Kształcenie językowe

Środki stylistyczne i retoryczne — zadania maturalne — strona 7

Rozpoznawanie środków językowych oraz wyjaśnianie ich funkcji w wypowiedzi.

Ćwicz w pełnej bazie

71zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Samo nazwanie środka bez wskazania efektu i związku z treścią.

Pełny zestaw · strona 7 z 7

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 5 z 71 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 1

styczeń 2009podstawowy3 pkt

Dzięki jakim środkom stylistyczno-językowym zastosowanym w akapicie 1. autor uzyskał ekspresję wypowiedzi. Wypisz trzy i nazwij je.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Podaj precyzyjną nazwę cechy, zjawiska lub pojęcia, a następnie dopasuj ją do materiału jednym konkretnym szczegółem. Unikaj określeń tak ogólnych, że mogłyby pasować do dowolnego tekstu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Trzy środki, np.: konsekwentne użycie czasu teraźniejszego; kontrasty; wykrzyknienia; wielokropki; krótkie zdania; nagromadzenie czasowników; obrazowość języka; wyraziste epitety.

Klucz i zasady oceniania

3 pkt - wskazanie i nazwanie trzech środków; 2 pkt - dwóch; 1 pkt - jednego; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Np.: - konsekwentne stosowanie czasu teraźniejszego - operowanie kontrastami [( choć to tylko (dla niego aż) kilka kroków); Zwycięstwo! – Rozpacz, tragedia!)] - składnia nacechowana emocjonalnie: o wykrzyknienia o zdania zakończone wielokropkiem 3 1,2 o zdania krótkie, wyraziste o nagromadzenie w zdaniu czasowników powodujące dynamikę wypowiedzi - obrazowość języka, np. zwrotów, wyrażeń, zdań - wyraziste epitety (na oczach tłumów, ostatkiem energii, publiczność zrywa się z miejsc, upragnioną granicę)

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 4

maj 2009rozszerzony1 pkt

Nazwij dwa środki językowe zastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi. Każdy z nich zilustruj jednym przykładem zaczerpniętym z tekstu.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odpowiedź lub przykład realizacji

Np. pierwszoosobowy nadawca: „Dostałem”, „Kiedy myślę”, „mam wrażenie”; wtrącenie: „co dla mojego wyobrażenia decydujące”; tryb przypuszczający: „byłbym w stanie”; epitet wartościujący: „dramatyczny epizod”; zdrobnienie: „cudeńka”; pytanie retoryczne rozpoczynające się od słów „Co zostaje z książek czy filmów...?”. Należy wskazać dwa środki i po jednym przykładzie.

Klucz i zasady oceniania

Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki językowe zastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi. Przykłady poprawnych odpowiedzi. środek językowy przykład z tekstu pierwszoosobowy nadawca Dostałem; Kiedy myślę; mam wrażenie wtrącenie (co dla mojego wyobrażenia decydujące) tryb przypuszczający …o tym wszystkim byłbym w stanie z grubsza opowiedzieć epitet wartościujący dramatyczny epizod zdrobnienie cudeńka zaimki ja, nasz, mi pytanie retoryczne Co zostaje z książek czy filmów, które bez reszty zajmują się naszym życiem rzeczywistym, bezpośrednio danym? Uwaga: uznaje się opisowe nazywanie środków językowych. Język polski – poziom rozszerzony Klucz punktowania odpowiedzi

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Korzystanie Rozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor podkre- z informacji śla subiektywizm swojej wypowiedzi; określanie ich funkcji. Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki językowe zastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi. Przykłady poprawnych odpowiedzi. środek językowy przykład z tekstu pierwszoosobowy nadawca Dostałem; Kiedy myślę; mam wrażenie wtrącenie (co dla mojego wyobrażenia decydujące) tryb przypuszczający …o tym wszystkim byłbym w stanie z grubsza opowiedzieć epitet wartościujący dramatyczny epizod zdrobnienie cudeńka zaimki ja, nasz, mi pytanie retoryczne Co zostaje z książek czy filmów, które bez reszty zajmują się naszym życiem rzeczywistym, bezpośrednio danym? Uwaga: uznaje się opisowe nazywanie środków językowych. Język polski – poziom rozszerzony Klucz punktowania odpowiedzi

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 2

maj 2008podstawowy1 pkt

Zmieniające się tempo debat publicystycznych w Polsce autor ukazał w akapicie 2. za pomocą A. hiperboli. B. wyliczenia. C. gradacji. D. peryfrazy.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

C. Za pomocą gradacji.

Klucz i zasady oceniania

Zmieniające się tempo debat publicystycznych w Polsce autor ukazał w akapicie 2. za pomocą A. hiperboli. B. wyliczenia. C. gradacji. D. peryfrazy.

Wymagania podstawy programowej

Umiejętność sprawdzana według klucza CKE: Zmieniające się tempo debat publicystycznych w Polsce autor ukazał w akapicie 2. za pomocą A. hiperboli. B. wyliczenia. C. gradacji. D. peryfrazy.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 12

styczeń 2006podstawowy1 pkt

Na czym polega podobieństwo składniowe zdań pojedynczych rozpoczynających akapity 1. i 4.?

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.

Odpowiedź lub przykład realizacji

w każdym występuje (trójczłonowe) wyliczenie

Klucz i zasady oceniania

w każdym występuje (trójczłonowe) wyliczenie 1 0

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 10

listopad 2006rozszerzony1 pkt

Jaką funkcję w kompozycji tekstu Stanisława Barańczaka pełnią akapity 12–13?

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij funkcję precyzyjnym terminem, a następnie wyjaśnij, jaki efekt dany element wywołuje w tym konkretnym tekście. Samo wskazanie środka lub zabiegu nie realizuje całego polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Akapity 12–13 pełnią funkcję ilustracyjną: podane w nich przykłady obrazują i potwierdzają wywód przedstawiony wcześniej przez Stanisława Barańczaka.

Klucz i zasady oceniania

1 pkt - poprawne wskazanie funkcji ilustracyjnej; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór wypowiedzi. Zadanie sprawdza rozpoznawanie funkcji akapitów w kompozycji tekstu argumentacyjnego.