Literatura i kultura

Interpretacja tekstu literackiego — zadania maturalne — strona 3

Analiza bohaterów, zdarzeń, problematyki i sensów tekstów literackich.

95zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

  1. Ustal dokładny zakres polecenia.
  2. Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
  3. Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
  4. Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Streszczenie fragmentu zamiast sformułowania wniosku interpretacyjnego.

Pełny zestaw · strona 3 z 9

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 95 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 11

sierpień 2025podstawowy2 pkt
Zapoznaj się z poniższym plakatem. https://encyklopediateatru.pl/afisze-i-plakaty/11150/przedwiosnie Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście sytuacji państwa polskiego ukazanej w powieści.
Materiał graficzny stanowiący część zadania 11, sierpień 2025, poziom podstawowy, formuła 2023
Materiał graficzny z arkusza CKE: sierpień 2025, poziom podstawowy.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw dokładnie opisz wybrany element wizualny, a następnie połącz jego kształt, układ lub symbolikę z konkretnym motywem, bohaterem albo problemem utworu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Na plakacie widzimy bryłę ziemi / grudę błota, co może symbolizować zniszczenie Polski po zaborach, które przejawiało się w wielu sferach życia, o czym rozmawiał Cezary z Gajowcem. • Kwiat rozkwitający na bryle ziemi / grudzie błota to symbol „jasnej wiosenki”, którą zapowiadał Gajowiec, czyli perspektywa odrodzenia się państwa na drodze powolnych reform. • Rozkwitający kwiat to symbol państwa polskiego odradzającego się po niewoli. • Ręce oznaczają pracę, którą należy włożyć, by odbudować kraj, przeprowadzić reformy. • Ręce trzymają ziemię, bo w rękach Polaków jest ich ojczyzna, będąca w przedwiośniu swej świetności – ona niczym kwiat może rozkwitnąć, pod warunkiem że Polacy pójdą drogą postępu technicznego symbolizowanego przez „szklane domy”. • Dominacja kolorów ciemnych, odcieni szarości – obraz Polski, jaką zobaczył Cezary po przyjeździe do kraju. • Kontrastowe elementy graficzne – z jednej strony błoto, które jest symbolem zniszczenia i marnej sytuacji Polski po zaborach, z drugiej strony kwiatek, będący symbolem odbudowy kraju zapowiadanej przez Szymona Gajowca.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
z literatury […] światowej oraz umiejętność 7) wykazuje się znajomością mówienia o nich z wykorzystaniem i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę 3) interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 1

sierpień 2025podstawowy2 pkt
Podaj dwa warunki, które – zgodnie z tekstem Iwony Jazukiewicz – muszą być spełnione, żeby praca stała się wartościowa dla pracownika.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Sprawdź, ilu elementów wymaga polecenie, i podaj dokładnie tyle odrębnych informacji. Każdy element zapisz możliwie precyzyjnie i bez zbędnego komentarza.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Należy podać dwa warunki, np.: pracownik dostrzega sens i cel wykonywanych obowiązków oraz wykonuje zadania z zaangażowaniem, radością lub pasją.
Klucz i zasady oceniania
Na podstawie zasad CKE. 2 pkt - poprawne podanie dwóch warunków. 1 pkt - poprawne podanie jednego warunku. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Jeżeli podano więcej niż dwa warunki i wśród nich jest odpowiedź błędna, za rozwiązanie przyznaje się 0 pkt.
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje • umiejętność nadawania sensu swojej pracy / swoim działaniom

Materiał do podpunktów

Zadanie 3

Tekst źródłowy
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Hrabina odłożyła książkę. — Witam cię, panie Wokulski — rzekła. — Wiesz, myślałam, że już nie przyjdziesz, i powiem ci, że nawet było mi trochę przykro. — Mówiłam cioci, że przyjdzie, i do tego z workiem złota — odezwała się po angielsku panna Izabela. Hrabinie wystąpił na czoło rumieniec i gęsty pot. Zlękła się słów siostrzenicy, przypuszczając, że Wokulski rozumie po angielsku. — Proszę cię, panie Wokulski — rzekła prędko — siądź tu na chwilę, bo delegowany[1] nas opuścił. Pozwolisz, że ułożę twoje imperiały[2] na wierzchu, dla zawstydzenia tych panów, którzy wolą wydawać pieniądze na szampana… — Ależ niech się ciocia uspokoi — wtrąciła panna Izabela znowu po angielsku. — On z pewnością nie rozumie… Tym razem i Wokulski zarumienił się. […] Źle to jednak nie umieć po angielsku… Dziś wiedziałbym, co o mnie myśli; bo jestem pewny, że o mnie mówiła do swojej ciotki. Trzeba nauczyć się… [1] Delegowany — członek Towarzystwa Dobroczynności wyznaczony do towarzyszenia kwestarkom przy zbieraniu datków. [2] Imperiał — złota moneta, wówczas dziesięciorublowa.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3.1

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 3Podpunkty: 3.1, 3.2, 3.3

Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi zacytowany fragment. Autor: Tytuł:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Znajdź w fragmencie rozpoznawalny motyw, postać, wydarzenie albo cechę stylu. Na tej podstawie podaj dokładnie wymagane dane: autora i tytuł, topos albo nazwę motywu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Autor: Bolesław Prus. Tytuł: Lalka.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. Poprawna odpowiedź: Bolesław Prus, „Lalka”. 1 pkt — poprawne podanie nazwiska autora i tytułu utworu. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi. Dopuszcza się zapis: B. Prus, Prus lub Aleksander Głowacki. Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora skutkuje przyznaniem 0 pkt.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: literatura i kultura. Zadanie sprawdza rozpoznawanie autora i tytułu lektury na podstawie fragmentu.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3.2

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 3Podpunkty: 3.1, 3.2, 3.3

Czy sytuacja przedstawiona w powyższym fragmencie utworu literackiego potwierdza słowa z tekstu Emanuela Kulczyckiego, że język jest murem oddzielającym nie tylko od porozumiewania się, lecz także od poznania? Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Tak. Wokulski nie zna angielskiego, dlatego nie rozumie, że Izabela mówi o nim nieprzychylnie, i nie może poznać jej prawdziwego stosunku do siebie. Sytuacja potwierdza więc myśl Emanuela Kulczyckiego: bariera językowa utrudnia zarówno porozumienie, jak i poznanie drugiego człowieka.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie na podstawie fragmentu „Lalki”. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi. Zadanie 3.2 ocenia się niezależnie od wyniku zadania 3.1. Błąd rzeczowy dotyczący „Lalki” skutkuje przyznaniem 0 pkt.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór tekstów i argumentacja. Zadanie sprawdza łączenie sensu fragmentu literackiego z tezą tekstu nieliterackiego.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3.3

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 3Podpunkty: 3.1, 3.2, 3.3

Na podstawie znajomości całego utworu literackiego, z którego pochodzi zacytowany fragment, rozstrzygnij, czy Wokulski przełamał mur oddzielający od porozumiewania się i od poznania. Uzasadnienie odpowiedzi zilustruj sytuacją z tego utworu.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Tak. Wokulski zaczął uczyć się angielskiego, aby rozumieć rozmowy Izabeli. W pociągu usłyszał jej rozmowę ze Starskim i dzięki znajomości języka odkrył jej zakłamanie oraz prawdziwy stosunek do siebie. Przełamał zatem barierę porozumienia i poznania, choć zdobyta wiedza okazała się dla niego bolesna.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie na podstawie „Lalki”, zilustrowane sytuacją z utworu. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi. Zadanie 3.3 ocenia się niezależnie od wyników zadań 3.1 i 3.2. Błąd rzeczowy dotyczący „Lalki” skutkuje przyznaniem 0 pkt.
Wymagania podstawy programowej
Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: literatura i argumentacja. Zadanie sprawdza uzasadnianie stanowiska sytuacją z całej lektury.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3

maj 2025podstawowy2 pkt
Wyjaśnij, dlaczego zgodnie z tekstem Carla Sagana nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa. Czy o takim samym ograniczeniu w eksplorowaniu kosmosu jest mowa w tekście Marty Trepczyńskiej? Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 1

maj 2025podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Przeformułuj wskazaną myśl własnymi słowami, zachowując jej sens. Następnie dopowiedz, jak odnosi się ona do problemu omawianego w tekście.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Człowiek rozpoczął loty kosmiczne między planetami, których nazwa pochodzi od greckiego określenia „wędrujący”; wędrowcy wyruszyli więc między inne „wędrujące” ciała.
Klucz i zasady oceniania
1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu Carla Sagana. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Materiał do podpunktów

Zadanie 9

Tekst źródłowy
Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Wtem brząknął w tabakierę złotą Podkomorzy I rzekł: „Mój Sędzio, dawniej było jeszcze gorzej! Teraz nie wiem, czy moda i nas starych zmienia, Czy młodzież lepsza, ale widzę mniej zgorszenia. Ach, ja pamiętam czasy, kiedy do Ojczyzny Pierwszy raz zawitała moda francuszczyzny! […] Żałośnie było widzieć wyżółkłych młokosów, Gadających przez nosy1, a często bez nosów2, Opatrzonych w broszurki i w różne gazety, Głoszących nowe wiary, prawa, toalety. Miała nad umysłami wielką moc ta tłuszcza3; Bo Pan Bóg, kiedy karę na naród przepuszcza4, Odbiera naprzód rozum od obywateli. I tak mędrsi fircykom5 oprzeć się nie śmieli; I zląkł ich się jak dżumy jakiej cały naród, Bo już sam wewnątrz siebie czuł choroby zaród, Krzyczano na modnisiów, a brano z nich wzory: Zmieniano wiarę, mowę, prawa i ubiory. Była to maszkarada, zapustna swawola, Po której miał przyjść wkrótce wielki post – niewola! 1 Gadających przez nosy – tzn. usiłujących swojej wymowie nadać odcień właściwy wymowie francuskiej, uwarunkowanej m.in. większą liczbą głosek nosowych. 2 Bez nosów – utraconych na skutek choroby przywiezionej z Francji. 3 Tłuszcza – tłum, zgraja. 4 Przepuszczać – spuszczać. 5 Fircyk – popularne w XVIII w. określenie eleganta modnego, lekkoducha.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 9.1

czerwiec 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 9Podpunkty: 9.1, 9.2

Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi zacytowany fragment. Autor: Tytuł:
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Znajdź w fragmencie rozpoznawalny motyw, postać, wydarzenie albo cechę stylu. Na tej podstawie podaj dokładnie wymagane dane: autora i tytuł, topos albo nazwę motywu.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Autor: Adam Mickiewicz. Tytuł: Pan Tadeusz.
Klucz i zasady oceniania
Opracowanie serwisu na podstawie zasad CKE. 1 pkt - poprawne podanie nazwiska autora i tytułu utworu. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Wymagania podstawy programowej
III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający: II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający: • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołań do całej II. Analiza i interpretacja tekstów Zdający: 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 9.2

czerwiec 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 9Podpunkty: 9.1, 9.2

Czy stosunek Polaków do francuszczyzny przedstawiony przez Podkomorzego w powyższym fragmencie utworu literackiego jest taki sam jak stosunek Polaków do angielszczyzny opisany w tekście Bartosza Warzyckiego? Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Stosunek jest taki sam albo częściowo podobny. W obu tekstach obcy język staje się atrakcyjny i modny: angielskie nazwy zwiększają atrakcyjność produktów, a część Polaków z „Pana Tadeusza” bezkrytycznie naśladuje francuską mowę, stroje i obyczaje. Odpowiedź „częściowo podobny” uwzględnia również grupę krytykującą to naśladownictwo.
Klucz i zasady oceniania
Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Rozwiązanie zadania 9.2. jest oceniane, nawet jeżeli zdający otrzyma 0 pkt za rozwiązanie zadania 9.1. 2) W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego Pana Tadeusza Adama Mickiewicza przyznaje się 0 punktów. 3) Jeżeli w odpowiedzi nie pojawi się nazwisko Bartosza Warzyckiego, ale z treści wynika, że zdający odnosi się trafnie do tekstu 2., wówczas uznaje się odpowiedź za poprawną. Przykładowe odpowiedzi • Jest taki sam. Z tekstu Warzyckiego wynika, że angielskie nazwy produktów są atrakcyjne dla Polaków, tak samo jak francuszczyzna była atrakcyjna dla Polaków, o których mowa we fragmencie Pana Tadeusza. • Jest częściowo podobny. Polacy z tekstu Warzyckiego mają pozytywny stosunek do nazw towarów w języku angielskim, ponieważ chętniej kupują produkty nazwane po angielsku. Z kolei Podkomorzy mówi o dwóch grupach Polaków – tej zafascynowanej francuszczyzną i bezkrytycznie naśladującej wymowę francuską oraz francuskie stroje i obyczaje, a także tej, która krytykuje takie naśladownictwo, a mimo to ulega modzie na to, co francuskie.
Wymagania podstawy programowej
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający:

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3

czerwiec 2025podstawowy1 pkt
Aleksander Orłowski stwierdza, że pojazdy autonomiczne przyczynią się do zwiększenia natężenia ruchu w mieście. Czy w tekście Tomasza Neumana ocena wpływu pojazdów autonomicznych na natężenie ruchu w mieście jest taka sama? Uzasadnij odpowiedź.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.
Odpowiedź lub przykład realizacji
• Jest inna, ponieważ autor zakłada, że pojazdy nie parkowałyby blisko pracy i nie wracały do miejsca zamieszkania ich właściciela. Według niego będą funkcjonowały centra lokalizacyjne, które umożliwią parkowanie samochodów, co wpłynie na rozluźnienie ruchu. • Nie. Wprowadzenie pojazdów autonomicznych mogłoby ograniczyć ruch w mieście, ponieważ ludzie korzystaliby z wygodnego transportu publicznego.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowe odpowiedzi • Jest inna, ponieważ autor zakłada, że pojazdy nie parkowałyby blisko pracy i nie wracały do miejsca zamieszkania ich właściciela. Według niego będą funkcjonowały centra lokalizacyjne, które umożliwią parkowanie samochodów, co wpłynie na rozluźnienie ruchu. • Nie. Wprowadzenie pojazdów autonomicznych mogłoby ograniczyć ruch w mieście, ponieważ ludzie korzystaliby z wygodnego transportu publicznego.
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 2

czerwiec 2025podstawowy1 pkt
Na podstawie tekstu Tomasza Neumanna podaj dwie korzyści wynikające z wprowadzenia pojazdów autonomicznych do transportu publicznego. 1) 2)
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Nazwij każdy skutek osobno i zachowaj jego wartość wskazaną w poleceniu: korzyść, wadę albo zagrożenie. Nie wpisuj przyczyny w miejsce konsekwencji.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Należy podać dwie korzyści, np.: zmniejszenie natężenia ruchu w mieście; efektywniejsze wykorzystanie przestrzeni; brak potrzeby budowania fizycznej sygnalizacji i znaków; planowanie trasy według potrzeb pasażerów; grupowanie pasażerów według trasy; szybszy i łatwiejszy dojazd do celu.
Klucz i zasady oceniania
Na podstawie zasad CKE. 1 pkt - poprawne podanie dwóch korzyści wynikających z wprowadzenia pojazdów autonomicznych do transportu publicznego. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Jeżeli podano więcej niż dwie korzyści i wśród nich jest odpowiedź błędna, za rozwiązanie przyznaje się 0 pkt.
Wymagania podstawy programowej
analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje
Mateusz Będkowski — wydawca serwisu Nie każ mu liczyć

Nie każ mu liczyć! — opracowanie

Baza matury z języka polskiego

Bazę zadań z języka polskiego opracowano na podstawie publicznych arkuszy i zasad oceniania CKE. Redakcja dodaje podział tematyczny, wskazówki do rozwiązania i odnośniki do źródeł. Poznaj moje podejście →

Ostatnia aktualizacja: 2026-10-04