Czytanie i odbiór tekstów

Kompozycja i funkcje tekstu — zadania maturalne — strona 2

Pytania o budowę tekstu, związki między akapitami i funkcję jego elementów.

38zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Opisywanie treści akapitu bez wyjaśnienia jego roli w całym tekście.

Pełny zestaw · strona 2 z 4

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 38 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 4

czerwiec 2012podstawowy1 pkt
Ostatnie zdanie akapitu 2. autor rozpoczyna słowami: Wystarczy jednak uwolnić się od dawnego schematu. O jakim schemacie oceniania wielkości w muzyce jest tu mowa?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Znajdź fragment, do którego odsyła pytanie, i nazwij wskazane w nim zjawisko możliwie zwięźle. Odpowiedź ma identyfikować problem, trend lub zależność, a nie streszczać cały akapit.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Mówi się tu o tradycyjnych kryteriach.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Mówi się tu o tradycyjnych kryteriach. 1 p. – za poprawne nazwanie schematu oceniania wielkości w muzyce. Kryteria oceniania odpowiedzi – poziom podstawowy
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zależności między językiem i kompozycją teksu

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 7

maj 2011podstawowy2 pkt
Jakie funkcje w tekście pełni akapit 5? Wymień dwie.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Akapit 5. jest podsumowaniem poprzednich akapitów i wprowadzeniem do kolejnych rozważań.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Akapit 5. jest podsumowaniem poprzednich akapitów i wprowadzeniem do kolejnych rozważań. 2 p. – za poprawne określenie dwóch funkcji akapitu 5. w tekście 1 p. – za poprawne określenie jednej funkcji akapitu 5. w tekście
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji Przykład poprawnej odpowiedzi Akapit 5. jest podsumowaniem poprzednich akapitów i wprowadzeniem do kolejnych rozważań.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 4

maj 2011podstawowy2 pkt
Z akapitu 3. wypisz dwa językowe wyznaczniki spójności tekstu.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.
Odpowiedź lub przykład realizacji
jednak, tak więc
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź jednak, tak więc 2 p. – za poprawne wypisanie dwóch językowych wyznaczników spójności tekstu 1 p. – za poprawne wypisanie jednego językowego wyznacznika spójności tekstu
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie kompozycji tekstu i językowych środków wyznaczających spójność tekstu Przykład poprawnej odpowiedzi jednak, tak więc

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

maj 2011podstawowy1 pkt
Akapit 7. uzupełnia treść akapitu 6. Wyjaśnij, na czym to uzupełnienie polega.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Akapit 7. Uzupełnia listę barier, które są przeszkodą w dobrej komunikacji między ludźmi.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Akapit 7. Uzupełnia listę barier, które są przeszkodą w dobrej komunikacji między ludźmi. 1 p. – za poprawne objaśnienie zależności treści akapitów 6. i 7.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu; odczytanie sensu fragmentu tekstu Przykład poprawnej odpowiedzi Akapit 7. Uzupełnia listę barier, które są przeszkodą w dobrej komunikacji między ludźmi.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 1

maj 2011podstawowy1 pkt
Jaką funkcję w kompozycji całego tekstu pełnią pytania postawione na początku akapitu 1?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Zachęcają czytelnika i mówią, o czym będzie tekst.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź Zachęcają czytelnika i mówią, o czym będzie tekst. 1 p. – za poprawne nazwanie funkcji pytań z akapitu 1.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie z informacji Rozpoznanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji Przykład poprawnej odpowiedzi Zachęcają czytelnika i mówią, o czym będzie tekst.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 5

czerwiec 2011podstawowy2 pkt
Określ, jaką funkcję pełnią zdania pytające a) w akapicie 1. b) w akapicie 6.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
a) W akapicie 1 pytanie zaciekawia czytelnika, skłania do refleksji i otwiera problem. b) W akapicie 6 pytania ilustrują stereotypy myślowe, pełnią funkcję retoryczną i równoważą przedstawiane racje.
Klucz i zasady oceniania
2 pkt - poprawne określenie obu funkcji; 1 pkt - poprawne określenie jednej; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: czytelnika; otwiera problem (pełni funkcję kompozycyjną) 2 1 akapit 6. – ilustrują stereotypy myślowe; pełnią funkcję stylistyczną; retoryczną (równoważą racje) np.: – poczucie niepewności jednostki/znalezienie się w sytuacji niejasnej

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 10

czerwiec 2011podstawowy2 pkt
W akapicie 13. autorka posłużyła się zaimkiem i czasownikiem w 2 os. lp. (twoich, nie otrzymujesz) i czasownikami w trybie rozkazującym (usuń, zawołaj). Czemu służą te formy językowe?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij zamierzony cel działania lub zabiegu, a potem wyjaśnij, dzięki czemu może on zostać osiągnięty. Oddziel cel od samego opisu użytego środka.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Zaimek i czasownik w drugiej osobie liczby pojedynczej nawiązują bezpośredni kontakt z każdym czytelnikiem. Tryb rozkazujący służy perswazji i skłania odbiorcę do określonych zachowań.
Klucz i zasady oceniania
2 pkt - poprawne wyjaśnienie funkcji obu form; 1 pkt - wyjaśnienie jednej funkcji; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: użycie trybu rozkazującego służy:, np.: 2 1 – perswazji/przekonaniu do określonych zachowań Uwaga: uznajemy odpowiedzi uogólnione, odnoszące się do obu form jednocześnie. – jest klamrą kompozycyjną można uznać:

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 6

maj 2010podstawowy1 pkt
Co stanowi o podobieństwie akapitów 5. i 6.?
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.
Odpowiedź lub przykład realizacji
W obu akapitach Internet został porównany do miejsc znajdujących się w rzeczywistości. W obu akapitach Internet jest opisany jako miejsce spotkań różnych kultur. W obu autor posłużył się metaforami (w obu występują też porównania).
Klucz i zasady oceniania
1 p. – poprawne wskazanie podobieństwa akapitów 5 i 6 w zakresie treści, kompozycji lub języka Przykładowe odpowiedzi W obu akapitach Internet został porównany do miejsc znajdujących się w rzeczywistości. W obu akapitach Internet jest opisany jako miejsce spotkań różnych kultur. W obu autor posłużył się metaforami (w obu występują też porównania). 0 p. – odpowiedź niepoprawna (niewskazanie podobieństwa) lub brak odpowiedzi Klucz punktowania odpowiedzi – poziom podstawowy
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie Rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji z informacji

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 13

maj 2010podstawowy2 pkt
Jakie formy wypowiedzi służą obiektywizacji i subiektywizacji wypowiedzi? Podaj po dwa przykłady. Obiektywizacja: Subiektywizacja:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal cechę, którą przykład ma ilustrować, a następnie wybierz z materiału element spełniający to kryterium. Podaj go konkretnie, zamiast opisywać całą sytuację.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Obiektywizacja: forma pierwszej osoby liczby mnogiej, czyli wypowiedź w imieniu zbiorowości i odwołanie do odbiorcy; zdania oznajmujące przekazujące informacje. Subiektywizacja: forma pierwszej osoby liczby pojedynczej, czyli prezentowanie własnych poglądów; porównania, metafory i obrazowość języka.
Klucz i zasady oceniania
2 p. – poprawne wymienienie dwóch przykładów ilustrujących obiektywizację wypowiedzi i dwóch przykładów ilustrujących subiektywizację tekstu (przykłady mogły dotyczyć języka, kompozycji, treści wypowiedzi) Przykładowa odpowiedź Obiektywizacja: 1. Posługiwanie się formą 1 osoby liczby mnogiej (wypowiedź w imieniu zbiorowości, odwołanie do odbiorcy). 2. Posługiwanie się zdaniami oznajmującymi (zawierającymi informację). Klucz punktowania odpowiedzi – poziom podstawowy Subiektywizacja: 1. Posługiwanie się formą 1 osoby liczby pojedynczej (prezentacja własnych poglądów). 2. Posługiwanie się porównaniami i metaforami, obrazowość języka. 1 p. – poprawne wymienienie jednego przykładu ilustrującego obiektywizację wypowiedzi i jednego przykładu ilustrującego subiektywizację tekstu Przykładowa odpowiedź Obiektywizacja: Użycie liczby mnogiej. Subiektywizacja: Użycie liczby pojedynczej. lub poprawne wymienienie dwóch przykładów ilustrujących obiektywizację wypowiedzi i jednego przykładu ilustrującego subiektywizację tekstu, lub poprawne wymienienie dwóch przykładów ilustrujących obiektywizację wypowiedzi i brak przykładu ilustrującego subiektywizację tekstu 0 p. – odpowiedź niepoprawna, niespełniająca powyższych wymagań lub brak odpowiedzi
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie Rozpoznawanie charakterystycznych cech stylu i języka tekstu, nazywanie z informacji środków językowych i ich funkcji w tekście

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 9

styczeń 2009podstawowy1 pkt
Na podstawie akapitu 9. napisz, co przeszkodziło chińskiemu zawodnikowi podczas olimpiady w Atlancie w zdobyciu złotego medalu w strzelaniu z pistoletu sportowego.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal wymaganą formę, odbiorcę i limit długości. Zawrzyj wszystkie elementy wskazane w poleceniu, a po napisaniu usuń informacje, które nie służą realizacji celu wypowiedzi.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Sparaliżował go lęk przed oceną jego ostatniego strzału.
Klucz i zasady oceniania
1 pkt - poprawne wskazanie przyczyny; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: czytanie ze zrozumieniem; odnajdywanie informacji i zależności w tekście oraz formułowanie odpowiedzi zgodnej z czasownikiem operacyjnym użytym w poleceniu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 14

styczeń 2009podstawowy1 pkt
Autor artykułu przede wszystkim:
Wybierz jedną odpowiedź
  • A. popularyzuje wywodzącą się ze starożytności ideę olimpiady
  • B. przygotowuje czytelników do świadomego odbioru igrzysk olimpijskich
  • C. ukazuje rolę wiedzy psychologicznej w przygotowaniu zawodnika do igrzysk
  • D. przekazuje swoją fascynację olimpiadą jako zjawiskiem o wyjątkowym znaczeniu
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
C. Ukazuje rolę wiedzy psychologicznej w przygotowaniu zawodnika do igrzysk.
Klucz i zasady oceniania
1 pkt - zaznaczenie odpowiedzi C; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór wypowiedzi. Zadanie sprawdza rozpoznawanie głównego celu artykułu popularnonaukowego o psychologicznym przygotowaniu sportowców.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04