Literatura i kultura

Lektury obowiązkowe — zadania maturalne — strona 8

Zadania wymagające znajomości treści, bohaterów i problematyki najważniejszych lektur.

90zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Odwołanie wyłącznie do fragmentu, gdy polecenie wymaga znajomości całego utworu.

Pełny zestaw · strona 8 z 9

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 6 z 90 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Lektury obowiązkowe

Zadanie 6

lipiec 2020podstawowy3 pkt
.1. Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment, oraz nazwisko bohatera wypowiadającego te słowa. Mincle i zawsze Mincle!... Dziś niech mnie porównają z Minclami. Sam jeden przez pół roku zarobiłem dziesięć razy więcej aniżeli dwa pokolenia Minclów przez pół wieku. Na zdobycie tego, com ja zdobył pomiędzy kulą, nożem i tyfusem, tysiąc Minclów musiałoby się pocić w swoich sklepikach i szlafmycach. Teraz już wiem, ilu jestem wart Minclów, i jak mi Bóg miły, dla podobnego rezultatu drugi raz powtórzyłbym moją grę! Wolę obawiać się bankructwa i śmierci, aniżeli wdzięczyć się do tych, którzy kupią u mnie parasol, albo padać do nóg tym, którzy w moim sklepie raczą zaopatrywać się w waterklozety2… Autor: Tytuł: Nazwisko bohatera wypowiadającego powyższe słowa: 6.2. Czy dla bohatera wypowiadającego powyższe słowa ważniejszy był „modus bycia”, czy – „modus posiadania”? Uzasadnij swoją odpowiedź na podstawie podanego fragmentu oraz znajomości całego utworu. 2 Waterklozet (ang. water closet) – przestarz. ubikacja z urządzeniem do spłukiwania muszli wodą z rezerwuaru.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
6.1. Autor: Bolesław Prus. Tytuł: Lalka. Bohater: Stanisław Wokulski. 6.2. Ważniejszy jest dla Wokulskiego modus bycia. Majątek stanowi dla niego przede wszystkim środek do samorozwoju, budowania poczucia własnej wartości i zdobycia Izabeli Łęckiej, a nie cel sam w sobie.
Klucz i zasady oceniania
Poprawna odpowiedź 1 p. – za poprawne podanie Autor: Bolesław Prus nazwiska autora, tytułu Tytuł: „Lalka” utworu i nazwiska Nazwisko bohatera: Wokulski bohatera. 0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi: • Uznaje się odpowiedzi B. Prus, Prus, Aleksander Głowacki. • Uznaje się odpowiedzi Stanisław Wokulski, S. Wokulski. • Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora i/lub bohatera skutkuje przyznaniem 0 p. 6.2. Przykładowe odpowiedzi 2 p . – za rozstrzygnięcie, który • Dla bohatera ważniejszy był modus bycia niż modus z wymiarów ludzkiej posiadania. Przytoczona wypowiedź świadczy o tym, egzystencji wskazanych że zdobycie majątku było jedynie środkiem do celu. przez Ericha Fromma był Główny bohater „Lalki” większą uwagę przykładał do ważniejszy dla samorozwoju, budowania swojego poczucia godności Wokulskiego ORAZ niż do pomnażania pieniędzy. Powieściowe losy poprawne uzasadnienie Wokulskiego są historią awansu materialnego, ale zgodne z podanym także zdobywania wiedzy i doświadczenia; właściwym fragmentem „Lalki” celem jego życia było jednak zdobycie serca Izabeli Bolesława Prusa Łęckiej (status materialny, pozycja społeczna były i całym utworem. tylko środkami). 1 p. – za rozstrzygnięcie, który • Młody Wokulski ożenił się z Małgorzatą Mincel, wdową z wymiarów ludzkiej po Janie Minclu, właścicielu sklepu, dla pieniędzy. egzystencji wskazanych Wtedy ważniejszy był dla niego modus posiadania. przez Ericha Fromma był Z kolei kiedy poznał Izabelę Łęcką, ważniejszy stał się ważniejszy dla dla niego modus bycia. Liczyła się przede wszystkim Wokulskiego ORAZ miłość do Izabeli Łęckiej – pomnażał majątek tylko po poprawne uzasadnienie to, by zbliżyć się do ukochanej i zdobyć jej serce. zgodne z podanym fragmentem „Lalki” Bolesława Prusa. 0 p. – za odpowiedź błędną lub brak odpowiedzi. Uwaga. • W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Lalki” Bolesława Prusa należy przyznać 0 punktów. • Zdający może przyjąć, że na pewnym etapie życia dla Wokulskiego był ważny „modus posiadania”, a na innym – „modus bycia” – ważne, by właściwie uzasadnił swoje stanowisko.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Lektury obowiązkowe

Zadanie 7

czerwiec 2020podstawowy3 pkt
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Wnet Gerwazy (to on był) przez tłum się przecisnął Na środek izby, wkoło Scyzorykiem błysnął, Potem, w dół chyląc ostrze na znak powitania Przed Maćkiem, rzekł: „Rózeczce Scyzoryk się kłania. Bracia szlachta Dobrzyńscy! Ja nie będę radził Nic a nic, powiem tylko, po com Was zgromadził, A co robić, jak robić, decydujcie sami. Wiecie, słuch dawno chodzi między zaściankami, Że się na wielkie rzeczy zanosi na świecie; Ksiądz Robak o tem gadał, wszakże wszyscy wiecie?” „Wiemy!” – krzyknęli. – „Dobrze. Owoż mądrej głowie – Ciągnął mowca spojrzawszy bystro – dość dwie słowie, Nieprawdaż?” „Prawda!” – rzekli. „Gdy cesarz francuski – Rzekł Klucznik – stąd przyciąga, a stamtąd car ruski: Więc wojna, car z cesarzem, królowie z królami Pójdą za łby, jak zwykle między monarchami; A nam czy siedzieć cicho? Gdy wielki wielkiego Będzie dusić, my duśmy mniejszych, każdy swego. Z góry i z dołu, wielcy wielkich, małych mali, Jak zaczniem ciąć, tak całe szelmostwo się zwali I tak zakwitnie szczęście i Rzeczpospolita. Nieprawdaż?” „Prawda! – rzekli – jakby z książki czyta”. 7.1. Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi zacytowany powyżej fragment. Autor: Tytuł: 7.2. Wyjaśnij – na podstawie tekstu Tadeusza Pszczołowskiego i całego utworu, którego jednym z bohaterów jest Gerwazy – w jaki sposób Klucznik próbował wpłynąć na słuchaczy i z jakim skutkiem.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw ustal dosłowne znaczenie tytułu, potem połącz je z głównym problemem lub kompozycją tekstu. Wskaż konkretny element materiału, który potwierdza tę interpretację.
Odpowiedź lub przykład realizacji
7.1. Autor: Adam Mickiewicz. Tytuł: „Pan Tadeusz”. 7.2. Gerwazy używa perswazji: pytań retorycznych, wykrzyknień i bezpośrednich zwrotów, powołuje się na autorytet Księdza Robaka i Napoleona oraz pozornie odwołuje się do walki o niepodległość. W ten sposób przekonuje szlachtę dobrzyńską do zajazdu na Soplicowo; słuchacze przyjmują jego racje i ruszają na Sopliców.
Klucz i zasady oceniania
7.1. 1 pkt - poprawne podanie autora i tytułu; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi. 7.2. 2 pkt - wyjaśnienie sposobu oddziaływania Gerwazego i skutku na podstawie fragmentu, całego utworu i tekstu Tadeusza Pszczołowskiego; 1 pkt - wyjaśnienie sposobu oddziaływania na podstawie fragmentu; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający zna teksty literackie i inne teksty

Lektury obowiązkowe

Zadanie 5

sierpień 2019podstawowy2 pkt
a) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment. Hrabia lubił widoki niezwykłe i nowe, Zwał je romansowymi; mawiał, że ma głowę Romansową; w istocie był wielkim dziwakiem. Nieraz, pędząc za lisem albo za szarakiem, Nagle stawał i w niebo poglądał żałośnie Jak kot, gdy ujrzy wróble na wysokiej sośnie; Często bez psa, bez strzelby błąkał się po gaju Jak rekrut zbiegły; często siadał przy ruczaju Nieruchomy, schyliwszy głowę nad potokiem Jak czapla wszystkie ryby chcąca pozrzeć okiem. Takie były Hrabiego dziwne obyczaje. Autor: Tytuł: b) Uzasadnij, że sytuacja humorystyczna przedstawiona w przytoczonym fragmencie utworu służy pogłębieniu charakterystyki Hrabiego.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
a) Autor: Adam Mickiewicz. Tytuł: „Pan Tadeusz”. b) Humor wynika z dziwacznych zachowań Hrabiego, który podczas polowania nagle zatrzymuje się i pogrąża w obserwacji przyrody. Scena podkreśla jego artystyczną, refleksyjną naturę, wrażliwość na piękno oraz skłonność do postrzegania świata przez pryzmat literatury romansowej.
Klucz i zasady oceniania
a) 1 0 autor: Adam Mickiewicz, za poprawne podanie autora i tytułu Uznaje się odpowiedzi: A. Mickiewicz, utworu Mickiewicz. Nie uznaje się pomyłki w imieniu, np. Andrzej Mickiewicz. tytuł: „Pan Tadeusz” b) Uzasadnienie: 1 0 Np. Sytuacja humorystyczna przedstawiona w za trafne uzasadnienie, że sytuacja przytoczonym fragmencie „Pana Tadeusza” A. humorystyczna przedstawiona w przytoczonym fragmencie utworu Mickiewicza służy pogłębieniu charakterystyki służy pogłębieniu charakterystyki Hrabiego, ponieważ zachowania Hrabiego – Hrabiego przedstawione jako dziwaczne, przez co zabawne – w istocie dowodzą, że ma on duszę Uwaga. artysty, naturę refleksyjną, jest wrażliwy na • Jeśli w części a) zdający piękno przyrody, a skłonność do zamyślania się udzielił niepoprawnej sprawia, że nie zdaje sobie sprawy z jej zagrożeń odpowiedzi, to w części b) lub je lekceważy. Rzeczywistość postrzega również otrzymuje poprzez pryzmat literatury romansowej. 0 punktów. • Jeżeli zdający w części a) poda prawidłowo jedynie tytuł utworu i nie poda autora i w części b) napisze poprawne uzasadnienie wskazujące na znajomość lektury, otrzymuje 1 p. W przypadku błędu rzeczowego w części a) oraz/lub w części b) należy przyznać 0 p.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Lektury obowiązkowe

Zadanie 10

maj 2019podstawowy2 pkt
a) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment. Cieszył ich i rozrzewniał ten śpiew narodowy. Tak rozmyślając, smutnie pochylili głowy. Ale je wnet podnieśli, bo mistrz tony wznosi, Natęża, takty zmienia, cóś innego głosi. […] Uderzenie tak sztuczne, tak było potężne, Że stróny zadzwoniły jak trąby mosiężne I z trąb znana piosenka ku niebu wionęła, Marsz tryumfalny: „Jeszcze Polska nie zginęła!” „Marsz, Dąbrowski, do Polski!” – I wszyscy klasnęli, I wszyscy „Marsz Dąbrowski” chorem okrzyknęli! Autor: Tytuł: b) Odwołując się do całego utworu, z którego pochodzi powyższy fragment, uzasadnij myśl sformułowaną w tekście Ryszarda Koziołka, że w polskiej literaturze ważne jest tworzenie obrazu klęski przezwyciężonej.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
a) Autor: Adam Mickiewicz. Tytuł: Pan Tadeusz. b) Obraz klęski przezwyciężonej pomaga przetrwać niewolę i podtrzymuje nadzieję. W Panu Tadeuszu zwaśnione rody Sopliców i Horeszków jednoczą się przeciw wspólnemu wrogowi, a koncert Jankiela przypomina drogę od narodowych klęsk ku nadziei odzyskania wolności.
Klucz i zasady oceniania
Na podstawie zasad CKE. a) 1 pkt - poprawne podanie autora i tytułu; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. b) 1 pkt - trafne uzasadnienie na podstawie całego utworu; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Tworzenie obrazu klęski przezwyciężonej pozwala przetrwać czasy niewoli, daje optymizm,

Lektury obowiązkowe

Zadanie 6

czerwiec 2019podstawowy3 pkt
Który z bohaterów polskiej literatury mógłby uznać słowa Maria Vargasa Llosy: Bo świat bez literatury byłby światem bez pragnień, ideałów i nieposłuszeństwa, światem automatów pozbawionych tego, co człowieka czyni człowiekiem, za własne? Podaj bohatera, tytuł i autora utworu, w którym wybrany przez Ciebie bohater występuje. Uzasadnij swój wybór, odwołując się do treści dzieła. Bohater: Autor: Tytuł: Uzasadnienie:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Bohater – Rachela Autor i tytuł: Wesele Stanisława Wyspiańskiego Przykładowe uzasadnienie: Rachela to miłośniczka poezji i literatury, kreująca się na modernistyczną artystkę. Na weselnej uczcie rozmawia z gośćmi (przede wszystkim z Poetą) na temat wartości i funkcji poezji, literatury i sztuki w życiu człowieka.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 3 p. – poprawne podanie bohatera, autora i tytułu utworu oraz poprawne uzasadnienie. 2 p. – poprawne podanie bohatera, autora i tytułu utworu lub poprawne uzasadnienie. 1 p. – poprawne podanie bohatera i tytułu utworu. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Uzasadnij

Lektury obowiązkowe

Zadanie 11

czerwiec 2017podstawowy2 pkt
a) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment. CHOCHOŁ To drugi CZAR! (A zaklęte słomiane straszydło, ująwszy w niezgrabne racie podane przez drużbę patyki – poczyna sobie jak grajek-skrzypek – i – słyszeć się daje jakby z atmosfery błękitnej idąca muzyka weselna, cicha a skoczna, swoja a pociągająca serce i duszę usypiająca, leniwa, w omdleniu a jak źródło krwi żywa, taktem w pulsach nierówna, krwawiąca jak rana świeża: – melodyjny dźwięk z polskiej gleby bólem i rozkoszą wykołysany). JASIEK (jest teraz kontent a dziwuje się) Tyle par, tyle par! Autor: Tytuł: b) Którą z funkcji muzyki przywoływanych w tekście Mileny Rachid Chehab odnajdujemy w powyższym fragmencie?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Znajdź w fragmencie rozpoznawalny motyw, postać, wydarzenie albo cechę stylu. Na tej podstawie podaj dokładnie wymagane dane: autora i tytuł, topos albo nazwę motywu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
a) Autor: Stanisław Wyspiański. Tytuł: Wesele. b) Muzyka oddaje i wzmacnia emocje człowieka. W finale Wesela gra Chochoła wpływa na uczestników, pogrąża ich w transie i potęguje stan zbiorowego uśpienia.
Klucz i zasady oceniania
Na podstawie zasad CKE. 2 pkt - poprawne podanie autora i tytułu oraz poprawne określenie funkcji muzyki. 1 pkt - poprawne podanie autora i tytułu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04