Lektury obowiązkowe — zadania maturalne

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Stanisław Wyspiański Wesele AKT I SCENA 30 Pan Młody, Gospodarz PAN MŁODY Jak się kłócą, jak się łają! GOSPODARZ Ha! temperamenta grają! Temperament gra, zwycięża; tylko im przystawić oręża, zapalni jak sucha słoma; tylko im zabłysnąć nożem, a zapomną o imieniu Bożem – taki rok czterdziesty szósty – przecież to chłop polski także. PAN MŁODY A jakże to okropne, jakże... GOSPODARZ Do dziś chwalą sobie te zapusty. PAN MŁODY Znam to tylko z opowiadań, ale strzegę się tych badań, bo mi trują myśl o polskiej wsi: to byli jacyś psi, co wody oddechem zatruli, a krew im przyrosła do koszuli. Patrzę się na chłopów dziś... GOSPODARZ To, co było, może przyjś – PAN MŁODY Myśmy wszystko zapomnieli; mego dziadka piłą rżnęli... Myśmy wszystko zapomnieli. GOSPODARZ Mego ojca gdzieś zadźgali, gdzieś zatłukli, spopychali; kijakami, motykami krwawiącego przez lód gnali... Myśmy wszystko zapomnieli. PAN MŁODY Jak się to zmieniają ludzie, jak się wszystko dziwnie plecie; myśmy wszystko zapomnieli: o tych mękach, nędzach, brudzie; stroimy sie w pawie pióra. GOSPODARZ At, odmienia nas natura; wiara, co jest jeszcze w ludzie, że coś z tego przecie będzie; rok w rok idziem po kolędzie i szukamy, i patrzymy, czy co kiedy z tego będzie – ? Stanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1994. Rozstrzygnij, czy w przytoczonym fragmencie Wesela Stanisława Wyspiańskiego Gospodarz i Pan Młody mają taki sam stosunek do chłopów. Uzasadnij odpowiedź. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Na podstawie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza wyjaśnij, na czym polega idea mesjanizmu wyrażona w tym dramacie.

Na podstawie ostatniego akapitu tekstu Bogdana Walczaka podaj dwa czynniki sprzyjające ochronie języków narodowych.

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Witold Gombrowicz Ferdydurke Co? Co? Chciałem krzyknąć, że nie jestem uczeń, że zaszła pomyłka, porwałem się do ucieczki, ale coś mnie z tyłu chwyciło jak w kleszcze i przygwoździło na miejscu – dziecięca, infantylna pupa mnie chwyciła. Z pupą nie mogłem się ruszyć, belfer zaś wciąż siedział i siedząc, wyrażał tak doskonałą belferskość, że zamiast krzyczeć, wystawiłem dwa palce do góry, jak to robią uczniowie w szkole, gdy chcą się odezwać. Pimko skrzywił się i rzekł: – Niech Kowalski siedzi. […] I siedziałem w nierealnym nonsensie jak we śnie, zakneblowany, zbelfrzony i zabelfrowany, siedziałem na dziecinnej pupci – on zaś siedział jak na Akropolu1 i zapisywał coś w notesie. Wreszcie rzekł: – No, Józiu, chodź, pójdziemy do szkoły. Witold Gombrowicz, Ferdydurke, [w:] tegoż, Pisma zebrane, t. 2, Kraków 2007. 1 Akropol – centralna część starożytnych Aten, położona na wzgórzu. 14. Na podstawie przytoczonego fragmentu Ferdydurke Witolda Gombrowicza wyjaśnij, na czym polega koncepcja formy.

Wyjaśnij, z jakim poglądem komunistów polemizował Cezary Baryka w przytoczonym fragmencie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego.

Jakim typem argumentu posłużył się Cezary Baryka w przytoczonym fragmencie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego? Zaznacz właściwą odpowiedź, wybraną spośród podanych A–D. A. Ad personam. B. Wyrażającym groźbę. C. Odwołującym się do autorytetu. D. Opartym na logicznym rozumowaniu.

Który bohater Lalki Bolesława Prusa został opisany w przytoczonym fragmencie Lalki i perły Olgi Tokarczuk? Podaj nazwisko tego bohatera.

Wykaż, że bohater Lalki Bolesława Prusa, opisany w przytoczonym fragmencie Lalki i perły Olgi Tokarczuk, to człowiek przywiązany do ludzi. W odpowiedzi odwołaj się do relacji tego bohatera z wybranym bohaterem Lalki Bolesława Prusa.

Zapoznaj się z poniższym plakatem. Mikołaj Łakomski, plakat do przedstawienia Makbet, Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego, Płock 2001, www.encyklopediateatru.pl Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację Makbeta. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki utworu Williama Szekspira.

Na podstawie tekstu Adama Zemełki podaj dwa czynniki sprzyjające samorealizacji człowieka.

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Gustaw Herling-Grudziński Inny świat Stary Kozak miał syna w Czerwonej Armii, młodego lejtnanta wojsk pancernych, którego fotografia stała w baraku w posrebrzanych ramkach obok pryczy ojca. [...] Pamfiłow kochał młodego Saszę miłością zupełnie zwierzęcą. [...] Tego przywiązania nie osłabiał nawet fakt, że nie spotykało się ono z pełną wzajemnością. [...] Więźniowie mogą otrzymywać listy bez ograniczeń, wysyłać zaś jeden na miesiąc; Pamfiłow nie omijał żadnej okazji, aby się upomnieć o znak życia od syna – jedyną rzecz, która nadawała sens jego własnemu życiu. [...] W marcu 1941 roku Pamfiłow otrzymał wreszcie list od syna. [...] Sasza donosił, że nie będzie teraz pisywał przez dłuższy czas, bo nie pozwolą mu na to pilne zajęcia. Ale stereotypowy ustęp listu o potężnym Związku Sowieckim i „naszej socjalistycznej ojczyźnie” miał teraz więcej niż zazwyczaj ognia i kończył się zdaniem, w którym syn usprawiedliwiał i pochwalał nawet aresztowanie ojca jako „przejaw historycznej konieczności”. Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat, Warszawa 1998. Na podstawie przytoczonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga- -Grudzińskiego wyjaśnij, jak system totalitarny wpływa na relacje międzyludzkie.