Literatura i kultura

Interpretacja tekstu literackiego — zadania maturalne

Analiza bohaterów, zdarzeń, problematyki i sensów tekstów literackich.

Ćwicz w pełnej bazie

95zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Streszczenie fragmentu zamiast sformułowania wniosku interpretacyjnego.

Pełny zestaw · strona 1 z 9

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 95 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 4

marzec 2026podstawowy1 pkt

Czy wnioski z badań opisanych w tekście Michała Chruszczewskiego są zgodne z wynikami badań przedstawionymi w 3. akapicie tekstu Marcina Fabjańskiego? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Nie, ponieważ badanie opisane w tekście 1. potwierdziło, że nuda ma pozytywne aspekty, natomiast z badań, o których mowa w tekście 2., wynika, że nuda negatywnie wpływa na człowieka. • Nie. Wnioski z badań przedstawione w tekście 1. to zalety nudy – zwiększanie kreatywności człowieka. Z kolei wnioski z badań opisane w tekście 2. to wady nudy – jej szkodliwy wpływ na zdrowie. • Wnioski z badań przedstawione w tekście 1. dotyczą nudy sytuacyjnej, natomiast wyniki badań, o których mowa w tekście 2., dotyczą nudy nadmiernej (w zbyt dużej dawce), a zatem prawdopodobnie tej nazwanej przez Chruszczewskiego długotrwałą. Ponieważ są to inne rodzaje nudy, wnioski z badań opisanych w tekście Chruszczewskiego nie są sprzeczne z wynikami badań przedstawionymi w 3. akapicie tekstu Fabjańskiego.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Nie, ponieważ badanie opisane w tekście 1. potwierdziło, że nuda ma pozytywne aspekty, natomiast z badań, o których mowa w tekście 2., wynika, że nuda negatywnie wpływa na człowieka. • Nie. Wnioski z badań przedstawione w tekście 1. to zalety nudy – zwiększanie kreatywności człowieka. Z kolei wnioski z badań opisane w tekście 2. to wady nudy – jej szkodliwy wpływ na zdrowie. • Wnioski z badań przedstawione w tekście 1. dotyczą nudy sytuacyjnej, natomiast wyniki badań, o których mowa w tekście 2., dotyczą nudy nadmiernej (w zbyt dużej dawce), a zatem prawdopodobnie tej nazwanej przez Chruszczewskiego długotrwałą. Ponieważ są to inne rodzaje nudy, wnioski z badań opisanych w tekście Chruszczewskiego nie są sprzeczne z wynikami badań przedstawionymi w 3. akapicie tekstu Fabjańskiego.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3

marzec 2026podstawowy1 pkt

Na podstawie 2. akapitu tekstu Michała Chruszczewskiego wyjaśnij, na czym polega związek nudy z sukcesem.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij oba zestawiane elementy, a następnie zapisz zależność między nimi w jednym zdaniu. Uzasadnij ją konkretną informacją z materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Odczuwanie nudy sprawia, że szybko porzucamy różne zajęcia albo wykonujemy je niestarannie. Takie zaniechania utrudniają odniesienie sukcesu. • Człowiek, który doświadcza nudy często rezygnuje z możliwości przekonania się, czy nudzące go zajęcie nie okaże się jednak interesujące i czy nie przyczyni się do odniesienia sukcesu. • Jeżeli porzucamy jakieś zajęcia, gdyż wydają się nam nudne, to rezygnujemy z możliwości poznania istoty tego, czym się zajmowaliśmy, a przez to zmniejszamy szanse na odniesienie sukcesu.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Odczuwanie nudy sprawia, że szybko porzucamy różne zajęcia albo wykonujemy je niestarannie. Takie zaniechania utrudniają odniesienie sukcesu. • Człowiek, który doświadcza nudy często rezygnuje z możliwości przekonania się, czy nudzące go zajęcie nie okaże się jednak interesujące i czy nie przyczyni się do odniesienia sukcesu. • Jeżeli porzucamy jakieś zajęcia, gdyż wydają się nam nudne, to rezygnujemy z możliwości poznania istoty tego, czym się zajmowaliśmy, a przez to zmniejszamy szanse na odniesienie sukcesu.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 2

marzec 2026podstawowy1 pkt

Podaj dwie przyczyny nudy, o których mowa w tekście Marcina Fabjańskiego. 1) 2)

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• samotność • brak uważności na zewnętrzne bodźce / oderwanie się od świata zewnętrznego • koncentrowanie się na sobie / oddzielenie myśli od rzeczywistości • uczestniczenie w czymś nieciekawym • oglądanie czegoś, co nie jest ekscytujące

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • samotność • brak uważności na zewnętrzne bodźce / oderwanie się od świata zewnętrznego • koncentrowanie się na sobie / oddzielenie myśli od rzeczywistości • uczestniczenie w czymś nieciekawym • oglądanie czegoś, co nie jest ekscytujące

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 1

marzec 2026podstawowy1 pkt

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Michała Chruszczewskiego oraz do tekstu Marcina Fabjańskiego. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Stwierdzenie	P	F
1. W obu tekstach wskazuje się na związek między nudą a myśleniem.
2. W obu tekstach przedstawiono postawy człowieka wobec nudy.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Oceń każde zdanie osobno i znajdź w tekście przesłankę potwierdzającą albo wykluczającą jego treść.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie PP

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Materiał do podpunktów

Zadanie 5

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. RACHEL Ach, bon soir[1]. ŻYD Moja córka. RACHEL Jedna mnie tu zwiodła chmurka, jedna mgła, opary nocy; ta chałupa rozświecona, z daleka, jak arka w powodzi […]. PAN MŁODY Przyszła pani z nami potańcować; jeśli pani szuka parki, przygarniemy ją w noc ciemną. […] RACHEL Ensemble[2] jak z feerii[3], z bajki, ach, ta chata rozśpiewana, jakby w niej słowiki dźwięczą, i te stroje ukąpane tęczą. Objaśnienia: [1] Bon soir (fr.) — dobry wieczór. [2] Ensemble (fr.) — tu: całość zespolona. [3] Feeria (z fr. féerie ‘czary’) — widowisko teatralne o tematyce fantastycznej.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 5.1

maj 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 5Podpunkty: 5.1, 5.2

Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi zacytowany fragment. Autor: Tytuł:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Znajdź w fragmencie rozpoznawalny motyw, postać, wydarzenie albo cechę stylu. Na tej podstawie podaj dokładnie wymagane dane: autora i tytuł, topos albo nazwę motywu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Autor: Stanisław Wyspiański. Tytuł: Wesele.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. Poprawna odpowiedź: Stanisław Wyspiański, „Wesele”. 1 pkt — poprawne podanie nazwiska autora i tytułu utworu. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi. Dopuszcza się zapis: S. Wyspiański lub Wyspiański. Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora skutkuje przyznaniem 0 pkt.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: literatura i kultura. Zadanie sprawdza rozpoznawanie autora i tytułu lektury na podstawie fragmentu.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 5.2

maj 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 5Podpunkty: 5.1, 5.2

Czy wypowiedzi Racheli w przytoczonym fragmencie utworu literackiego są przejawem snobizmu językowego, o którym mowa w tekście Bogdana Walczaka? Uzasadnij odpowiedź.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Tak. Rachela używa francuskiego zwrotu bon soir, choć ma on prosty polski odpowiednik „dobry wieczór”. W ten sposób chce wyróżnić się i zaimponować rozmówcom, dlatego jej wypowiedź można uznać za przejaw snobizmu językowego.

Klucz i zasady oceniania

Opracowanie serwisu na podstawie odpowiedzi i zasad CKE. 1 pkt — poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie na podstawie fragmentu „Wesela” oraz tekstu Bogdana Walczaka. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna, niepełna albo brak odpowiedzi. Zadanie 5.2 ocenia się niezależnie od wyniku zadania 5.1. Błąd rzeczowy dotyczący „Wesela” skutkuje przyznaniem 0 pkt.

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: odbiór tekstów i kształcenie językowe. Zadanie sprawdza rozpoznawanie snobizmu językowego oraz uzasadnianie stanowiska na podstawie dwóch tekstów.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 4

maj 2026podstawowy1 pkt

Rozstrzygnij, czy myśl wyrażona w sentencji rozpoczynającej tekst Agnieszki Krzemińskiej jest zgodna z odczytaniem sentencji Newtona zawartym w 1. akapicie tekstu Olafa Szewczyka. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Nie, w tekście 1. sentencja dotyczy dokumentowania wydarzeń za pomocą pisma. Natomiast w tekście 2. sens maksymy sprowadza się do podkreślenia, że wiele zawdzięczamy poprzednikom. • Myśl rozpoczynająca tekst Agnieszki Krzemińskiej nie ma odzwierciedlenia w maksymie Newtona, ponieważ dotyczy ona osiągnięć naukowców, dzięki którym możliwy był rozwój nauki, a nie – utrwalania informacji za pomocą pisma, o czym jest napisane w 1. tekście. • Tak, ponieważ zarówno z sentencji łacińskiej, jak i z odczytania sentencji Newtona wynika, że wiedza poprzednich pokoleń przetrwała dzięki utrwaleniu jej w piśmie. • Tak, ponieważ z tekstu Agnieszki Krzemińskiej wynika, że pismo prawdopodobnie powstało, aby ludzie przekazywali sobie informacje. Podobny sens ma maksyma Newtona, z której wynika, że rozwój ludzkości jest możliwy dzięki przekazywaniu wiedzy poprzednich pokoleń.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Nie, w tekście 1. sentencja dotyczy dokumentowania wydarzeń za pomocą pisma. Natomiast w tekście 2. sens maksymy sprowadza się do podkreślenia, że wiele zawdzięczamy poprzednikom. • Myśl rozpoczynająca tekst Agnieszki Krzemińskiej nie ma odzwierciedlenia w maksymie Newtona, ponieważ dotyczy ona osiągnięć naukowców, dzięki którym możliwy był rozwój nauki, a nie – utrwalania informacji za pomocą pisma, o czym jest napisane w 1. tekście. • Tak, ponieważ zarówno z sentencji łacińskiej, jak i z odczytania sentencji Newtona wynika, że wiedza poprzednich pokoleń przetrwała dzięki utrwaleniu jej w piśmie. • Tak, ponieważ z tekstu Agnieszki Krzemińskiej wynika, że pismo prawdopodobnie powstało, aby ludzie przekazywali sobie informacje. Podobny sens ma maksyma Newtona, z której wynika, że rozwój ludzkości jest możliwy dzięki przekazywaniu wiedzy poprzednich pokoleń.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 3

maj 2026podstawowy1 pkt

Czy w tekście Agnieszki Krzemińskiej i w tekście Olafa Szewczyka wyrażono taką samą ocenę papieru jako nośnika informacji? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do każdego z tekstów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Nie. Krzemińska pisze przede wszystkim o zaletach papieru jako nośnika informacji, natomiast Szewczyk wskazuje na jego wady. • Choć Krzemińska zauważa, że papier jest drogi, to ocenia ten nośnik informacji przede wszystkim pozytywnie, ponieważ wskazuje na jego względną trwałość i walory estetyczne. W tekście Szewczyka z kolei ocena tego nośnika jest negatywna, wynikająca z podatności papieru na zniszczenia spowodowane okolicznościami zewnętrznymi. 2 W niniejszym dokumencie przykładowe odpowiedzi zawierają również oryginalne rozwiązania zdających.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 2

maj 2026podstawowy1 pkt

Na podstawie tekstu Olafa Szewczyka wyjaśnij, czym pod względem dostępu do wiedzy różnią się cyfrowe nośniki informacji od dawnych nośników informacji.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Cyfrowe nośniki pozwalają łatwo i szeroko upowszechniać wiedzę, natomiast dawne nośniki informacji nie dawały tak powszechnego dostępu do jej zasobów.

Klucz i zasady oceniania

Na podstawie zasad CKE. 1 pkt - poprawne wyjaśnienie różnicy na podstawie tekstu Olafa Szewczyka. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania […] tekstów 1) przetwarza i hierarchizuje informacje

Materiał do podpunktów

Zadanie 15

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Gustaw Herling-Grudziński Inny świat – W tej historii – zaczął ostrożnie [Jewriej] – jest pewna sprawa, którą przemilczałem i którą chciałbym ci teraz powiedzieć. Nie mówiłem o niej dotąd z nikim, bo prawdę powiedziawszy, nie miałem z kim. […] Ale przez tyle bezsennych nocy marzyłem o tym, aby spotkać kogoś, kto mógłby mnie zrozumieć, kto był także w obozie sowieckim… […] W mojej brygadzie pracowało czterech Niemców […]. Pracowali doskonale: nie miałem im nic do zarzucenia […]. Zażądano ode mnie, abym złożył zeznanie, że słyszałem ich rozmawiających po niemiecku o bliskim nadejściu Hitlera. […] Oficer NKWD nie ukrywał przede mną, że jeśli odmówię, wrócę na ogólne roboty, do lasu... Miałem więc do wyboru własną śmierć lub śmierć tych czterech... […] I wybrałem. Miałem dość lasu i tego przeraźliwego, codziennego wywijania się od śmierci – chciałem żyć. Złożyłem zeznanie. Rozstrzelano ich za zoną w dwa dni potem. […] Gdybym to powiedział komukolwiek z ludzi, wśród których teraz żyję – podjął cicho – nie uwierzyłby lub uwierzywszy, nie podałby mi ręki. Ale ty, ty przecież wiesz, do czego nas doprowadzono. Powiedz tylko to jedno słowo: rozumiem... Poczułem, jak krew uderza mi do skroni, a wraz z nią cisną się przed oczy dawne obrazy, wspomnienia. Ale o ileż bardziej były zatarte wówczas, gdy tłumiłem je siłą, by uratować wiarę w ludzką godność, niż teraz, gdy nareszcie uspokojony – spoglądam na nie jak na ostygłą przeszłość! […] Miałem już jednak za sobą trzy lata wolności, […] normalnych uczuć, miłości, przyjaźni, życzliwości… Dni naszego życia nie są podobne do dni naszej śmierci i prawa naszego życia nie są również prawami naszej śmierci. Wróciłem z takim trudem między ludzi i miałbym teraz od nich dobrowolnie uciekać? Nie, nie mogłem wymówić tego słowa. Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat, Warszawa 1998.

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 15.1

maj 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 15Podpunkty: 15.1, 15.2

Na podstawie przytoczonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga- -Grudzińskiego wyjaśnij, jak życie w łagrze wpłynęło na postawę Jewrieja.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Doprowadziło Jewrieja do postępowania niezgodnego z zasadami moralnymi, których przestrzeganie obowiązywało poza obozem.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury […]. w podstawie programowej jako lektury

Interpretacja tekstu literackiego

Zadanie 15.2

maj 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 15Podpunkty: 15.1, 15.2

Na podstawie przytoczonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga- -Grudzińskiego wyjaśnij, dlaczego narrator nie okazał zrozumienia Jewriejowi.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij przyczynę wskazanego zjawiska, a następnie pokaż zależność przyczynowo-skutkową obecną w materiale. Nie ograniczaj odpowiedzi do powtórzenia skutku opisanego w pytaniu.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Według narratora wypowiedzenie słowa rozumiem świadczyłoby o akceptacji na wolności zasad panujących w łagrze. • Narrator nie mógł wypowiedzieć słowa rozumiem, bo żył już w wolnym świecie, w którym obowiązywał system wartości odmienny od obozowego. • Niemoralne zachowania w łagrze należało ocenić inaczej niż wtedy, kiedy doświadczało się życia w obozie. Zgodnie z zasadami na wolności postawa Jewrieja w obozie była nieakceptowalna.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Według narratora wypowiedzenie słowa rozumiem świadczyłoby o akceptacji na wolności zasad panujących w łagrze. • Narrator nie mógł wypowiedzieć słowa rozumiem, bo żył już w wolnym świecie, w którym obowiązywał system wartości odmienny od obozowego. • Niemoralne zachowania w łagrze należało ocenić inaczej niż wtedy, kiedy doświadczało się życia w obozie. Zgodnie z zasadami na wolności postawa Jewrieja w obozie była nieakceptowalna.

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury […]. w podstawie programowej jako lektury