3} i f(x)=7f(x) = \textcolor{#16A06A}{7}:
  2. 7=(2m−1)⋅(−3)+5\textcolor{#16A06A}{7} = (2m - 1) \cdot \textcolor{#16A06A}{(-3)} + \textcolor{#16A06A}{5}
  3. Odejmujemy 55 od obu stron:
  4. 2=−3(2m−1)\textcolor{#E0453A}{2} = -3(2m - 1)
  5. Rozwijamy nawias — uwaga na oba znaki:
  6. 2=−6m+3\textcolor{#E0453A}{2} = \textcolor{#E0453A}{-6}m + \textcolor{#E0453A}{3}
  7. −1=−6m⟹m=16\textcolor{#E0453A}{-1} = \textcolor{#E0453A}{-6}m \qquad \Longrightarrow \qquad m = \textcolor{#E0453A}{\tfrac16}
  8. Odpowiedź: A.
  9. Kontrola: dla m=16m = \tfrac16 współczynnik kierunkowy to 2⋅16−1=13−1=−232 \cdot \tfrac16 - 1 = \tfrac13 - 1 = -\tfrac23, więc f(−3)=−23⋅(−3)+5=2+5=7f(-3) = -\tfrac23 \cdot (-3) + 5 = 2 + 5 = 7 ✓

💡 Wskazówka: Nie rozwijaj nawiasu od razu. Najpierw przenieś 55 na lewą stronę — zostanie krótkie 2=−3(2m−1)2 = -3(2m-1), które można nawet podzielić przez −3-3 i dalej liczyć na 2m−1=−232m - 1 = -\tfrac23. Mniej mnożeń to mniej okazji do pomyłki przy znakach, a w tym zadaniu wszystkie cztery odpowiedzi różnią się właśnie znakiem albo licznikiem.

⚠ Dwa błędy prowadzą wprost do podstawionych odpowiedzi. Pierwszy: mnożenie przez −3-3 tylko pierwszego składnika nawiasu — −3⋅(2m−1)-3 \cdot (2m - 1) to −6m+3-6m + 3, a nie −6m−3-6m - 3; z tej pomyłki wychodzi 2=−6m−32 = -6m - 3, czyli m=−56m = -\tfrac56 (odpowiedź D). Drugi, na samym końcu: z −1=−6m-1 = -6m wynika m=16m = \tfrac16, bo dwa minusy się skracają — kto tego nie zauważy, zapisze m=−16m = -\tfrac16 i wybierze odpowiedź B. Warto podstawić wynik z powrotem: przy mm ujemnym współczynnik kierunkowy wychodzi mniejszy od −1-1 i f(−3)f(-3) nie daje 77.

Zadanie 17 (maj 2018)1 pkttrudniejsze

Liczba 11 jest miejscem zerowym funkcji liniowej f(x)=ax+bf(x) = ax + b, a punkt M=(3, −2)M = (3,\, -2) należy do wykresu tej funkcji. Współczynnik aa we wzorze tej funkcji jest równy
  • A. 11
  • B. 32\dfrac{3}{2}
  • C. −32-\dfrac{3}{2}
  • D. (−1)(-1)
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: D

  1. Tym razem nieznane są dwa współczynniki, więc potrzebne są dwie informacje — i dokładnie dwie zostały podane. Każdą zamieniamy na równanie.
  2. Miejsce zerowe 11 znaczy f(1)=0f(1) = 0:   a⋅1+b=0a \cdot \textcolor{#16A06A}{1} + b = 0, czyli b=−ab = \textcolor{#E0453A}{-a}.
  3. Punkt MM na wykresie znaczy f(3)=−2f(3) = -2:   3a+b=−2\textcolor{#16A06A}{3}a + b = \textcolor{#16A06A}{-2}.
  4. Podstawiamy b=−ab = \textcolor{#E0453A}{-a} do drugiego równania — i to jest cały pomysł na to zadanie:
  5. 3a−a=−2\textcolor{#16A06A}{3}a \textcolor{#E0453A}{- a} = \textcolor{#16A06A}{-2}
  6. 2a=−2⟹a=−1\textcolor{#E0453A}{2}a = \textcolor{#16A06A}{-2} \qquad \Longrightarrow \qquad a = \textcolor{#E0453A}{-1}
  7. Odpowiedź: D.
  8. Dla porządku policzmy jeszcze bb: b=−a=1b = -a = \textcolor{#E0453A}{1}, więc f(x)=−x+1f(x) = -x + 1. Sprawdzenie obu warunków: f(1)=−1+1=0f(1) = -1 + 1 = 0 ✓   oraz   f(3)=−3+1=−2f(3) = -3 + 1 = -2 ✓
  9. Można też pójść zupełnie inną drogą, krótszą. Miejsce zerowe to punkt (1,0)(1, 0) na wykresie, a M=(3,−2)M = (3, -2) to drugi punkt — mamy więc dwa punkty prostej i wystarczy iloraz przyrostów: a=−2−03−1=−22=−1a = \dfrac{-2 - 0}{3 - 1} = \dfrac{-2}{2} = -1.

💡 Wskazówka: Kluczowe spostrzeżenie: miejsce zerowe to też punkt wykresu — punkt (1,0)(1, 0). Gdy to zobaczysz, zadanie z dwiema niewiadomymi zamienia się w znane „wyznacz nachylenie prostej przez dwa punkty” i robi się jednolinijkowe. Układ równań daje ten sam wynik, tylko dłużej.

⚠ Przyjęcie, że miejsce zerowe to punkt (0,1)(0, 1) zamiast (1,0)(1, 0) — zamiana współrzędnych. Wtedy iloraz przyrostów wynosi −2−13−0=−1\tfrac{-2-1}{3-0} = -1… przypadkiem znowu −1-1, więc ten błąd tutaj nie boli, ale w większości zadań daje zły wynik. Prawdziwa pułapka to odpowiedzi B i C. Liczba −32-\tfrac32 wychodzi z podzielenia współrzędnych punktu MM odwrotnie: xMyM=3−2\tfrac{x_M}{y_M} = \tfrac{3}{-2} zamiast przyrostów w kolejności ΔyΔx\tfrac{\Delta y}{\Delta x}. Odpowiedź 32\tfrac32 to ta sama liczba bez minusa. We wzorze na współczynnik kierunkowy licznik zawsze dotyczy yy — i to jedyna rzecz, którą trzeba w nim zapamiętać.

Zadanie 18 (maj 2010)1 pktśrednie

Prosta o równaniu y=−2x+(3m+3)y = -2x + (3m + 3) przecina w układzie współrzędnych oś OyOy w punkcie (0, 2)(0,\, 2). Wtedy
  • A. m=−23m = -\dfrac{2}{3}
  • B. m=−13m = -\dfrac{1}{3}
  • C. m=13m = \dfrac{1}{3}
  • D. m=53m = \dfrac{5}{3}
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: B

  1. Punkt przecięcia z osią OyOy to wprost wyraz wolny — a wyrazem wolnym tej prostej jest całe wyrażenie w nawiasie. Nie trzeba nic podstawiać:
  2. 3m+3=2\textcolor{#16A06A}{3m + 3} = \textcolor{#16A06A}{2}
  3. 3m=−1⟹m=−133m = \textcolor{#E0453A}{-1} \qquad \Longrightarrow \qquad m = \textcolor{#E0453A}{-\tfrac13}
  4. Odpowiedź: B.
  5. Kontrola: dla m=−13m = -\tfrac13 mamy 3m+3=−1+3=23m + 3 = -1 + 3 = 2, więc prosta to y=−2x+2y = -2x + 2 i faktycznie przecina oś OyOy w punkcie (0,2)(0, 2) ✓

💡 Wskazówka: Współczynnik −2-2 jest w tym zadaniu całkowicie nieistotny — punkt przecięcia z osią OyOy zależy wyłącznie od wyrazu wolnego. Gdy zadanie mówi o przecięciu z osią pionową, można od razu przyrównać wyraz wolny do drugiej współrzędnej punktu i pominąć resztę wzoru.

⚠ Wciągnięcie współczynnika −2-2 do rachunku, na przykład przez podstawienie punktu (0,2)(0,2) z pomyleniem współrzędnych: 0=−2⋅2+3m+30 = -2 \cdot 2 + 3m + 3 daje 3m=13m = 1, czyli m=13m = \tfrac13 — odpowiedź C. Drugi błąd: rozwiązanie 3m+3=23m + 3 = 2 jako 3m=53m = 5 (dodanie trójki zamiast odjęcia), co prowadzi do 53\tfrac53, czyli odpowiedzi D.

Zadanie 19 (listopad 2009)1 pktśrednie

Prosta o równaniu y=−4x+(2m−7)y = -4x + (2m - 7) przechodzi przez punkt A=(2, −1)A = (2,\, -1). Wtedy
  • A. m=7m = 7
  • B. m=212m = 2\dfrac{1}{2}
  • C. m=−12m = -\dfrac{1}{2}
  • D. m=−17m = -17
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: A

  1. Podstawiamy współrzędne punktu AA: x=2x = \textcolor{#16A06A}{2}, y=−1y = \textcolor{#16A06A}{-1}.
  2. −1=−4⋅2+(2m−7)\textcolor{#16A06A}{-1} = \textcolor{#16A06A}{-4} \cdot \textcolor{#16A06A}{2} + (2m - \textcolor{#16A06A}{7})
  3. −1=−8+2m−7\textcolor{#16A06A}{-1} = \textcolor{#E0453A}{-8} + 2m - \textcolor{#16A06A}{7}
  4. Zwijamy liczby po prawej stronie:
  5. −1=2m−15\textcolor{#16A06A}{-1} = 2m \textcolor{#E0453A}{- 15}
  6. 2m=14⟹m=72m = \textcolor{#E0453A}{14} \qquad \Longrightarrow \qquad m = \textcolor{#E0453A}{7}
  7. Odpowiedź: A.
  8. Kontrola: dla m=7m = 7 mamy 2m−7=72m - 7 = 7, więc prosta to y=−4x+7y = -4x + 7, a dla x=2x = 2 daje y=−8+7=−1y = -8 + 7 = -1 ✓

💡 Wskazówka: Zwiń najpierw wszystkie liczby po jednej stronie (−8−7=−15-8 - 7 = -15), a dopiero potem przenoś. To jedno uporządkowanie zamienia równanie z czterema liczbami w równanie z dwiema — a tu wszystkie cztery odpowiedzi są zbudowane właśnie na pomyłkach w tym miejscu.

⚠ Dwa dystraktory mają dokładne wyprowadzenia. Odpowiedź 2122\tfrac12 wychodzi z zamiany współrzędnych punktu: podstawienie x=−1x = -1 i y=2y = 2 daje 2=4+2m−72 = 4 + 2m - 7, czyli 2m=52m = 5. Odpowiedź −12-\tfrac12 bierze się z zatrzymania rachunku o krok za wcześnie — z równania −1=2m−15-1 = 2m - 15 zostaje samo 2m=−12m = -1, gdy zapomni się przenieść −15-15. Najpewniejsza kontrola to podstawienie wyniku z powrotem do równania prostej: zajmuje kilka sekund i wyłapuje każdy z tych wariantów.

Zadania otwarte

Zadanie 20 (maj 2021)2 pktśrednie

Funkcja liniowa ff przyjmuje wartość 22 dla argumentu 00, a ponadto f(4)−f(2)=6f(4) - f(2) = 6. Wyznacz wzór funkcji ff.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: f(x)=3x+2f(x) = 3x + 2

  1. Szukamy dwóch liczb — aa i bb we wzorze f(x)=ax+bf(x) = ax + b — i mamy na to dokładnie dwie informacje.
  2. Pierwsza informacja daje wyraz wolny. „Wartość 22 dla argumentu 00” to f(0)=2f(\textcolor{#16A06A}{0}) = \textcolor{#16A06A}{2}, a f(0)f(0) to zawsze sam wyraz wolny:
  3. b=2b = \textcolor{#16A06A}{2}
  4. Druga informacja daje współczynnik kierunkowy. Zapisujemy oba wyrazy i odejmujemy:
  5. f(4)−f(2)=(a⋅4+b)−(a⋅2+b)=4a+b−2a−b=2af(4) - f(2) = (a \cdot \textcolor{#16A06A}{4} + b) - (a \cdot \textcolor{#16A06A}{2} + b) = \textcolor{#E0453A}{4}a + b - \textcolor{#E0453A}{2}a - b = \textcolor{#E0453A}{2}a
  6. Wyraz wolny bb skrócił się — i to jest sedno tego zadania. Różnica dwóch wartości funkcji liniowej nie zależy od bb wcale.
  7. 2a=6⟹a=3\textcolor{#E0453A}{2}a = \textcolor{#16A06A}{6} \qquad \Longrightarrow \qquad a = \textcolor{#E0453A}{3}
  8. Odpowiedź: f(x)=3x+2f(x) = 3x + 2.
  9. Sprawdzenie obu warunków: f(0)=2f(0) = 2 ✓   oraz   f(4)−f(2)=14−8=6f(4) - f(2) = 14 - 8 = 6 ✓

💡 Wskazówka: Warto zapamiętać ogólną zależność, bo wraca w wielu zadaniach: dla funkcji liniowej f(x2)−f(x1)=a⋅(x2−x1)f(x_2) - f(x_1) = a \cdot (x_2 - x_1). Tutaj argumenty różnią się o 22, a wartości o 66, więc a=62=3a = \tfrac62 = 3 — bez rozpisywania nawiasów. To ten sam iloraz przyrostów, tylko zapisany słowami.

⚠ Przyjęcie a=6a = 6, czyli potraktowanie różnicy wartości jako samego współczynnika. Różnica 66 powstała na dwóch jednostkach argumentu (zz 22 na 44), więc na jedną jednostkę wypada 33. Drugi błąd: próba zbudowania układu równań z f(4)=6f(4) = 6 i f(2)=0f(2) = 0 — treść nie podaje tych wartości osobno, a tylko ich różnicę, więc takie rozbicie jest wymyśleniem danych, których nie ma.

Zadanie 21 (informator CKE)2 pktśrednie

O funkcji liniowej ff wiadomo, że f(1)=2f(1) = 2 oraz że do wykresu tej funkcji należy punkt P=(−2, 3)P = (-2,\, 3). Wyznacz wzór funkcji ff.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odpowiedź: f(x)=−13x+73f(x) = -\dfrac{1}{3}x + \dfrac{7}{3}

  1. Oba warunki to punkty wykresu, choć zapisane różnie: f(1)=2f(1) = 2 znaczy, że na wykresie leży punkt (1,2)(\textcolor{#16A06A}{1}, \textcolor{#16A06A}{2}), a drugi punkt jest podany wprost jako (−2,3)(\textcolor{#16A06A}{-2}, \textcolor{#16A06A}{3}).
  2. Mając dwa punkty, współczynnik kierunkowy liczymy jako iloraz przyrostów:
  3. a=3−2−2−1=1−3=−13a = \dfrac{\textcolor{#16A06A}{3} - \textcolor{#16A06A}{2}}{\textcolor{#16A06A}{-2} - \textcolor{#16A06A}{1}} = \dfrac{\textcolor{#E0453A}{1}}{\textcolor{#E0453A}{-3}} = \textcolor{#E0453A}{-\tfrac13}
  4. Wyraz wolny wyznaczamy, podstawiając dowolny z tych punktów. Wybieram (1,2)(1, 2), bo rachunek jest krótszy:
  5. 2=−13⋅1+b⟹b=2+13=73\textcolor{#16A06A}{2} = \textcolor{#E0453A}{-\tfrac13} \cdot \textcolor{#16A06A}{1} + b \qquad \Longrightarrow \qquad b = \textcolor{#16A06A}{2} + \textcolor{#E0453A}{\tfrac13} = \textcolor{#E0453A}{\tfrac73}
  6. Odpowiedź: f(x)=−13x+73f(x) = -\tfrac13 x + \tfrac73.
  7. Kontrola na drugim punkcie, tym którego nie użyłem do wyznaczenia bb: f(−2)=−13⋅(−2)+73=23+73=93=3f(-2) = -\tfrac13 \cdot (-2) + \tfrac73 = \tfrac23 + \tfrac73 = \tfrac93 = 3 ✓
  8. To samo zadanie pojawiło się w arkuszach także jako zamknięte — jest nim zadanie 11 na tej stronie. Różnica jest istotna: tam cztery gotowe wzory można było sprawdzić podstawieniem i dojść do odpowiedzi bez liczenia aa, tutaj wzór trzeba wyprodukować od zera. Warto rozwiązać oba warianty pod rząd i porównać, ile pracy oszczędzają odpowiedzi do wyboru.

💡 Wskazówka: Zapis f(1)=2f(1) = 2 i zapis P=(−2,3)P = (-2, 3) mówią o tym samym — o punkcie należącym do wykresu. Gdy to zobaczysz, zadanie przestaje mieć dwa różne warunki i staje się standardowym „wyznacz wzór prostej przez dwa punkty”. Zawsze przepisuj f(x0)=y0f(x_0) = y_0 jako parę (x0,y0)(x_0, y_0), zanim zaczniesz liczyć.

⚠ Odjęcie przyrostów w niezgodnej kolejności: licznik „od PP do (1,2)(1,2)”, a mianownik „od (1,2)(1,2) do PP”. Wychodzi wtedy 13\tfrac13 zamiast −13-\tfrac13 — czyli prosta rosnąca zamiast malejącej. Szybka kontrola sensowności: argument rośnie z −2-2 do 11, a wartość maleje z 33 do 22, więc aa musi być ujemne. Drugi błąd: zatrzymanie się na aa i nieobliczenie bb — w zadaniu otwartym pytanie brzmi „wyznacz wzór”, więc bez wyrazu wolnego rozwiązanie jest niepełne.

Odpowiedzi

Sam wynik do szybkiego sprawdzenia. Pełne rozwiązanie — z drogą dojścia, wskazówką i typowym błędem — rozwija się pod każdym zadaniem, więc nie trzeba wracać na górę.

1. A2. D3. C4. B5. A6. D
7. C8. B9. C10. A11. B12. D
13. D14. B15. B16. A17. D18. B
19. A20. f(x)=3x+2f(x) = 3x + 221. f(x)=−13x+73f(x) = -\dfrac{1}{3}x + \dfrac{7}{3}

Treści zadań pochodzą z arkuszy matury z matematyki (Centralna Komisja Egzaminacyjna, cke.gov.pl) — pochodzenie każdego zadania podano przy jego numerze. Rozwiązania, wskazówki i omówienia błędów są autorstwa redakcji „Nie każ mu liczyć”.

Sprawdź się na kartce

Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.

Ćwicz dalej: karty pracy z kluczem

Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Jeśli chcesz poćwiczyć więcej, tu są zestawy kart do druku na ten temat, z kluczem odpowiedzi.

Okładka: Funkcja liniowa, matura — 11 kart pracy PDF z kluczem

Karty pracy · sklep

Funkcja liniowa, matura — 11 kart pracy PDF z kluczem

11 kart pracy z matematyki do matury podstawowej: miejsce zerowe, monotoniczność, wzór prostej, proste równoległe i prostopadłe, parametr.…

9,90 zł

Zobacz w sklepie →

7Pytania i odpowiedzi

Czy funkcja stała jest liniowa?

Tak. Wzór f(x)=bf(x) = b powstaje z ogólnego przy a=0a = 0 i spełnia definicję, bo zmienna nadal występuje najwyżej w pierwszej potędze. Nie jest natomiast ani rosnąca, ani malejąca.

Ile danych trzeba, żeby wyznaczyć wzór funkcji liniowej?

Dwie niezależne informacje, bo szukane liczby są dwie: aa i bb. Mogą to być dwa punkty, punkt i współczynnik kierunkowy albo opis zjawiska podający tempo zmian i stan początkowy.

Czym różni się funkcja liniowa od proporcjonalności prostej?

Proporcjonalność prosta to szczególny przypadek funkcji liniowej z zerowym wyrazem wolnym. Każda proporcjonalność prosta jest funkcją liniową, ale nie odwrotnie — wykres tej pierwszej musi przechodzić przez początek układu.

Jak sprawdzić, czy tabela opisuje funkcję liniową?

Policzyć ilorazy przyrostów wartości przez przyrosty argumentów dla kolejnych par. Jeśli wszystkie wychodzą równe, funkcja jest liniowa, a ten wspólny iloraz jest jej współczynnikiem kierunkowym.

Czy w zadaniu tekstowym dziedziną jest zawsze zbiór liczb rzeczywistych?

Nie. Wzór działa wszędzie, ale zjawisko zwykle nie: liczba sztuk bywa naturalna, czas nieujemny, a pojemność naczynia ogranicza argument z góry. Dziedzinę wyznacza treść, nie wzór.

Czytaj dalej

Wykres funkcji liniowejTa sama funkcja od strony rysunku: odczyt współczynników, proste równoległe i punkt przecięcia.Monotoniczność funkcji liniowejCo ze wzoru wynika o kierunku zmian i o zbiorze wartości.Miejsce zerowe funkcji liniowejRozwiązywanie równania ax + b = 0, w tym z parametrem we wzorze.Proporcjonalność odwrotnaDla kontrastu: stały iloczyn zamiast stałego przyrostu i hiperbola zamiast prostej.Równanie prostej przechodzącej przez dwa punktyJak wyznaczyć równanie prostej z dwóch punktów: współczynnik kierunkowy,…Funkcja złożona (składanie funkcji)Czym jest złożenie funkcji, dlaczego kolejność ma znaczenie i jak wyznaczyć…Wzór funkcji liniowejJak wyznaczyć y = ax + b z danych.
Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki, autor „Nie każ mu liczyć”

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole — dziś w dwóch szkołach w Kaliszu. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Rozwiązania na tej stronie liczę sam, krok po kroku, i zapisuję dokładnie tak, jak tłumaczę je uczniowi na kartce.

Ostatnia aktualizacja: 2026-08-01. Zadania egzaminacyjne pochodzą z arkuszy CKE (cke.gov.pl); teoria, przykłady i rozwiązania są autorstwa redakcji „Nie każ mu liczyć”.

Mateusz Będkowski — nauczyciel matematyki, autor serwisu Nie każ mu liczyć

Mateusz Będkowski

nauczyciel matematyki i pedagog

Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-11-09