Czytanie i odbiór tekstów

Kompozycja i funkcje tekstu — zadania maturalne

Pytania o budowę tekstu, związki między akapitami i funkcję jego elementów.

38zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Opisywanie treści akapitu bez wyjaśnienia jego roli w całym tekście.

Pełny zestaw · strona 1 z 4

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 38 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 8

kwiecień 2020podstawowy1 pkt
Oceń prawdziwość poniższych zdań odnoszących się do tekstu. Zaznacz P przy zdaniu prawdziwym. Dla znawców twórczości Herberta kompozycja Króla mrówek nie będzie 1. P zaskoczeniem. 2. Król mrówek ma cztery części składające się z krótkich opowiadań. P Zdaniem autora Król mrówek to książka, której lektura nie przyniesie 3. P pełnej satysfakcji czytelnikowi.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1. Fałsz. 2. Fałsz. 3. Prawda.
Klucz i zasady oceniania
1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi F, F, P. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza weryfikowanie stwierdzeń na podstawie tekstu lub innego materiału.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 7

maj 2018podstawowy2 pkt
Z akapitu 7. wypisz trzy sformułowania służące stworzeniu logicznych związków ze zdaniami je poprzedzającymi.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.
Odpowiedź lub przykład realizacji
po pierwsze, po drugie, co więcej, bowiem
Klucz i zasady oceniania
2 p. – podanie trzech poprawnych sformułowań. 1 p. – podanie dwóch poprawnych sformułowań. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi po pierwsze, po drugie, co więcej, bowiem
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 9

maj 2017podstawowy1 pkt
Wyjaśnij, jaką funkcję w tekście pełni pytanie zawarte w akapicie 1.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Pytanie zawarte w 1. akapicie – pełni funkcję kompozycyjną, czyli wprowadza w temat, – pełni funkcję retoryczną, ponieważ ma zainteresować czytelnika tekstem, – skłania do refleksji, – otwiera dyskurs, – sygnalizuje problem.
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Pytanie zawarte w 1. akapicie – pełni funkcję kompozycyjną, czyli wprowadza w temat, – pełni funkcję retoryczną, ponieważ ma zainteresować czytelnika tekstem, – skłania do refleksji, – otwiera dyskurs, – sygnalizuje problem. Uwaga. Samo nazwanie funkcji, np. „retoryczna”, nie jest wystarczające.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

maj 2017podstawowy1 pkt
Na podstawie akapitu 4. wyjaśnij, w czym przejawia się szacunek autorów dzieł komercyjnych do ich czytelników.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij cechę lub zjawisko, a następnie wskaż jego konkretny przejaw w zachowaniu, języku albo sytuacji. Nie poprzestawaj na ponownym nazwaniu cechy.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Szacunek ten polega na dążeniu do takiej kompozycji utworu, która zmuszałaby czytelnika do wysiłku, oraz na dążeniu do wzbudzenia w nim różnorodnych uczuć.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź . 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Szacunek ten polega na dążeniu do takiej kompozycji utworu, która zmuszałaby czytelnika do wysiłku, oraz na dążeniu do wzbudzenia w nim różnorodnych uczuć.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 8

czerwiec 2017podstawowy1 pkt
Wyjaśnij, jakie znaczenie w kompozycji tekstu Muzyka i mózg ma wprowadzenie obrazu zdobywania górskiego szczytu.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij znaczenie wskazanego elementu dla bohatera, kompozycji albo problemu utworu, a następnie pokaż jego konkretny skutek. Połącz obserwację z całością tekstu, zamiast ograniczać się do opisu elementu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– Wprowadzenie obrazu górskiego szczytu jest metaforycznym wyobrażeniem poznawania muzyki, które stanowi oś kompozycyjną akapitu i pozwala porównać ogrom wysiłku, jaki musi włożyć człowiek, aby coś osiągnąć. – Obraz górskiego szczytu jest rodzajem porównania, które zestawia pierwszą część wywodu w akapicie z drugą i uświadamia nam, że wysiłek fizyczny przy poznawania muzyki jest równie wielki, jak przy zdobywaniu górskiego szczytu.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź . 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi – Wprowadzenie obrazu górskiego szczytu jest metaforycznym wyobrażeniem poznawania muzyki, które stanowi oś kompozycyjną akapitu i pozwala porównać ogrom wysiłku, jaki musi włożyć człowiek, aby coś osiągnąć. – Obraz górskiego szczytu jest rodzajem porównania, które zestawia pierwszą część wywodu w akapicie z drugą i uświadamia nam, że wysiłek fizyczny przy poznawania muzyki jest równie wielki, jak przy zdobywaniu górskiego szczytu.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

maj 2015podstawowy1 pkt
Wyjaśnij, jaką funkcję pełni w artykule przywołanie kultury średniowiecza.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– wskazanie uniwersalnych praw rządzących społeczeństwami (gromadzenie się, wymiana) – wskazanie ważnych potrzeb człowieka, niezmiennych od wieków (informacja, zaspokojenie potrzeb bytowych, rozrywka, potrzeby duchowe) – wywołanie żywych skojarzeń, uatrakcyjnienie wywodu o sklepach
Klucz i zasady oceniania
Schemat punktowania 1 p. – sformułowanie poprawnej odpowiedzi. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 2

maj 2014podstawowy1 pkt
Jaką funkcję w kompozycji tekstu pełni przywołanie Uczty Platona? 2 Wtór pogrzebny – lament, płacz towarzyszący pogrzebowi. 3 Początek wiersza księdza Jana Twardowskiego. 4 Henryk Elzenberg (1887–1967) – polski filozof, historyk filozofii, etyk, autor dzieła Wartość i człowiek.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– stanowi pomysł na wstęp/ punkt wyjścia dla rozważań autorki – zapowiada treść akapitów 1.–3. – wpływa na spójność tekstu
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź – stanowi pomysł na wstęp/ punkt wyjścia dla rozważań autorki – zapowiada treść akapitów 1.–3. – wpływa na spójność tekstu 1 p. – za poprawne wyjaśnienie 0 p. – za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcję.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 11

maj 2014podstawowy1 pkt
Określ funkcję, którą pełni w całym tekście zdanie rozpoczynające ostatni akapit.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Podaj precyzyjną nazwę cechy, zjawiska lub pojęcia, a następnie dopasuj ją do materiału jednym konkretnym szczegółem. Unikaj określeń tak ogólnych, że mogłyby pasować do dowolnego tekstu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
– jest wnioskiem/ podsumowaniem/konkluzją – stanowi przesłanie/ główną myśl tekstu
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź – jest wnioskiem/ podsumowaniem/konkluzją – stanowi przesłanie/ główną myśl tekstu Rozwiązania zadań i schemat punktowania – poziom podstawowy 1 p. – za poprawne określenie funkcji 0 p. – za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

maj 2013podstawowy1 pkt
Akapit 6. jest uzupełnieniem treści akapitu 5. Wyjaśnij, na czym to uzupełnienie polega.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.
Odpowiedź lub przykład realizacji
W akapicie 5. przedstawione są problemy natury etycznej wynikające z postępu technicznego, a w akapicie 6. pytania o odpowiedzialność badaczy/naukowców związaną z tymi problemami.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź W akapicie 5. przedstawione są problemy natury etycznej wynikające z postępu technicznego, a w akapicie 6. pytania o odpowiedzialność badaczy/naukowców związaną z tymi problemami. 1 p. – za poprawne wyjaśnienie obu funkcji akapitu 0 p. – za odpowiedź niepełną lub niepoprawną, lub brak odpowiedzi Kryteria oceniania odpowiedzi – poziom podstawowy
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 4

maj 2012podstawowy1 pkt
Jaką funkcję w kompozycji całego tekstu pełni akapit 6.?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Akapit 6. łączy dwie części akapitu; podsumowuje wcześniejsze rozważania, a zarazem zapowiada nowy problem
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Akapit 6. łączy dwie części akapitu; podsumowuje wcześniejsze rozważania, a zarazem zapowiada nowy problem 1 p. – za poprawne określenie obu funkcji akapitu 6. w tekście.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie kompozycji tekstu

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

maj 2012podstawowy2 pkt
Każdemu punktowi linearnego planu artykułu przyporządkuj numery akapitów (pamiętaj, że jest to pełny plan całego tekstu, a więc obejmuje wszystkie akapity). Numery akapitów 1. Informacje dotyczące tradycyjnej encyklopedii 2. Historia Wikipedii 3. Niebywały sukces internetowej encyklopedii 4. Zalety i wady nowego źródła informacji 5. Subiektywne odczucia autora 6. Podsumowanie rozważań
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal cechę każdego elementu z pierwszego zbioru, a następnie dobierz odpowiednik spełniający tę samą funkcję lub relację. Na końcu sprawdź, czy żaden wariant nie został użyty niezgodnie z instrukcją.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1. akapity 1., 2., 3., 2. akapit 4. 3. akapit 5. 4. akapity 6.,7., 8., 9. 5. akapit 10. 6. akapit 11.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź 1. akapity 1., 2., 3., 2. akapit 4. 3. akapit 5. 4. akapity 6.,7., 8., 9. 5. akapit 10. 6. akapit 11. 2 p. – za poprawne przyporządkowanie numerów akapitów wszystkim punktom planu artykułu 1 p. – za poprawne przyporządkowanie czterech lub pięciu numerów akapitów poszczególnym punktom planu artykułu
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04