Czytanie i odbiór tekstów

Kompozycja i funkcje tekstu — zadania maturalne — strona 3

Pytania o budowę tekstu, związki między akapitami i funkcję jego elementów.

Ćwicz w pełnej bazie

38zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Opisywanie treści akapitu bez wyjaśnienia jego roli w całym tekście.

Pełny zestaw · strona 3 z 4

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 38 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

styczeń 2009podstawowy1 pkt

Wyjaśnij, jaki związek istnieje między stanami flow i kalokagatia.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij oba zestawiane elementy, a następnie zapisz zależność między nimi w jednym zdaniu. Uzasadnij ją konkretną informacją z materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Oba pojęcia łączy dążenie do harmonii ducha i ciała. Kalokagatia oznacza ideał doskonałości duchowej i cielesnej, a flow jest stanem bliskim tej doskonałości, w którym człowiek osiąga jedność i kontrolę obu sfer.

Klucz i zasady oceniania

1 pkt - poprawne wyjaśnienie związku; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: czytanie ze zrozumieniem; odnajdywanie informacji i zależności w tekście oraz formułowanie odpowiedzi zgodnej z czasownikiem operacyjnym użytym w poleceniu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 11

styczeń 2009podstawowy1 pkt

Wymień trzy cechy charakterystyczne dla stanu flow.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Trzy cechy, np.: całkowite skupienie na wykonywanej czynności, kontrola nad ciałem i umysłem, koncentracja na teraźniejszości, wewnętrzny spokój.

Klucz i zasady oceniania

1 pkt - wymienienie trzech cech stanu flow; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 10

styczeń 2009podstawowy1 pkt

Wymień trzy korzyści wynikające z uświadomienia sobie przez Renatę Mauer – Różańską faktu, że jej start na igrzyskach w Sydney „to tylko sport”.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Trzy korzyści, np.: zdystansowanie się do wcześniejszego nieudanego startu; dostrzeżenie spraw ważniejszych od sportu; zrozumienie, że bliscy cenią ją, a nie wyniki; odrzucenie złych myśli; odzyskanie chęci walki; mobilizacja i koncentracja; zdobycie złotego medalu.

Klucz i zasady oceniania

1 pkt - wymienienie trzech poprawnych korzyści; 0 pkt - odpowiedź niepełna lub błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 8

maj 2009podstawowy2 pkt

Dzięki jakim zabiegom kompozycyjnym i językowym autor zwiększa wiarygodność swojej wypowiedzi? Podaj dwa przykłady.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę, którą przykład ma ilustrować, a następnie wybierz z materiału element spełniający to kryterium. Podaj go konkretnie, zamiast opisywać całą sytuację.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Autor zwiększa wiarygodność wypowiedzi przez przywoływanie opinii ekspertów i ich nazwisk oraz przez stosowanie terminologii naukowej.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 2 pkt - podanie jednego trafnego zabiegu kompozycyjnego i jednego językowego. 1 pkt - podanie poprawnego przykładu tylko jednego typu zabiegu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

7. Zastosowanie kontekstów w interpretacji tekstu, np.: 0–2

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 8

maj 2009rozszerzony2 pkt

Co, zdaniem autora, jest zagrożeniem dla suwerenności sztuki? Wymień dwa zagrożenia. Zagrożenie 1. Zagrożenie 2.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odczytaj wymaganą liczbę elementów i wypisz je jako odrębne, niepowtarzające się informacje. Każdy punkt powinien odpowiadać tej samej kategorii wskazanej w poleceniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Dwa zagrożenia to oderwanie sztuki od rzeczywistości, czyli eskapizm, oraz oderwanie jej od sfery metafizycznej przez zajmowanie się wyłącznie codziennością.

Klucz i zasady oceniania

Zdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymieni dwa zagrożenia sztuki wskazane przez autora tekstu, np.: oderwanie się sztuki od rzeczywistości (eskapizm), oderwanie się od sfery metafizycznej (zajmowanie się wyłącznie życiem codziennym). Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymieni jedno zagrożenie sztuki (spośród wielu wskazanych przez autora tekstu). Język polski – poziom rozszerzony Klucz punktowania odpowiedzi

Wymagania podstawy programowej

7. Zastosowanie kontekstów w interpretacji tekstu, np.: 0–2

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 6

maj 2009rozszerzony2 pkt

Podaj przykład posługiwania się przez autora konkretem w celu zbudowania uogólnienia. Konkret: Uogólnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę, którą przykład ma ilustrować, a następnie wybierz z materiału element spełniający to kryterium. Podaj go konkretnie, zamiast opisywać całą sytuację.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Np. konkret: słuchanie Wagnera podczas strajku studenckiego w 1981 r.; uogólnienie: sztuka pozwala przejść od doświadczenia konkretnego do uniwersalnego. Inny wariant: losy „Chimery” na tle wydarzeń historycznych prowadzą do refleksji o ponadczasowości piękna i trwałości sztuki.

Klucz i zasady oceniania

Zdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli podał przykład posługiwania się przez autora konkretem w celu zbudowania uogólnienia oraz przedstawił uzyskiwane uogólnienie. Uwaga: za to zadanie nie przyznaje się punktów cząstkowych! Przykłady poprawnych odpowiedzi. konkret uogólnienie strajk na polonistyce w 1981 r. (odgłos np.: rozważania nad tym, co przemijające i trwałe muzyki) słuchanie Wagnera podczas strajku np.: sztuka powoduje, że odchodzimy studenckiego w 1981 roku od doświadczenia konkretnego, by dotrzeć do doświadczenia uniwersalnego. losy Chimery w kontekście wydarzeń np.: ponadczasowość piękna, trwałość sztuki historycznych (np. z 1905 r.) schody przy trasie W-Z np.: dostrzeżenie różnych poziomów egzystencji i różnych funkcji sztuki Chimera np.: rozważanie na temat eskapizmu

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji, Korzystanie ilustrowanie przykładami tego, jak autor posługuje się z informacji konkretem, który służy wprowadzeniu rozważań na poziom uogólnień. Zdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli podał przykład posługiwania się przez autora konkretem w celu zbudowania uogólnienia oraz przedstawił uzyskiwane uogólnienie. Uwaga: za to zadanie nie przyznaje się punktów cząstkowych! Przykłady poprawnych odpowiedzi. konkret uogólnienie strajk na polonistyce w 1981 r. (odgłos np.: rozważania nad tym, co przemijające i trwałe muzyki) słuchanie Wagnera podczas strajku np.: sztuka powoduje, że odchodzimy studenckiego w 1981 roku od doświadczenia konkretnego, by dotrzeć do doświadczenia uniwersalnego. losy Chimery w kontekście wydarzeń np.: ponadczasowość piękna, trwałość sztuki historycznych (np. z 1905 r.) schody przy trasie W-Z np.: dostrzeżenie różnych poziomów egzystencji i różnych funkcji sztuki Chimera np.: rozważanie na temat eskapizmu

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 13

maj 2009podstawowy2 pkt

Na podstawie tekstu uzupełnij tabelę. Wpisz literę I, jeśli zdanie zawiera informację, albo literę O, jeśli wyraża opinię.

Lp.	Zdanie	I / O
1.	Częstotliwości fal mózgowych ludzi śpiących i zahipnotyzowanych różnią się.
2.	Ryszard Bohiński zajmuje się hipnoterapią.
3.	Takie sugestie są niewyobrażalnie silne.
4.	Nie odnotowano przypadków wykorzystania hipnozy do popełnienia zbrodni.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Wypisz wszystkie obowiązkowe składniki polecenia i zaplanuj dla każdego osobny fragment wypowiedzi. Każdą tezę poprzyj konkretnym przykładem, a przykład połącz z problemem wyraźnym wyjaśnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Lp.	Zdanie	I / O
1.	Częstotliwości fal mózgowych ludzi śpiących i zahipnotyzowanych różnią się.	I — informacja
2.	Ryszard Bohiński zajmuje się hipnoterapią.	I — informacja
3.	Takie sugestie są niewyobrażalnie silne.	O — opinia
4.	Nie odnotowano przypadków wykorzystania hipnozy do popełnienia zbrodni.	I — informacja

Klucz i zasady oceniania

2 pkt — poprawne sklasyfikowanie wszystkich czterech zdań. 1 pkt — poprawne sklasyfikowanie trzech zdań.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odróżnianie informacji od opinii.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 12

maj 2009podstawowy1 pkt

W kontekście artykułu wyjaśnij znaczenie tytułu.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw ustal dosłowne znaczenie tytułu, potem połącz je z głównym problemem lub kompozycją tekstu. Wskaż konkretny element materiału, który potwierdza tę interpretację.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Tytuł odnosi się do możliwości dotarcia dzięki hipnozie do utajonych przeżyć z przeszłości, których człowiek świadomie nie pamięta, lecz które pozostają w jego podświadomości.

Klucz i zasady oceniania

Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wyjaśnił znaczenie tytułu, uwzględniając treść całego artykułu, np.: dzięki hipnozie człowiek może dotrzeć do utajonych przeżyć z przeszłości, których nie pamięta, a które znajdują się w jego podświadomości.

Wymagania podstawy programowej

funkcji; rozumienie sensu całego tekstu.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 11

maj 2009podstawowy1 pkt

Określ, jaką funkcję pełni w tekście przytoczona w akapicie 1. historia o hinduskich złodziejach?

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Anegdota stanowi wprowadzenie do tematu hipnozy i ma zaciekawić czytelnika.

Klucz i zasady oceniania

Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie określił funkcję anegdoty przytoczonej w akapicie 1., np.: stanowi wprowadzenie do tekstu lub ma zaciekawić czytelnika.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie Rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji. 0–1 z informacji Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli poprawnie określił funkcję anegdoty przytoczonej w akapicie 1., np.: stanowi wprowadzenie do tekstu lub ma zaciekawić czytelnika.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 8

maj 2007rozszerzony1 pkt

Jaką funkcję w tekście pełnią pojawiające się w nim pytania?

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Mają znaczenie dla stylu wypowiedzi oraz dla kompozycji.

Klucz i zasady oceniania

Jaką funkcję w tekście pełnią pojawiające się w nim pytania? Mają znaczenie dla stylu wypowiedzi oraz dla kompozycji.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Jaką funkcję w tekście pełnią pojawiające się w nim pytania? Mają znaczenie dla stylu wypowiedzi oraz dla kompozycji.

Kompozycja i funkcje tekstu

Zadanie 5

styczeń 2005podstawowy2 pkt

Na podstawie akapitu 3. ustal dwa powody, dla których Polacy w mowie potocznej chętnie korzystają z zapożyczeń.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Podaj precyzyjną nazwę cechy, zjawiska lub pojęcia, a następnie dopasuj ją do materiału jednym konkretnym szczegółem. Unikaj określeń tak ogólnych, że mogłyby pasować do dowolnego tekstu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Polacy chętnie korzystają z zapożyczeń z powodu wszechobecności angielszczyzny oraz trudności z tłumaczeniem obcych słów, wynikających z niskiego poziomu wykształcenia.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie modelu CKE. 2 pkt - dwa powody. 1 pkt - jeden powód. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Analiza fragmentu