Kształcenie językowe

Środki stylistyczne i retoryczne — zadania maturalne — strona 5

Rozpoznawanie środków językowych oraz wyjaśnianie ich funkcji w wypowiedzi.

Ćwicz w pełnej bazie

71zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Samo nazwanie środka bez wskazania efektu i związku z treścią.

Pełny zestaw · strona 5 z 7

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 71 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 2

maj 2018podstawowy3 pkt

Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwę środka językowego lub przykład środka językowego z tekstu albo funkcję, jaką pełni ten środek w tekście. Nazwa środka Przykład z tekstu Funkcja językowego Jednak nie wybrałam życia, nie wybrałam miejsca swych narodzin, […] nie wybrałam rodziców […]. Ukierunkowuje uwagę odbiorcy i skłania go do refleksji. metafora

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Przeczytaj całe zdanie lub tabelę przed wpisaniem brakującego elementu. Uzupełnienie musi jednocześnie pasować znaczeniowo, logicznie i gramatycznie do otoczenia luki.

Odpowiedź lub przykład realizacji

1. Nazwa środka: wyliczenie / powtórzenie / paralelizm Przykład: Jednak nie wybrałam życia, nie wybrałam miejsca swych narodzin, […] nie wybrałam rodziców […]. Funkcja: wzmacnia wypowiedź / podkreśla wagę problemu 2. Nazwa środka: pytanie retoryczne Przykład: Gdzie jest więc moja wolność i czy w ogóle istnieje? Funkcja: ukierunkowuje uwagę odbiorcy i skłania go do refleksji 3. Nazwa środka: metafora Przykład: Zostałam ulepiona przez różne siły niezależne ode mnie Funkcja: podkreślenie zależności od sił wyższych / brak możliwości decydowania

Klucz i zasady oceniania

3 p. – za poprawne wypełnienie trzech wierszy tabeli. 2 p. – za poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli. 1 p. – za poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli. 0 p. – odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź 1. Nazwa środka: wyliczenie / powtórzenie / paralelizm Przykład: Jednak nie wybrałam życia, nie wybrałam miejsca swych narodzin, […] nie wybrałam rodziców […]. Funkcja: wzmacnia wypowiedź / podkreśla wagę problemu 2. Nazwa środka: pytanie retoryczne Przykład: Gdzie jest więc moja wolność i czy w ogóle istnieje? Funkcja: ukierunkowuje uwagę odbiorcy i skłania go do refleksji 3. Nazwa środka: metafora Przykład: Zostałam ulepiona przez różne siły niezależne ode mnie Funkcja: podkreślenie zależności od sił wyższych / brak możliwości decydowania

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza uzupełnianie brakujących informacji na podstawie kontekstu.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 11

maj 2018podstawowy1 pkt

Podaj po jednym synonimie i antonimie słowa wolność. synonim: antonim:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Rozpoznaj wymaganą relację językową i dobierz wyraz lub cząstkę o właściwym znaczeniu. Na końcu podstaw odpowiedź do kontekstu i sprawdź jej formę gramatyczną.

Odpowiedź lub przykład realizacji

synonim: niepodległość, niezależność, suwerenność, swoboda antonim: niewola, więzienie, uwięzienie

Klucz i zasady oceniania

1 p. – poprawne podanie synonimu i antonimu. 0 p. – odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź synonim: niepodległość, niezależność, suwerenność, swoboda antonim: niewola, więzienie, uwięzienie

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyszukiwanie i podawanie wymaganych informacji.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 11

czerwiec 2018podstawowy2 pkt

Do podanych środków językowych dobierz odpowiednie przykłady z banku. Wpisz właściwą literę w drugiej kolumnie tabeli.

Przykłady z tekstu

A. „ekranizacja”; „stadium wiecznej młodości”
B. „co jak co”; „co tu kryć”
C. „słuchał audiobooka”; „są fanami”
D. „schematy romansów”; „przygodowo-fantastyczne”
E. „rozpętała gigantyczną dyskusję”; „unikać jak ognia”

Środek językowy	Przykład z tekstu
Kolokwializmy
Terminy teoretycznoliterackie
Wyolbrzymienia

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę każdego elementu z pierwszego zbioru, a następnie dobierz odpowiednik spełniający tę samą funkcję lub relację. Na końcu sprawdź, czy żaden wariant nie został użyty niezgodnie z instrukcją.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Środek językowy	Przykład z tekstu
Kolokwializmy	B. „co jak co”; „co tu kryć”
Terminy teoretycznoliterackie	D. „schematy romansów”; „przygodowo-fantastyczne”
Wyolbrzymienia	E. „rozpętała gigantyczną dyskusję”; „unikać jak ognia”

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 2 pkt — poprawne przyporządkowanie trzech przykładów. 1 pkt — poprawne przyporządkowanie dwóch przykładów. 0 pkt — odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza rozpoznawanie środków językowych na podstawie przykładów zaczerpniętych z tekstu.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 3

maj 2017podstawowy2 pkt

Które środki językowe nadają tekstowi Ryszarda Koziołka charakter subiektywny? Podkreśl TAK, jeżeli dany środek językowy nadaje taki charakter, albo NIE – jeżeli nie nadaje. Użycie czasowników w 1. os. liczby pojedynczej oraz 1. TAK NIE zaimków dzierżawczych. 2. Występowanie słownictwa oceniającego. TAK NIE Występowanie zdań rozbudowanych składniowo oraz 3. TAK NIE terminologii naukowej. 4. Stosowanie sformułowań potocznych oraz zdań pytających. TAK NIE

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw ustal odpowiedź bez sugerowania się oznaczeniami, potem sprawdź każdy wariant osobno. Zaznacz tylko te odpowiedzi, które w całości spełniają warunek polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

1. TAK 2. TAK 3. NIE 4. TAK

Klucz i zasady oceniania

Schemat punktowania 2 p. – poprawne wskazanie czterech odpowiedzi. 1 p. – poprawne wskazanie trzech odpowiedzi. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Poprawne odpowiedzi 1. TAK 2. TAK 3. NIE 4. TAK

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 2

maj 2017podstawowy1 pkt

Z akapitu 1. wypisz dwie pary antonimów. 2 Sztuka formistyczna – sztuka artystów awangardowych (XX wiek), którzy formie przypisywali nadrzędną rolę. 3 Chanson de gestes – pieśni o czynach; francuskie poematy epickie z XI–XIII w., opiewające bohaterskie czyny rycerzy historycznych lub fikcyjnych.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.

Odpowiedź lub przykład realizacji

wysoka – niska elitarność – masowość artystyczna – komercyjna

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź wysoka – niska elitarność – masowość artystyczna – komercyjna

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 11

maj 2017podstawowy2 pkt

W podanym zdaniu podkreślone wyrazy zastąp ich synonimami. Współcześnie kontrowersje budzą ironiczne powieści Andrzeja Sapkowskiego, np. trylogia husycka, i ich komercyjny sukces.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw rozpoznaj regułę językową sprawdzaną w przykładzie. Po przekształceniu przeczytaj całe zdanie i sprawdź jego znaczenie, składnię, fleksję oraz zapis.

Odpowiedź lub przykład realizacji

kontrowersje – sprzeczne opinie/spory komercyjny – handlowy, rynkowy

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź kontrowersje – sprzeczne opinie/spory komercyjny – handlowy, rynkowy

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 6

maj 2016podstawowy1 pkt

Podaj dwa środki językowe, które posłużyły dziennikarzowi do wyrażenia negatywnej opinii o innym dziennikarzu, nazwanym w tekście Iksem (akapit 3.).

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw nazwij tezę lub ocenę, którą odpowiedź ma potwierdzać. Następnie wybierz z tekstu argument albo środek językowy i krótko sprawdź, czy rzeczywiście pełni wymaganą funkcję.

Odpowiedź lub przykład realizacji

kolokwializmy, zgrubienie, wyliczenia, przekształcony frazeologizm, metafora

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepełna lub błędna, lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź kolokwializmy, zgrubienie, wyliczenia, przekształcony frazeologizm, metafora Uwaga: Uznaje się podanie przykładów środków.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza wyszukiwanie i podawanie wymaganych informacji.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 4

maj 2016podstawowy1 pkt

Z akapitu 2. wypisz określenie synonimiczne do sformułowania nadprodukcja słów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Wyszukaj w materiale element spełniający podane kryterium i przepisz go w wymaganej formie. Nie zastępuj cytowanego słowa lub wyrażenia własną parafrazą.

Odpowiedź lub przykład realizacji

potok tekstów, gadatliwość, produktywność słowna

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź błędna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź potok tekstów, gadatliwość, produktywność słowna

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 2

maj 2016podstawowy3 pkt

Nazwij trzy różne środki stylistyczne, którymi autor przedstawił świat zdominowany przez słowa. Każdy środek zilustruj przykładem z akapitu 1.

Lp.	Nazwa środka stylistycznego	Przykład z tekstu
1.
2.
3.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Podaj precyzyjną nazwę cechy, zjawiska lub pojęcia, a następnie dopasuj ją do materiału jednym konkretnym szczegółem. Unikaj określeń tak ogólnych, że mogłyby pasować do dowolnego tekstu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Środek stylistyczny	Dopuszczalny przykład z tekstu
Wyliczenie	„w domu, w pracy, na ulicy”, „rozkoszne gaworzenie dziecka, kłótnie w kolejkach, plotki sąsiedzkie, plakatowe hasła”
Animizacja	„reklama atakująca wszystkie zmysły”
Antonimy	„słowa wielkie i małe, szeptane i wykrzykiwane, wzniosłe i pospolite, słowa miłości i nienawiści”
Metafora lub hiperbola	„toniemy w słowach”, „leniwo toczące się fale tekstów”, „oceany słów”
Epitet	„rozkoszne”, „drobnymi”
Powtórzenie lub anafora	„oto JA mówię, mówię, mówię…, oto JA piszę, piszę, piszę…”

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 3 pkt — podanie trzech środków stylistycznych oraz ich przykładów. 2 pkt — podanie dwóch środków stylistycznych oraz ich przykładów. 1 pkt — podanie jednego środka stylistycznego oraz jego przykładu. 0 pkt — odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 5

maj 2014podstawowy2 pkt

W zdaniu „Czasem [miłość] jest rozsądna, czasem szalona, czasem niszczy, czasem buduje, bywa ślepa, ale i zdumiewająco przewidująca, jakby otrzymywała nagle przenikliwe widzenie przyszłości” rozpoznaj trzy środki stylistyczne wybrane z podanej listy. Następnie określ rolę każdego z nich w budowaniu obrazu miłości.

Środki stylistyczne do wyboru

personifikacja
apostrofa
antyteza
wyliczenie
inwersja

Lp.	Środek stylistyczny	Rola środka stylistycznego
1.
2.
3.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odpowiedź lub przykład realizacji

Lp.	Środek stylistyczny	Rola środka stylistycznego
1.	personifikacja	podnosi rangę miłości i przedstawia ją jak istotę ludzką
2.	antyteza	podkreśla sprzeczne cechy miłości i skrajności, do których może prowadzić
3.	wyliczenie	ukazuje wielość i różnorodność aspektów miłości

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 2 pkt — poprawne nazwanie trzech środków stylistycznych i określenie funkcji każdego z nich. 1 pkt — poprawne nazwanie dwóch środków stylistycznych i określenie funkcji każdego z nich. 0 pkt — odpowiedź niepełna, niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza rozpoznawanie środków stylistycznych oraz objaśnianie ich funkcji w budowaniu obrazu miłości.

Środki stylistyczne i retoryczne

Zadanie 3

maj 2013podstawowy1 pkt

Określenie horyzont poznania użyte przez autora tekstu w akapicie 2. to A. anafora. B. metafora. C. porównanie. D. apostrofa. Zaznacz poprawną odpowiedź.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź B 1 p. – za wskazanie poprawnej odpowiedzi 0 p. – za odpowiedź niepoprawną lub brak odpowiedzi

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Korzystanie z informacji. Zadanie sprawdza odczytywanie informacji i formułowanie odpowiedzi zgodnej z materiałem źródłowym.