Środki stylistyczne i retoryczne — zadania maturalne — strona 2

Przeczytaj wiersz Kowal Leopolda Staffa. Leopold Staff Kowal Całą bezkształtną masę kruszców drogocennych, Które zaległy piersi mej głąb nieodgadłą, Jak wulkan z swych otchłani wyrzucam bezdennych I ciskam ją na twarde, stalowe kowadło. Grzmotem młota w nią walę w radosnej otusze, Bo wykonać mi trzeba dzieło wielkie, pilne, Bo z tych kruszców dla siebie serce wykuć muszę, Serce hartowne, mężne, serce dumne, silne. Lecz gdy ulegniesz, serce, pod młota żelazem, Gdy pękniesz, przeciw ciosom stali nieodporne: W pył cię rozbiją pięści mej gromy potworne! Bo lepiej giń, zmiażdżone cyklopowym razem, Niżbyś żyć miało własną słabością przeklęte, Rysą chorej niemocy skażone, pęknięte. Leopold Staff, Kowal, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1985. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do wiersza Kowal Leopolda Staffa. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Wykaż, że w podanym fragmencie Potopu Henryka Sienkiewicza Zagłoba posługuje się co najmniej jednym argumentem odwołującym się do emocji.

Uzupełnij tabelę. Z zacytowanego fragmentu „Potopu” wypisz przykład środka retorycznego i podaj jego nazwę.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do ostatniego akapitu tekstu Hanny Gadomskiej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Przeczytaj fragment Potopu Henryka Sienkiewicza. Henryk Sienkiewicz Potop Kmicic coraz był bledszy i resztkami sił trzymał na wodzy wybuch szaleństwa; ale książę […], nie zważając na słuchacza, tak dalej mówił: – Jest, panie kawalerze, zwyczaj w tym kraju, iż gdy kto kona, to mu krewni w ostatniej chwili poduszkę spod głowy wyszarpują, ażeby się zaś dłużej nie męczył. Ja i książę wojewoda wileński postanowiliśmy tę właśnie przysługę oddać Rzeczypospolitej. Ale że siła drapieżników czyha na spadek i wszystkiego zagarnąć nie zdołamy, przeto chcemy, aby choć część, i to nie lada jaka, dla nas przypadła. Jako krewni, mamy do tego prawo. Jeśli zaś nie przemówiłem ci tym porównaniem do głowy i nie zdołałem w sedno utrafić, tedy powiem inaczej. Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna1, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki, Hiperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło. A my z księciem wojewodą wileńskim powiedzieliśmy sobie, że z tego sukna musi się i nam tyle zostać w ręku, aby na płaszcz wystarczyło; dlatego nie tylko nie przeszkadzamy ciągnąć, ale i sami ciągniemy. Niechaj Chmielnicki przy Ukrainie się ostaje, niech Szwedzi z Brandenburczykiem o Prusy i wielkopolskie kraje się rozprawiają, niech Małopolskę bierze Rakoczy czy kto bliższy. Litwa musi być dla księcia Janusza, a z jego córką – dla mnie! Henryk Sienkiewicz, Potop, t. I, Warszawa 1977. 1 Postaw […] sukna – tu: kawałek tkaniny. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do fragmentu Potopu Henryka Sienkiewicza. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Z 3. akapitu tekstu Jarosława Działka i Moniki Murzyn-Kupisz wypisz synonim wyrazu zawód.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Sebastiana Szybki oraz do tekstu Łukasza Lamży. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Przeczytaj bajkę Ptaszki w klatce Ignacego Krasickiego i wiersz Lekcja o przyimku Juliana Kornhausera. Tekst 1. Ignacy Krasicki Ptaszki w klatce „Czegóż płaczesz? – staremu mówił czyżyk młody – Masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody”. „Tyś w niej zrodzon – rzekł stary – przeto ci wybaczę; Jam był wolny, dziś w klatce – i dlatego płaczę”. Ignacy Krasicki, Ptaszki w klatce, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, tom 1., Warszawa 1989. Tekst 2. Julian Kornhauser Lekcja o przyimku Ptaszek siedzi w klatce. Ptaszek wychodzi z klatki. Ptaszek chodzi po klatce. Ptaszek fruwa nad klatką. Ptaszek wchodzi do klatki. Ptaszek bije skrzydłami o klatkę. Ptaszek siedzi przed klatką. Ptaszek siedzi przy klatce. Ptaszek trzyma łapki na klatce. Ptaszek wychodzi za klatkę. Biedny ptaszek. [pierwodruk 1973] Julian Kornhauser, Lekcja o przyimku, [w:] tegoż, Wiersze zebrane, Poznań 2016. Czy w obu przytoczonych wierszach wyrażono tę samą refleksję na temat wolności? Uzasadnij odpowiedź. Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy)

Z 3. akapitu tekstu Roberta Piłata wypisz synonim wyrazu kopiowanie.

Spośród podanych określeń wybierz trzy, które charakteryzują język tekstu Anny Brożek. Zaznacz właściwe odpowiedzi. A. przytaczanie myśli autorytetów B. używanie wykrzyknień C. pytania retoryczne D. słownictwo wartościujące E. stosowanie zdań złożonych

Przeczytaj fragment wiersza Życie na poczekaniu Wisławy Szymborskiej. Wisława Szymborska Życie na poczekaniu Życie na poczekaniu. Przedstawienie bez próby. […] Gdyby choć jedną środę przećwiczyć zawczasu, albo choć jeden czwartek raz jeszcze powtórzyć! A tu już piątek nadchodzi z nie znanym mi scenariuszem. Czy to w porządku – pytam (z chrypką w głosie, bo nawet mi nie dano odchrząknąć za kulisami). Złudna jest myśl, że to tylko pobieżny egzamin składany w prowizorycznym pomieszczeniu. Nie. Stoję wśród dekoracji i widzę, jak są solidne. Uderza mnie precyzja wszelkich rekwizytów. Aparatura obrotowa działa od długiej już chwili. Pozapalane zostały najdalsze nawet mgławice. Och, nie mam wątpliwości, że to premiera. I cokolwiek uczynię, zamieni się na zawsze w to, co uczyniłam. Wisława Szymborska, Życie na poczekaniu, [w:] tejże, Wybór poezji, Wrocław 2020. Podaj motyw literacki wykorzystany w powyższym fragmencie wiersza Życie na poczekaniu Wisławy Szymborskiej i wyjaśnij, jaka refleksja na temat ludzkiego życia została wyrażona w wierszu poprzez użycie tego motywu. Motyw: Wyjaśnienie: