Kształcenie językowe

Środki stylistyczne i retoryczne — zadania maturalne

Rozpoznawanie środków językowych oraz wyjaśnianie ich funkcji w wypowiedzi.

71zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Samo nazwanie środka bez wskazania efektu i związku z treścią.

Pełny zestaw · strona 1 z 7

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 71 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 5

marzec 2026podstawowy2 pkt
Wyjaśnij, jak w ostatnim akapicie każdego z tekstów przejawia się funkcja impresywna. W odpowiedzi uwzględnij środek językowy, który w danym akapicie potwierdza tę funkcję. Tekst 1. – wyjaśnienie: Tekst 2. – wyjaśnienie:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Zbuduj odpowiedź z dwóch części: nazwij sens, przyczynę lub funkcję, a potem pokaż, z czego to wynika. Unikaj samej parafrazy przytoczonego fragmentu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1) Tekst 1. – wyjaśnienie, np.: • Dzięki zastosowaniu słownictwa wartościującego pozytywnie (doświadczenie […] konstruktywne, czas nudzenia się daje nam szansę) przekonuje się odbiorcę, że warto doświadczać nudy sytuacyjnej. • Nagromadzenie pytań w akapicie może uświadamiać odbiorcy, że stan znudzenia skłania do refleksji egzystencjalnej. • Powtarzanie w akapicie, że doświadczanie nudy prowadzi do refleksji nad życiem, może uświadamiać odbiorcy pozytywną wartość stanu znudzenia. • Zastosowanie czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej sugeruje odbiorcy, że doświadczanie nudy dotyczy również jego. 2) Tekst 2. – wyjaśnienie, np.: • Dzięki zastosowaniu słownictwa wartościującego negatywnie (szkodliwe, chorować na nudę, bariera z nudy) przekonuje się odbiorcę, że nuda jest niekorzystna dla człowieka. • W ostatnim akapicie wskazano zalecaną przez autora postawę wobec nudy dzięki zastosowaniu przeciwstawień / przeciwstawnych bezokoliczników: zmierzyć się – uciekać. • Dzięki czasownikom w trybie oznajmującym czasu przyszłego uświadamia się odbiorcy negatywne konsekwencje oderwania myśli od środowiska. • Czasownik musimy, wyrażający kategoryczność, zwraca uwagę odbiorcy, że stan znudzenia należy pokonywać. • Użycie czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej uniwersalizuje przekaz, dzięki czemu skłania odbiorcę do refleksji nad jego treścią.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi 1) Tekst 1. – wyjaśnienie, np.: • Dzięki zastosowaniu słownictwa wartościującego pozytywnie (doświadczenie […] konstruktywne, czas nudzenia się daje nam szansę) przekonuje się odbiorcę, że warto doświadczać nudy sytuacyjnej. • Nagromadzenie pytań w akapicie może uświadamiać odbiorcy, że stan znudzenia skłania do refleksji egzystencjalnej. • Powtarzanie w akapicie, że doświadczanie nudy prowadzi do refleksji nad życiem, może uświadamiać odbiorcy pozytywną wartość stanu znudzenia. • Zastosowanie czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej sugeruje odbiorcy, że doświadczanie nudy dotyczy również jego. 2) Tekst 2. – wyjaśnienie, np.: • Dzięki zastosowaniu słownictwa wartościującego negatywnie (szkodliwe, chorować na nudę, bariera z nudy) przekonuje się odbiorcę, że nuda jest niekorzystna dla człowieka. • W ostatnim akapicie wskazano zalecaną przez autora postawę wobec nudy dzięki zastosowaniu przeciwstawień / przeciwstawnych bezokoliczników: zmierzyć się – uciekać. • Dzięki czasownikom w trybie oznajmującym czasu przyszłego uświadamia się odbiorcy negatywne konsekwencje oderwania myśli od środowiska. • Czasownik musimy, wyrażający kategoryczność, zwraca uwagę odbiorcy, że stan znudzenia należy pokonywać. • Użycie czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej uniwersalizuje przekaz, dzięki czemu skłania odbiorcę do refleksji nad jego treścią.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Kształcenie językowe. Zadanie sprawdza wyjaśnianie sensu, zależności lub funkcji wskazanego elementu.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 6

maj 2026podstawowy2 pkt
Spośród podanych określeń (A–E) wybierz i zaznacz trzy, które charakteryzują język tekstu Bogdana Walczaka. A. używanie wyliczeń B. nagromadzenie pytań C. wykorzystywanie licznych metafor D. stosowanie wyrazów wartościujących E. posługiwanie się terminami naukowymi
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Określ samodzielnie cechę poprawnej odpowiedzi, a następnie sprawdź każdy wariant. Odrzuć odpowiedzi sprzeczne z tekstem, zbyt szerokie albo prawdziwe tylko częściowo.
Odpowiedź lub przykład realizacji
ADE
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zostały zaznaczone cztery odpowiedzi, w tym trzy poprawne, to za rozwiązanie zadania przyznaje się 1 pkt. 2) Jeżeli zostały zaznaczone cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania przyznaje się 0 pkt. Rozwiązanie ADE
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza wybieranie odpowiedzi zgodnej z treścią i sensem materiału.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 5

maj 2026podstawowy1 pkt
Uzasadnij, że wyraz chmura użyty w tekście Agnieszki Krzemińskiej jest neologizmem znaczeniowym.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Tak, ponieważ nie jest to pierwotne znaczenie słowa chmura, a nadanie mu nowego znaczenia na potrzeby nowych odkryć w technologii. • Słowo chmura w pierwszym znaczeniu odnosi się do zjawiska atmosferycznego, a wraz z rozwojem technologii informacyjnej zaczęło oznaczać również wirtualną przestrzeń do gromadzenia danych.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Kształcenie językowe. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska za pomocą trafnych przesłanek lub przykładów.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 11

maj 2026podstawowy1 pkt
Z 4. akapitu tekstu Michała Szułdrzyńskiego wypisz antonim wyrazu potomkowie.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.
Odpowiedź lub przykład realizacji
przodkowie
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie przodkowie
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 5

czerwiec 2026podstawowy1 pkt
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Aleksandry Leszczyńskiej oraz do tekstu Ryszarda Polaka i Pawła Tarkowskiego. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
StwierdzeniePF
1. W każdym z tekstów użyto czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej.
2. W każdym z tekstów występuje słownictwo o charakterze wartościującym.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
FP
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie FP
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Kształcenie językowe. Zadanie sprawdza weryfikowanie stwierdzeń na podstawie tekstu lub innego materiału.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 10

czerwiec 2026podstawowy1 pkt
Z 2. akapitu tekstu Moniki Gołdy wypisz synonim wyrazu pochodzenie.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.
Odpowiedź lub przykład realizacji
rodowód
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie rodowód
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 5

sierpień 2025podstawowy2 pkt
Spośród podanych określeń (A–E) wybierz i zaznacz trzy, które charakteryzują język tekstu Marcina Zdrenki. A. posługiwanie się cytatami B. stosowanie wyrazów obcych C. nagromadzenie archaizmów D. używanie wyrazów wartościujących E. wykorzystywanie określeń metaforycznych
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Określ samodzielnie cechę poprawnej odpowiedzi, a następnie sprawdź każdy wariant. Odrzuć odpowiedzi sprzeczne z tekstem, zbyt szerokie albo prawdziwe tylko częściowo.
Odpowiedź lub przykład realizacji
BDE
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedzi niepoprawne albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym trzy poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 1 pkt. 2) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie BDE
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wybieranie odpowiedzi zgodnej z treścią i sensem materiału.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 6

maj 2025podstawowy1 pkt
Jaką funkcję w kompozycji tekstu Emanuela Kulczyckiego pełni przedostatni akapit? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych A–D. A. Stanowi podsumowanie rozważań. B. Stanowi wprowadzenie kontekstu historycznego. C. Stanowi polemikę autora z Ryszardem Kapuścińskim. D. Stanowi wyrażenie uznania dla osiągnięć Ryszarda Kapuścińskiego.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
B
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie B
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 5

maj 2025podstawowy2 pkt
Spośród podanych określeń (A–E) wybierz i zaznacz trzy, które charakteryzują język tekstu Emanuela Kulczyckiego. A. posługiwanie się cytatami B. zastosowanie neologizmów C. wykorzystywanie wykrzyknień D. używanie określeń metaforycznych E. stosowanie wyrazów wartościujących
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Określ samodzielnie cechę poprawnej odpowiedzi, a następnie sprawdź każdy wariant. Odrzuć odpowiedzi sprzeczne z tekstem, zbyt szerokie albo prawdziwe tylko częściowo.
Odpowiedź lub przykład realizacji
ADE
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedzi niepoprawne albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym trzy poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 1 pkt. 2) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie ADE
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza wybieranie odpowiedzi zgodnej z treścią i sensem materiału.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 4

maj 2025podstawowy1 pkt
Z akapitu 4. tekstu Emanuela Kulczyckiego wypisz synonim sformułowania istniejący fizycznie.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.
Odpowiedź lub przykład realizacji
materialny
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie materialny
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 12

czerwiec 2025podstawowy1 pkt
Z 3. akapitu tekstu Bartosza Warzyckiego wypisz synonim wyrazu towary.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.
Odpowiedź lub przykład realizacji
produkty/produktów
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie produkty/produktów
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04