Środki stylistyczne i retoryczne — zadania maturalne — strona 4

Wyjaśnij, dlaczego – zdaniem Ewy Kołodziejek – słowa ciężki i ciężko można uznać za określenia hiperbolizujące wypowiedź.

W poniższym zdaniu zastąp podkreślone frazeologizmy innymi środkami językowymi właściwymi dla oficjalnej odmiany polszczyzny. Zachowaj pierwotny sens zdania, zgodny z wymową 3. akapitu tekstu Bohdana Dziemidoka. Ludzie o takiej postawie wobec życia nie mają nadmiernie wygórowanych wymagań wobec innych i świata, nie mają także skłonności do tego, by wszystko widzieć w czarnych kolorach i martwić się na zapas.

.1. Wyjaśnij znaczenie frazeologizmu konia z rzędem temu, kto… 4.2. W podanym zdaniu zastąp sformułowania konia z rzędem oraz tak odczuwa ten wyraz innymi środkami językowymi tak, żeby zachować sens wypowiedzenia potwierdzony w kontekście ostatniego akapitu tekstu Andrzeja Markowskiego. Ale konia z rzędem temu, kto dziś tak odczuwa ten wyraz!

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B, a następnie 1., 2. albo 3. Główną cechą stylu tekstu Józefa Tischnera jest użyciu zdań pytających, wykrzyknikowych 1. i wykorzystaniu elementów języka A. lapidarność, potocznego. zastosowaniu krótkich zdań pojedynczych, uzyskana 2. imiesłowowych równoważników zdania dzięki i wyrażeń o zabarwieniu emocjonalnym. użyciu zdań współrzędnie złożonych, zdań B. ekspresywność, 3. wielokrotnie złożonych i nagromadzeniu terminologii naukowej.

Wyjaśnij, w jakim celu metafora wbijania drutów w kłębek wełny ukazuje charakter czytania i tworzenia hipertekstu.

Które cechy stylistyczne charakteryzują tekst Bogdana Zelera? Podkreśl TAK, jeżeli dana cecha charakteryzuje tekst, albo NIE – jeżeli go nie charakteryzuje. 1. Używanie przenośni i innych środków stylistycznych. TAK NIE 2. Występowanie słownictwa oceniającego. TAK NIE 3. Stosowanie terminologii naukowej. TAK NIE

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród A–D. Zdanie W tej sytuacji pierwszy gol budzi oczywiście szał radości zawiera A. porównanie. B. oksymoron. C. apostrofę. D. metaforę.

Czy użyte w akapicie 3. sformułowanie transmisja znaczeń za pomocą słów może być uznane za synonimiczne określenie komunikacji językowej? Uzasadnij swoją wypowiedź.

Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 słów. Teksty do zadań 8.–12. Tekst 1. Jerzy Bralczyk Wulkan jak człowiek Był Wulkan (łaciński Vulcanus) bogiem ognia, żelaza i kowalstwa. Przejęty został podobno od Etrusków, dla których sam był ogniem i ogniem władał. W greckiej mitologii odpowiadał mu Hefajstos, kulawy kowal (ładna eufonia jest w tym połączeniu słów). Mityczny Wulkan i jego piękna i niewierna małżonka Wenus inspirowali artystów, głównie malarzy. A Rzymianie w czasie największej suszy odprawiali święto zwane Vulcanalia, zażegnujące niebezpieczeństwo pożarów. I ten Wulkan dał nazwę szczególnym geologicznym tworom, wspaniałym i niebezpiecznym. Stożkowate góry, zwieńczone kraterem, z którego może wydobywać się niszcząca wszystko wokół lawa, stanowiąc zagrożenie, wywoływały jednocześnie groźne i piękne wyobrażenia, także językowe. Ten „wewnętrzny ogień”, którego „sto lat nie wyziębi”, mógł służyć jako znakomite porównanie dla uśpionych sił narodu, który był „jak lawa”. Tyle Mickiewicz. A wulkan jest jak człowiek. Może być uśpiony, i może się w każdej chwili obudzić. Może ożyć. I wtedy – wybuchnąć. Jeśli to prawdziwy wulkan, lepiej, żeby nie wybuchał. Z człowiekiem wulkanem jest różnie. „Cześnik – wulkan, aż niemiło, gdybym krótko go nie trzymał, nie wiem, co by z światem było” – mówi Papkin, dając świadectwo porywczości raptusa Raptusiewicza. Człowiek może być wulkanem złości, czasem wulkanem namiętności, ale chyba najczęściej bywa wulkanem energii, wulkanem pomysłów. Energia, pomysły – to zazwyczaj wspaniałe rzeczy, kiedy mówimy tak o kimś, często mu zazdrościmy. I kiedy powiemy o kimś tylko: to istny wulkan – to raczej go chwalimy, niż ganimy za zbyt gwałtowne reakcje. […] Wulkan niszczy – ale wulkanizacja nie do niszczenia, lecz przeciwnie – do naprawiania się odnosi. Z francuskiego vulcanisation (utworzonego od czasownika vulcaniser) wzięliśmy to słowo, dość pospolite i przyziemne, a określające naprawianie wyrobów gumowych – opon, dętek. Bo taka wulkanizacja to działanie siarką na kauczuk, czyniące go elastycznym – a działanie siarką wiąże się z ogniem. Zakłady wulkanizacyjne, tak wciąż potrzebne, są dziś o wiele liczniejsze niż zakłady kowalskie, zakłady kontynuatorów rzemiosła i sztuki Hefajstosa i Wulkana. Na podstawie: Jerzy Bralczyk, Wulkan jak człowiek, „Wiedza i Życie” 5/2016. Tekst 2. Ernest Niemczyk Żywioł ognia Miejsce przy ognisku łączy się nierozerwalnie ze szczególną atmosferą ciepła, światła, a także bliskości, więzi i bezpieczeństwa. Jest więc ognisko miejscem zaspokojenia podstawowych ludzkich potrzeb. Zasiadający wokół niego tworzą pierwotną grupę społeczną. […] To właśnie ognisko, estia, tworzyło dopiero dom. […] Ogień uważano też za siłę oczyszczającą, potwierdza to termin grecki pyr, czytelny w łacińskim purus, co oznaczało: czysty, czystość. Żywioł ognia, któremu oddawano cześć przy ognisku, był cząstką i odzwierciedleniem potężnych znaków ognia kosmicznego, świętych gór wulkanicznych, błyskawic, doświadczeniem sacrum […]. Za kryterium człowieczeństwa i wyróżnik kulturowy uważa się język, narzędzia i ujarzmianie ognia. Ponieważ praformy języka i zaczątki narzędzi spotykamy już u zwierząt, dlatego właśnie ogień jest wyłącznym wyróżnikiem człowieczeństwa i ludzkiej kultury. […] Być może personifikacją ognia stała się kobieta, o czym świadczą liczne statuetki tzw. Wenus, znajdywanych w paleniskach lub tuż obok nich. Antyczną kontynuacją tej prehistorycznej personifikacji jest zapewne postać bogini Hestii, Westy, i z nią związana alegoria nowożytna: „Kobieta z naczyniem pełnym ognia, z salamandrą, feniksem i słońcem” lub „z płonącym feniksem na głowie, z piorunem Zeusa w prawej dłoni, otoczona rojem błyszczących iskier, ubrana na czarno”. Na podstawie: Ernest Niemczyk, Cztery żywioły w architekturze, Wrocław 2002.

Które środki językowe charakteryzują tekst Agnieszki Krzemińskiej? Wybierz P, jeśli dany środek językowy charakteryzuje tekst, albo F – jeśli nie charakteryzuje.

a) Spośród podanych określeń wybierz te, które charakteryzują język przemówienia Włodzimierza Wójcika. A. stosowanie wykrzyknień B. schematyczna składnia C. słownictwo wyrażające ocenę D. używanie przenośni E. liczne wyrazy nacechowane negatywnie F. stosowanie terminologii teoretycznoliterackiej b) Wymień dwa środki językowe świadczące o zastosowaniu przez Włodzimierza Wójcika etykiety językowej wobec Tadeusza Różewicza i uczestników uroczystości. Podaj nazwę każdego z nich i zilustruj przykładem z tekstu. Nazwa środka językowego Przykład z tekstu 1.