Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.
Najczęstsza pułapka
Streszczenie fragmentu zamiast sformułowania wniosku interpretacyjnego.
Pełny zestaw · strona 8 z 9
Zadania, odpowiedzi i kryteria
Na tej stronie znajduje się 11 z 95 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 5
grudzień 2022podstawowy1 pkt
Które zagadnienie jest poruszane w obu tekstach? Wybierz właściwą odpowiedź
spośród podanych.
A. Wpływ języka pisanego na kształtowanie tożsamości narodowej.
B. Działania podejmowane w celu ratowania ginących języków.
C. Wielojęzyczność w kontekście różnych uwarunkowań.
D. Tematyka dalszych badań nad językami.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
C
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
C
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza […] informacje z tekstów, np.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 2
grudzień 2022podstawowy1 pkt
Sformułuj wniosek dotyczący relacji pomiędzy różnorodnością biologiczną
a różnorodnością językową, wynikający z przytoczonych w tekście Justyny Olko
danych liczbowych dotyczących rezerwuarów bioróżnorodności.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw nazwij wniosek, myśl lub zasadę, której wymaga polecenie. Zapisz ją jednym precyzyjnym zdaniem i sprawdź, czy wynika z całego wskazanego materiału, a nie tylko z pojedynczego słowa.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Im większa bioróżnorodność, tym więcej różnych języków lokalnych.
• Dbałość o środowisko na obszarach różnorodnych przyrodniczo zwiększy szanse na
przetrwanie wymierających języków.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania
1 pkt – sformułowanie poprawnego wniosku.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 1 punkt
• Im większa bioróżnorodność, tym więcej różnych języków lokalnych.
• Dbałość o środowisko na obszarach różnorodnych przyrodniczo zwiększy szanse na
przetrwanie wymierających języków.
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza […] informacje z tekstów, np.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 15
grudzień 2022podstawowy1 pkt
W zakończeniu opowiadania Andrzeja Stasiuka Miejsce jest zawarta pointa narratora:
Lecz miejsca nie można przenieść. Miejsce nie ma wymiarów. Jest punktem i nieuchwytną
przestrzenią. Dlatego wciąż nie mam pewności, czy rzeczywiście ją [tu: cerkiew] zabrano.
Wyjaśnij, jakie znaczenie – w kontekście całego opowiadania Andrzeja Stasiuka –
mają przytoczone słowa narratora.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Stasiuk w swoim opowiadaniu odtwarza proces powstawania cerkwi i pokazuje, że choć
budynku już nie ma, to pozostaje aura tego miejsca, w którym splata się świat materialny
i metafizyczny, przeszły i teraźniejszy.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź
niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 punkt
Stasiuk w swoim opowiadaniu odtwarza proces powstawania cerkwi i pokazuje, że choć
budynku już nie ma, to pozostaje aura tego miejsca, w którym splata się świat materialny
i metafizyczny, przeszły i teraźniejszy.
Wymagania podstawy programowej
polskiej i światowej […]. 5) interpretuje treści […] symboliczne […];
analizowania i interpretowania literatury i zrozumieniem treści utworów wskazanych
symbolicznym […]. 14) przedstawia propozycję interpretacji
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 13
grudzień 2022podstawowy1 pkt
Zapoznaj się z reprodukcją obrazu Jacka Malczewskiego Śmierć i przeczytaj fragment
utworu Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią.
Tekst 1.
Jacek Malczewski
Śmierć
Jacek Malczewski, Śmierć, 1902, Muzeum Narodowe w Warszawie
Tekst 2.
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
DE MORTE. PROLOGUS1
1 De Morte. Prologus (łac.) – O Śmierci. Prolog.
Polikarpus, tak wezwany2, 2 Wezwany (starop. ) – nazwany.
Mędrzec wieliki3, mistrz wybrany, 3 Wieliki (starop.) – wielki.
4 Uźrzał (starop.) – ujrzał.
Prosił Boga o to prawie,
5 W jej postawie (starop.) – we własnej osobie.
By uźrzał4 śmierć w jej postawie5. […]
6 Przyrodzenia niewieściego (starop.) – płci
Uźrzał człowieka nagiego, żeńskiej.
Przyrodzenia niewieściego6 […].
Chuda, blada, żołte lice […];
Miece7 oczy zawracając, 7 Miece (starop.) – miota, rzuca.
Groźną kosę w ręku mając; […] 8 Żywot – brzuch.
Ze wszech stron skarada postawa […]. 9 Groźno (starop.) – bardzo, strasznie.
10 Eże, eż (starop.) – aż.
Mistrz, widząc obraz skarady,
11 Wiła (starop.) – błazen, głupiec.
Żołte oczy, żywot8 blady,
Groźno9 się tego przelęknął,
Padł na ziemię, eże10 stęknął.
Gdy leżał wznak jako wiła11,
Śmierć do niego przemowiła.
[MORS
dicit]12 12 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi.
Czemu się tako barzo lękasz? […] 13 Magister respondit (łac.) – Mistrz odpowiada.
14 Eż nic po mnie (starop.) – że przepadłem,
jestem zgubiony.
MAGISTER
15 Umorzyła (starop.) – uśmierciła.
respondit13 16 Ostęp (starop.) – odsuń się, oddal się.
[…] Lęknąłem się, eż nic po mnie14. 17 Mgleję wszytek i bladzieję (starop.) – mdleję
cały i blednę.
Ta mi rzecz barzo niemiła,
18 Ot (starop.) – od.
Iżeś mię tako postraszyła;
By była co przykrego przemowiła,
Zerwałaby się we mnie każda żyła;
Nagle by mię umorzyła15
I duszę by wypędziła.
Proszę ciebie, ostęp16 mało,
Boć nie wiem, coć mi się stało:
Mgleję wszytek i bladzieję17,
Straciłem zdrowie i nadzieję.
Racz rzucić ot18 siebie kosę,
Ać swoję głowę podniosę!
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] Polska poezja świecka XV wieku, Wrocław 1997.
Czy mężczyzna ukazany na obrazie Jacka Malczewskiego i Mistrz Polikarp przyjmują
podobną postawę wobec śmierci? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu
tekstów.
Materiał graficzny z arkusza CKE: grudzień 2022, poziom podstawowy.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Są to inne postawy. Mężczyzna na obrazie nie lęka się śmierci, o czym świadczy to, że ma
ręce złożone jak do modlitwy, jest nachylony, wygląda jakby klęczał – jego postawa jest
pokorna. Polikarp zaś przestraszył się śmierci z kosą. Przestraszył się, że to koniec jego
życia.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź
niepoprawna, albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 punkt
Są to inne postawy. Mężczyzna na obrazie nie lęka się śmierci, o czym świadczy to, że ma
ręce złożone jak do modlitwy, jest nachylony, wygląda jakby klęczał – jego postawa jest
pokorna. Polikarp zaś przestraszył się śmierci z kosą. Przestraszył się, że to koniec jego
życia.
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania literatury 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 1
grudzień 2022podstawowy2 pkt
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do wskazanych tekstów.
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Stwierdzenie
P
F
1. Z tekstu 1. wynika, że działania ludności zamieszkującej tereny o wysokiej bioróżnorodności przyczyniają się do niszczenia środowiska naturalnego.
2. W tekście 2. wyjaśniono, dlaczego Europa jest kontynentem najmniej zróżnicowanym językowo.
3. W obu tekstach wskazano korzyści wynikające z dbałości o zachowanie różnorodności językowej.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
FFP
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania
2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi.
1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi.
0 pkt – jedna poprawna odpowiedź albo wszystkie trzy odpowiedzi niepoprawne, albo brak
odpowiedzi.
Rozwiązanie
FFP
Wymagania podstawy programowej
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 20241
Wymagania ogólneWymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe. I. Kształcenie literackie i kulturowe.
7. Kształcenie umiejętności czytania, 2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza […] informacje z tekstów, np.
kultury, a także ich wzajemnej […] popularnonaukowych […].
korespondencji.
8. Kształcenie umiejętności świadomego SP
odbioru […] tekstów kultury na różnych I. Kształcenie literackie i kulturowe.
poziomach […]. 2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
3) wyszukuje w tekście potrzebne
informacje […];
5) wyszukuje w tekście informacje
wyrażone wprost i pośrednio (ukryte);
7) wyciąga wnioski wynikające z przesłanek
zawartych w tekście (w tym rozpoznaje
w nim prawdę lub fałsz).
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 9
sierpień 2021podstawowy1 pkt
Uzupełnij poniższe zdanie. Zaznacz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz
odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Zgodnie z tekstem Ewy Nawrockiej duchowe państwo Polaków zbudowano na fundamencie
wiary w prymat A/B, co oznaczało, że funkcjonowało ono w przestrzeni C/D.
A. historii C. wyobrażonej
B. literatury D. rzeczywistej
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw sformułuj odpowiedź własnymi słowami, dopiero potem porównaj ją z wariantami. Odrzucaj odpowiedzi częściowo prawdziwe, które nie obejmują całego sensu polecenia.
Odpowiedź lub przykład realizacji
BC
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
BC
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza uzupełnianie brakujących informacji na podstawie kontekstu.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 8
sierpień 2021podstawowy1 pkt
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Ewy Nawrockiej.
Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Stwierdzenie
P
F
1. Ewa Nawrocka wskazuje na zależność między literaturą polskiego romantyzmu a dziewiętnastowieczną historią Polski.
2. Z tekstu Ewy Nawrockiej wynika, że polska literatura romantyczna jest odzwierciedleniem silnych emocji Polaków.
3. Ewa Nawrocka wyraża przekonanie, że w XIX w. naród polski zgadzał się na realia, w których przyszło mu żyć.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.
Odpowiedź lub przykład realizacji
PRAWDA
PRAWDA
FAŁSZ
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania
1 pkt – odpowiedź poprawna.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
PRAWDA
PRAWDA
FAŁSZ
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza weryfikowanie stwierdzeń na podstawie tekstu lub innego materiału.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 9
lipiec 2020podstawowy2 pkt
Na podstawie tekstu sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę autorów, że granice
dziennikarstwa i literatury są płynne.
Argument 1.
Argument 2.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw nazwij wniosek, myśl lub zasadę, której wymaga polecenie. Zapisz ją jednym precyzyjnym zdaniem i sprawdź, czy wynika z całego wskazanego materiału, a nie tylko z pojedynczego słowa.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1. Dziennikarze i pisarze korzystają z podobnych środków tworzenia tekstu, sposobów obrazowania oraz technik literackich.
2. Obie dziedziny czerpią informacje i inspiracje z tych samych źródeł, takich jak codzienność, ważne przeżycia i wydarzenia.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie przykładowych odpowiedzi i zasad CKE.
2 pkt — sformułowanie dwóch poprawnych argumentów.
1 pkt — sformułowanie jednego poprawnego argumentu.
0 pkt — odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zadanie sprawdza samodzielne formułowanie wniosku zgodnego z poleceniem.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 7
sierpień 2019podstawowy2 pkt
Podaj dwa argumenty, którymi autor uzasadnia swoje przypuszczenie, że hipertekst może
okazać się zagrożeniem dla literatury pięknej.
argument 1.
argument 2.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1. Hipertekst daje wrażenie dzieła stale otwartego na modyfikacje, co może zachęcać do ingerowania także w kanoniczne teksty literatury pięknej.
2. Możliwość zmieniania dowolnych fragmentów może prowadzić do zaniku dbałości o wyznaczniki gatunkowe, zatarcia granicy między autorem i czytelnikiem oraz wymierania tradycyjnych gatunków literackich.
Klucz i zasady oceniania
Np. 2 1
– Czytelnik hipertekstu odnosi wrażenie, że jest to za poprawne sformułowanie za poprawne
dzieło otwarte, czyli że nieustannie można je dwóch argumentów sformułowanie
modyfikować. Takie myślenie niesie jednego
argumentu
niebezpieczeństwo chęci ingerowania również
w teksty zaliczane do kanonu literatury pięknej.
– Hipertekst umożliwia czytelnikom dokonywanie
zmian w dowolnych miejscach tekstu, co w
konsekwencji może doprowadzić
do zaprzestania dbałości o zachowanie
wyznaczników gatunkowych powstającego dzieła.
Dopuszczalne krótsze odpowiedzi np.
– niebezpieczeństwo ingerowania
w teksty zaliczane do kanonu literatury pięknej;
– dokonywanie zmian w dowolnych miejscach
tekstu może doprowadzić do zaniku
wyznaczników gatunkowych
powstającego dzieła;
– niebezpieczeństwo zatarcia granic pomiędzy
autorem a czytelnikiem tekstu;
– zagrożenie wymierania tradycyjnych gatunków
literackich.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE:
Np. 2 1
– Czytelnik hipertekstu odnosi wrażenie, że jest to za poprawne sformułowanie za poprawne
dzieło otwarte, czyli że nieustannie można je dwóch argumentów sformułowanie
modyfikować. Takie myślenie niesie jednego
argumentu
niebezpieczeństwo chęci ingerowania również
w teksty zaliczane do kanonu literatury pięknej.
– Hipertekst umożliwia czytelnikom dokonywanie
zmian w dowolnych miejscach tekstu, co w
konsekwencji może doprowadzić
do zaprzestania dbałości o zachowanie
wyznaczników gatunkowych powstającego dzieła.
Dopuszczalne krótsze odpowiedzi np.
– niebezpieczeństwo ingerowania
w teksty zaliczane do kanonu literatury pięknej;
– dokonywanie zmian w dowolnych miejscach
tekstu może doprowadzić do zaniku
wyznaczników gatunkowych
powstającego dzieła;
– niebezpieczeństwo zatarcia granic pomiędzy
autorem a czytelnikiem tekstu;
– zagrożenie wymierania tradycyjnych gatunków
literackich.
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 6
sierpień 2019podstawowy1 pkt
Zapoznaj się z trzema fragmentami Zemsty Aleksandra Fredry zamieszczonymi poniżej.
Fragment 1.
CZEŚNIK
Lecz potrzebne i układy.
Pisać? – nie chcę do niecnoty.
Iść tam? – ślisko, mocium panie:
Mógłby otruć, zabić skrycie.
A mnie jeszcze miłe życie,
Więc dlategom wybrał ciebie:
Będziesz posłem tam w potrzebie.
Fragment 2.
CZEŚNIK
Hej! Serwacy! Daj gwintówkę.
Niechaj strącę tę makówkę.
Fragment 3.
CZEŚNIK
Ja z nim w zgodzie? […]
Wprzódy słońce w miejscu stanie!
Wprzódy w morzu wyschnie woda,
Nim tu u nas będzie zgoda!
Do każdego z mechanizmów komizmu zamieszczonych w tabeli dobierz cytat go
ilustrujący i wpisz jego numer w odpowiednie miejsce tabeli.
Numer cytatu Mechanizm komizmu
sprzeczność (słowa a intencja mówiącego)
wyolbrzymienie sytuacji i emocji mówiącego
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Ustal cechę każdego elementu z pierwszego zbioru, a następnie dobierz odpowiednik spełniający tę samą funkcję lub relację. Na końcu sprawdź, czy żaden wariant nie został użyty niezgodnie z instrukcją.
Odpowiedź lub przykład realizacji
1 - sprzeczność między słowami a intencją mówiącego.
3 - wyolbrzymienie sytuacji i emocji mówiącego.
Klucz i zasady oceniania
2 pkt - poprawne przyporządkowanie obu mechanizmów komizmu; 1 pkt - poprawne przyporządkowanie jednego mechanizmu; 0 pkt - odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Umiejętność sprawdzana według klucza CKE:
1 – sprzeczność (słowa a intencja mówiącego) 1 0
3 – wyolbrzymienie sytuacji i emocji
mówiącego
Komunikacja – literatura – Internet
Lp. Odpowiedzi punkty
maks. cząstkowe
Interpretacja tekstu literackiego
Zadanie 8
maj 2019podstawowy2 pkt
Każdemu wskazanemu akapitowi przyporządkuj pytanie, na które odpowiada jego pełna treść. Wpisz właściwą literę.
Pytania do akapitów
a. Jakie były przyczyny rozwoju powieści historycznej?
b. Z czego wynika uzdrawiające znaczenie „Trylogii” Henryka Sienkiewicza?
c. Jaki typ narracji zastosował Henryk Sienkiewicz w „Trylogii”?
d. Dlaczego Sienkiewicz umieścił akcję swoich powieści w XVII wieku?
e. Dlaczego wielkie wydarzenia historyczne inspirowały twórców literatury?
f. Jaką rolę odgrywała fikcja literacka w ukazywaniu historii?
Akapit
Pytanie
3.
4.
6.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Akapit
Pytanie
3.
f. Jaką rolę odgrywała fikcja literacka w ukazywaniu historii?
4.
b. Z czego wynika uzdrawiające znaczenie „Trylogii” Henryka Sienkiewicza?
6.
d. Dlaczego Sienkiewicz umieścił akcję swoich powieści w XVII wieku?
Klucz i zasady oceniania
2 pkt — poprawne przyporządkowanie trzech pytań.
1 pkt — poprawne przyporządkowanie dwóch pytań.
0 pkt — odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: czytanie ze zrozumieniem. Zadanie sprawdza rozpoznawanie głównej treści poszczególnych akapitów.
Nie każ mu liczyć! — opracowanie
Baza matury z języka polskiego
Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →
