Światło świetlika powstaje w jego ciele dzięki specjalnej reakcji, w której bierze udział tlen. Co niezwykłe, to zimne światło — niemal nie wydziela ciepła, więc świetlik się nie parzy. Owad zapala i gasi swój „latarnik", wysyłając błyski jak sygnały.

Świetliki świecą głównie po to, żeby się odnaleźć. Samce migają w locie, a samice odpowiadają im błyskami z ziemi, dzięki czemu para może się spotkać. Każdy gatunek ma swój rytm błysków, więc świetliki rozpoznają się nawzajem po sposobie świecenia.

U wielu gatunków świetlików samice pozostają przez całe życie beznogie w locie, ponieważ ich skrzydła są szczątkowe lub całkowicie zanikłe, przez co przypominają raczej robakopodobną larwę niż typowego, uskrzydlonego chrząszcza. Samce natomiast są w pełni uskrzydlone i to właśnie one migają w locie, poszukując świecących na ziemi samic.

Narząd świetlny świetlika znajduje się zwykle na spodniej stronie kilku ostatnich segmentów odwłoka i jest gęsto poprzerastany drobnymi tchawkami doprowadzającymi tlen niezbędny do zajścia reakcji świetlnej. Kolor emitowanego światła bywa żółtawy, zielonkawy lub pomarańczowy, zależnie od gatunku i warunków środowiska.

Larwy świetlików są drapieżne i żywią się głównie ślimakami oraz innymi miękkimi bezkręgowcami, które unieruchamiają wstrzykiwanym jadem trawiennym, a następnie wysysają upłynnioną treść ich ciała, podobnie jak robią to niektóre chrząszcze biegaczowate.

Nie wszystkie gatunki świetlików świecą tak samo intensywnie ani w tym samym rytmie — u niektórych gatunków tropikalnych całe drzewa pokryte tysiącami owadów migają jednocześnie, zsynchronizowanym rytmem widocznym z dużej odległości nawet dla ludzkiego oka.

Naukowcy badający zimne, niemal bezstratne światło świetlika wykorzystali poznany mechanizm biochemiczny reakcji świetlnej do stworzenia markerów stosowanych dziś w laboratoriach biologii molekularnej i medycynie do śledzenia aktywności komórek.

Nadmierne sztuczne oświetlenie miast i przedmieść w ostatnich latach coraz bardziej utrudnia świetlikom odnajdywanie się nawzajem za pomocą błysków, ponieważ jasne, sztuczne światło zagłusza i maskuje ich znacznie słabszy, naturalny sygnał świetlny.

W wielu kulturach na całym świecie widok migających nocą świetlików od wieków budził fascynację i inspirował lokalne legendy, opowieści oraz symbolikę związaną z duszami zmarłych lub magicznymi, nocnymi istotami zamieszkującymi łąki i lasy. W niektórych krajach Azji organizuje się nawet specjalne, nocne wycieczki turystyczne właśnie po to, by podziwiać masowy pokaz ich błysków.