Wypowiedź argumentacyjna
Zadanie 11
Temat 1. Ludzie czynu czy marzyciele – którzy bardziej przyczynili się do rozwoju
świata? Rozważ problem, odwołując się do fragmentu Lalki Bolesława Prusa,
całego utworu oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 wyrazów.
Bolesław Prus,
właśc. Aleksander
Głowacki (1847–1912)
– powieściopisarz,
Bolesław Prus nowelista, dziennikarz
Lalka
i felietonista.
Wokulski oglądał po kolei ów metal cięższy od platyny, drugi metal przezroczysty, trzeci
– lżejszy od puchu… Dopóki trzymał je w rękach, wydawały mu się rzeczami
najnaturalniejszymi pod słońcem: cóż jest bowiem naturalniejszego aniżeli przedmiot, który
oddziaływa na zmysły? Lecz gdy oddał próbki Geistowi, ogarniało go zdziwienie
i niedowierzanie, zdziwienie i obawa. Więc znowu oglądał je, kręcił głową, wierzył i wątpił na
przemian.
– No i cóż? – zapytał Geist.
– Czy pokazywał pan to chemikom?
– Pokazywałem.
– I cóż oni?...
– Obejrzeli, pokiwali głowami i powiedzieli, że to blaga i kuglarstwo, którym poważna
nauka zajmować się nie może.
– Jak to, więc nawet nie robili prób? – spytał Wokulski.
– Nie. Niektórzy z nich wprost mówili, że: mając do wyboru między pogwałceniem „praw
natury” a złudzeniami własnych zmysłów, wolą nie dowierzać zmysłom. I jeszcze dodawali, że
robienie poważnych doświadczeń z podobnymi kuglarstwami może obłąkać zdrowy rozsądek,
i – stanowczo wyrzekli się doświadczeń.
– I nie ogłaszasz pan o tym?
– Ani myślę. Owszem, ta bezwładność mózgów daje mi najlepszą gwarancję
bezpieczeństwa tajemnicy moich wynalazków. W przeciwnym razie pochwycono by je, prędzej
lub później odkryto by metodę postępowania i znaleziono by to, czego bym im dać nie chciał…
– Mianowicie?... – przerwał mu Wokulski.
– Znaleziono by metal lżejszy od powietrza – spokojnie odparł Geist.
Wokulski rzucił się na krześle; przez chwilę obaj milczeli.
– Dlaczegóż ukrywasz pan przed ludźmi ów transcendentalny1 metal? – odezwał się
wreszcie Wokulski.
1 Transcendentalny (z łac. transcendens – przekraczający) – tu: wychodzący poza granice zwykłego
doświadczenia, niezwykły.
– Dla wielu powodów – odparł Geist. – Naprzód chcę, ażeby ten produkt wyszedł tylko
z mojego laboratorium, choćbym nawet nie ja sam go otrzymał. A po wtóre – podobny materiał,
który zmieni postać świata, nie może stać się własnością tak zwanej dzisiejszej ludzkości. Już
za wiele nieszczęść mnoży się na ziemi przez nieopatrzne wynalazki.
– Nie rozumiem pana.
– Więc posłuchaj – mówił Geist. – Tak zwana ludzkość, mniej więcej na dziesięć tysięcy
wołów, baranów, tygrysów i gadów, mających człowiecze formy, posiada ledwie jednego
prawdziwego człowieka. Tak było zawsze, nawet w epoce krzemiennej2. Na taką tedy ludzkość
w biegu wieków spadały rozmaite wynalazki. Brąz, żelazo, proch, igła magnesowa, druk,
machiny parowe i telegrafy elektryczne dostawały się bez żadnego wyboru w ręce geniuszów
i idiotów, ludzi szlachetnych i zbrodniarzy… A jaki tego rezultat?... Oto ten, że głupota
i występek, dostając coraz potężniejsze narzędzia, mnożyły się i umacniały, zamiast
stopniowo ginąć. Ja – ciągnął dalej Geist – nie chcę powtarzać tego błędu i jeżeli znajdę
ostatecznie metal lżejszy od powietrza, oddam go tylko prawdziwym ludziom. Niech oni raz
zaopatrzą się w broń na swój wyłączny użytek; niechaj ich rasa mnoży się i rośnie w potęgę,
a zwierzęta i potwory w ludzkiej postaci niechaj zwolna wyginą. Jeżeli Anglicy mieli prawo
wypędzić wilków ze swej wyspy3, istotny człowiek ma prawo wypędzić z ziemi przynajmniej
tygrysy ucharakteryzowane za ludzi…
„On ma jednakże tęgiego bzika” – pomyślał Wokulski. Później dodał głośno:
– Cóż więc panu przeszkadza do wykonania tych zamiarów?
– Brak pieniędzy i pomocników. Do ostatecznego odkrycia potrzeba wykonać około ośmiu
tysięcy prób, co, lekko licząc, jednemu człowiekowi zabrałoby dwadzieścia lat pracy. Ale
czterech ludzi zrobi to samo w ciągu pięciu do sześciu lat… […]
– Przypuśćmy – odezwał się Wokulski – że ja mógłbym panu dać pieniądze i jednego,
a nawet… dwu pomocników... Lecz gdzie dowód, że pańskie metale nie są jakąś dziwną
mistyfikacją, a pańskie nadzieje złudzeniami?
– Przyjdź do mnie, obejrzyj, co jest, sam zrób kilka doświadczeń, a przekonasz się. Innego
sposobu nie widzę – odparł Geist. […] – Daj mi tylko kilkadziesiąt franków, gdyż nie mam za
co kupić potrzebnych preparatów. […]
Wokulski wręczył mu trzysta franków. […]
Po odejściu Geista Wokulski był jak odurzony. […]
„A przecież faktem jest – myślał – że człowiek ten pokazał mi jakieś dwa materiały: jeden
cięższy od platyny, drugi znakomicie lżejszy od sodu. Nawet zapowiedział mi, że szuka
materiału lżejszego od powietrza!...
Gdyby w rzeczach tych nie tkwiło jakieś niepojęte oszustwo – rzekł głośno – już miałbym
ideę, dla której warto się skazać na całe lata niewoli. Nie tylko znalazłbym pochłaniającą pracę
i spełnienie najśmielszych marzeń młodości, ale jeszcze widziałbym przed sobą cel, wyższy
nad wszystkie, do jakich kiedykolwiek rwał się duch ludzki. Kwestia żeglugi powietrznej byłaby
rozstrzygniętą, człowiek dostałby skrzydeł”.
I znowu wzruszał ramionami, rozkładał ręce i mruczał:
„Nie, to niepodobna!...”
Bolesław Prus, Lalka, Wrocław 2019.
2 Epoka krzemienna – okres, w którym ludzie używali narzędzi kamiennych, głównie z krzemienia. Archeologowie
datują ją do około 1700–1600 r. przed n.e.; po niej nastąpiła epoka brązu (do około 700 r. przed n.e.), następnie
– żelaza.
3 Wilki wytępiono w Anglii w XVII w. na skutek polowań, których celem było uwolnienie wyspy od nich jako od
szkodników.
Temat 2. Czego można się dowiedzieć o człowieku na podstawie jego snów? Rozważ
problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Nad Niemnem
Elizy Orzeszkowej oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna
liczyć co najmniej 250 wyrazów.
Eliza Orzeszkowa
(1841–1910) – jedna
z najwybitniejszych
Eliza Orzeszkowa polskich pisarek
epoki pozytywizmu.
Nad Niemnem
– Te gazety, moi panowie, to czyste zawracanie głowy, i nic więcej! Jak się ich człowiek
na noc naczyta, to potem śnią mu się takie rzeczy, że wolałby wcale nie spać.
Spod zielonej kolumny trochę ironiczny głos Darzeckiego zapytał:
– Cóż takiego? Czy miałeś, panie Benedykcie, z powodu gazet straszny sen jaki?
– Naturalnie – odparł Korczyński – i jak jeszcze straszny!
Uśmiechnął się żartobliwie, ale zarazem długiego wąsa mocno w dół pociągnął.
– Nie jestem przecież babą, abym snami miał się przerażać – zaczął – ale miałem jeden,
taki, że każdemu by od niego włosy dębem na głowie stanęły. Ot, jak było. Przed dwoma jakoś
miesiącami naczytałem się był wieczorem o wojnach takich, co były, są, będą i licho już zresztą
wie jakich. Zaraz potem położyłem się, usnąłem i śni się mnie… uważacie, panowie, że do
Korczyna naszło mnóstwo wojska bismarkowskiego… słowem, pruskiego wojska…
Dziedziniec i ogród pełen żołnierzy, dom pełen oficerów… Ja w strachu! Zniszczą Korczyn4,
myślę sobie, do góry nogami przewrócą, spalą, stratują, rozerwą, jeżeli nie przyjmę ich tak, jak
tego żądają… Co robić? Wola, niewola, przyjmuję… Tak, zdaje się, zwijam się, tak częstuję,
karmię, poję, zapraszam, w oczy patrzę, czy kontenci5… A oni piją, jedzą, hałasują, hulają…
Chwała Bogu, kontenci, myślę sobie, i sam kontent jestem… Ot, myślę, zaraz pójdą sobie
z Panem Bogiem, objadłszy mię, co prawda, dziedziniec i ogród zdeptawszy, ale resztę
w całości zostawując… Już zdaje się i odjeżdżać sobie mają… żołnierze na konie siadają,
oficerowie szable przypasują… już zaraz i cicho u mnie będzie… Wychodzę, zdaje się, na
ganek, z wielkim ukontentowaniem, aż tu, panie, patrzę, z tych pagórków, co to wiecie, tam
het, za równiną… drugie wojska…
Tu zaciął się.
– To… tamto…
Promień słońca filuternym6 błyskiem przebiegł mu w piwnych źrenicach.
– Cóż? Strach mnie do szpiku kości przejął… lecą! to… tamto… panie, pędzą… także do
Korczyna… wprost do Korczyna… a tamci jeszcze nie wyjechali… Masz! myślę sobie…
Przyjmowałem jednych, aby mi dworu z dymem nie puścili… a teraz to… tamto… i będzie
mnie tu ostatni amen! Jak chcesz, człowiecze, kręć się i wierć się, nie wykręcisz się i nie
wywiercisz. Z tej strony ci w skórę i z tamtej… także w skórę! O Jezus, Maria! Obudziłem się
cały w potach i nazajutrz chodziłem jak struty.
4 Korczyn – majątek ziemski Benedykta Korczyńskiego.
5 Kontent – zadowolony, ucieszony, uszczęśliwiony, rad z kogoś lub z czegoś.
6 Filuterny – figlarny, zalotny.
– Sen mara! – tonem pocieszenia odezwał się ktoś z obecnych.
– Prawdziwie typowy sen! – zawołał Darzecki z tak głośnym śmiechem, jakby w tej chwili
zwykła dystynkcja7 zupełnie wyszła mu z głowy; ale zarazem szyję, zazwyczaj sztywnie
wyprostowaną, zgarbił nieco, przez co kółka cygarowego dymu, dotąd triumfująco sobie
w górę ulatujące, ciężko jakoś wionęły ku ziemi.
Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem, Warszawa 1980.
Temat 3. został wydrukowany na kolejnej stronie.
7 Dystynkcja – wytworny sposób bycia; elegancja, wytworność.
Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.
Kazimiera Iłłakowiczówna
Powrót
Wracam do prostych rzeczy – do pyłów tańczących w próżni,
do małego ślepego pająka, co się barwą od ściany nie różni,
do drżących w słocie okiennic głośnego, gorzkiego szlochu,
do szpar ciekawych w podłodze, pełnych zagadek i prochu.
Kazimiera Iłłakowiczówna
Wracam z zawiłej drogi zwycięskiej, wracam z podboju – (1892–1983) – polska
do tajni mysiej nory, ukrytej w kącie pokoju, poetka, prozaik, dramaturg
i tłumaczka.
do strasznej śmierci dzięcioła, do przygód okropnych jeża,
do niepojętej ucieczki sowy i nietoperza.
Coraz jest prościej, ciszej, coraz bezpieczniej, jaśniej…
Wracam – jak smok znużony – do starej, starej baśni.
[Z tomu Połów, 1926]
Kazimiera Iłłakowiczówna, Powrót, [w:] tejże, Na nitce deszczu, Warszawa 2019.
Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu
Temat 1 – ludzie czynu czy marzyciele w rozwoju świata:
1. Nie przeciwstawiaj tych postaw automatycznie: marzyciel tworzy wizję, a człowiek czynu nadaje jej praktyczną formę.
2. We fragmencie i całej Lalce przeanalizuj Wokulskiego, Ochockiego lub Geista, łącząc ich idee z rzeczywistą pracą i rezultatami.
3. W drugim tekście kultury pokaż skuteczność działania albo wartość wyobraźni wyprzedzającej swoją epokę.
4. Wniosek powinien oceniać nie etykiety bohaterów, lecz ich wpływ i zdolność przełożenia idei na trwałą zmianę.
Temat 2 – czego sny mówią o człowieku:
1. Potraktuj sen jako zapis pragnień, lęków, pamięci, poczucia winy lub konfliktu wewnętrznego, a nie dosłowną przepowiednię.
2. We fragmencie Nad Niemnem przeanalizuj obrazy snu, ich emocjonalny ton i związek z doświadczeniami postaci.
3. W innych tekstach kultury porównaj funkcję psychologiczną snu z symboliczną, profetyczną albo kompozycyjną.
4. Zakończ wnioskiem o tym, co sen ujawnia pośrednio i dlaczego jego znaczenie wymaga odniesienia do całej sytuacji bohatera.
Odpowiedź lub przykład realizacji
Ta część materiału nie zawiera osobnej odpowiedzi wzorcowej.
Klucz i zasady oceniania
Zasady oceniania rozwiązań
Rodzaj dokumentu:
zadań
Egzaminatorzy egzaminu maturalnego z języka
Adresaci
dokumentu: polskiego
Egzamin maturalny
Egzamin:
Przedmiot:
Poziom:
EPOP-P1_P2-100-2106,
EPOP-P1_P2-300-2106,
Forma/Formy
arkusza: EPOP-P1_P2-400-2106,
Termin egzaminu: Termin dodatkowy – czerwiec 2021 r.
Wersja: 2
Data publikacji
2 czerwca 2021
dokumentu:
Materiał wyłącznie do użytku wewnętrznego przez
Zastrzeżenia:
uprawnione osoby.
Warszawa 2021
Uwagi:
Akceptowane są wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne, spełniające warunki zadania.
Zadanie 1. (0–2)
Schemat punktowania
2 p. – sformułowanie dwóch poprawnych argumentów.
1 p. – sformułowanie jednego poprawnego argumentu.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Tradycja to zbiór uniwersalnych wartości spajających daną zbiorowość.
• Tradycja jako zbiór wartości uniwersalnych wyznacza danej zbiorowości zasady
postępowania.
• Tradycja to dobro wspólne zbiorowości, swoisty dekalog wartości.
• Tradycja ułatwia zrozumienie siebie i świata.
• Z tradycji można czerpać naukę dla teraźniejszości.
• Tradycja ułatwia komunikację w zbiorowości.
Zadanie 2. (0–2)
2.1.
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Na utożsamianiu się jednostki / grupy ludzi z tradycją.
• Na kultywowaniu tradycji.
• Na postępowaniu w życiu zgodnie z wartościami wynikającymi z danej tradycji.
• Na uświadomieniu sobie znaczenia tradycji – życiu tradycją jako spoiwem zbiorowości.
• Na poznawaniu tradycji, przeszłości, poszukiwaniu wspólnoty.
• Na odnoszeniu do teraźniejszości doświadczeń przodków.
2.2.
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Żeby przywrócić językowi jego funkcję komunikacyjną – niestaranny i wulgarny język
zaburza komunikację.
• Żeby uświadomić sobie, że język – jako element spajający zbiorowość, ułatwiający
porozumiewanie się jej przedstawicieli – powinien być pielęgnowany.
• Żeby stosować formy językowe właściwe dla danej sytuacji komunikacyjnej.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
• Bo język współczesny stał się ubogi i wulgarny, a z tradycyjnych sposobów
komunikowania się możemy czerpać wzorce.
Zadanie 3. (0–1)
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
A
Zadanie 4. (0–3)
4.1.
Schemat punktowania
1 p. – odpowiedź poprawna.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Stanisław Wyspiański, „Wesele”
Uwagi:
• Uznaje się odpowiedzi: S. Wyspiański, Wyspiański.
• Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora skutkuje przyznaniem 0 p.
4.2.
Schemat punktowania
2 p. – zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie poprzez odwołanie się do zacytowanego
fragmentu tekstu oraz całej lektury, z której fragment pochodzi.
1 p. – zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie poprzez odwołanie się do zacytowanego
fragmentu ALBO zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie poprzez odwołanie się do
całej lektury, z której fragment pochodzi.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Uwaga.
W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Wesela” należy przyznać 0 punktów.
Przykładowe odpowiedzi
• Stwierdzenie T. Kostkiewiczowej jest słuszne. W przytoczonym fragmencie „Wesela”
Wyspiańskiego Panna Młoda (przedstawicielka chłopstwa), mimo że nie rozumie w pełni,
czym jest tradycja, kultywuje ją („Trza być w butach na weselu”) – tradycja „ogranicza”
bohaterkę, znacząco ją ukształtowała. Podobnie Gospodyni przekonuje swego męża, że
trzeba schować do skrzyni złotą podkowę, bo to symbol szczęścia, a szczęścia się nie
oddaje.
• Stwierdzenie autorki jest słuszne. W zacytowanym fragmencie „Wesela” Stanisława
Wyspiańskiego Panna Młoda (przedstawicielka chłopstwa), mimo że nie rozumie w pełni,
czym jest tradycja, jednak przestrzega jej nakazów i wypełnia je („Trza być w butach na
weselu”) – tradycja „ogranicza” bohaterkę, znacząco ją ukształtowała. Tradycji
przestrzega również Jasiek. Schyla się po czapkę z piór, bo drużba na weselu powinien
ją nosić.
• Nie zawsze jest słuszne. W powyższym fragmencie oraz w całej lekturze Pan Młody został
ukazany jako postać, która nie jest ograniczona tradycją. Namawia swoją żonę do
złamania zwyczaju i zdjęcia butów na weselu. Jako inteligent jest zafascynowany
folklorem, ma tradycyjne wiejskie wesele, ale jego postępowanie nie jest związane
z tradycją, ale wynika z mody i chłopomanii. Z kolei Panna Młoda kultywuje tradycję –
nawet nie chce zdjąć butów, choć ją cisną.
Zadanie 5. (0–3)
Schemat punktowania
3 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów.
2 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.
1 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności
streszczenia.
0 p. – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Autorka w tekście o tradycji przedstawia ją jako istotny element ludzkiej kultury i tożsamości
danego społeczeństwa. Podkreśla znaczenie tradycji dla zbiorowości i jej poczucia wspólnoty,
dlatego wskazuje na potrzebę ochrony i wzbogacania dorobku przeszłości. Pozytywny wpływ
tradycji na współczesność przedstawia na przykładzie – możliwej dzięki dawnym wzorcom –
odnowy języka, w którym zachodzą negatywne zmiany. [53 wyrazy]
Zadanie 6. (0–1)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• To znaczy, że są utworem niejednoznacznym w interpretacji.
• Oznacza to, że są utworem wieloznacznym.
• To znaczy, że są utworem alinearnym – odczytywanie sensu zmienia się z każdym
następnym fragmentem / z kolejnymi częściami „Dziadów”.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zadanie 7. (0–2)
Schemat punktowania
2 p. – podanie dwóch poprawnych przykładów.
1 p. – podanie jednego poprawnego przykładu.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• O jednolitości „Dziadów” świadczy główna idea utworu, tj. przekonanie, że sfera
niematerialna wpływa na ludzkie myśli i czyny.
• „Dziady” są utworem jednolitym, ponieważ łączy je wspólny bohater / Bohater Polaków /
postać / „tajemnicza osobistość” w różnych wcieleniach.
• O jednolitości „Dziadów” świadczy główna idea utworu.
• „Dziady” mają wspólnego bohatera w różnych wcieleniach.
Zadanie 8. (0–3)
8.1.
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
• Użycie wielkich liter sprawia, że zyskujemy dla bohatera nowe imię, będące nazwą własną:
Bohater Polaków.
• Sprawia, że Bohater Polaków staje się nazwą własną.
• Oznaczenie wielkości w sensie wielkiego bohatera, wielkiego wpływu, wielkiego ideału –
wielkości postaci odpowiadają wielkie litery w nazwie.
• Użycie wielkich liter podkreśla znaczenie postaci/nadaje rangę postaci.
8.2.
Schemat punktowania
2 p. – poprawne uzasadnienie na podstawie Dziadów cz. III zilustrowane sytuacją z tej lektury.
1 p. – poprawne uzasadnienie na podstawie Dziadów cz. III – uogólniające, bez przywołania
sytuacji z tej lektury.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi ocenione na 2 p.
• Bohater „Dziadów” cz. III, który zmienia w dramacie imię z Gustawa na Konrada, urasta
do rangi zbawcy narodu, zatem nazwa Bohater Polaków czyni z niego postać godną uwagi
i bardzo ważną dla Polaków, bo wiążą się z nią nadzieje na odzyskanie wolności.
• „Dziady” cz. III mają duże znaczenie dla Polaków. To dramat, który ukazywał bohaterskie
męczeństwo narodu polskiego w walce o niepodległość ojczyzny: prześladowania i zsyłki
młodzieży polskiej zrzeszonej w tajnych organizacjach patriotycznych, np. scena
w więziennej celi i opowieści Sobolewskiego o wywózkach studentów ze Żmudzi na Sybir
/ o śmierci Wasilewskiego.
Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 p.
• Ta nazwa jest właściwa, ponieważ „Dziady” cz. III miały pozytywny wpływ na Polaków ze
względu na ukazane w nich idee patriotyczno-niepodległościowe.
Zadanie 9. (0–1)
Schemat punktowania
1 p. – odpowiedź poprawna.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
PRAWDA
PRAWDA
FAŁSZ
Zadanie 10. (0–2)
10.1.
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C
10.2.
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Słowo „niedo” oznacza jakiś rodzaj braku, którego nie możemy wypełnić. W tekście autor
użył go dla określenia istoty formy otwartej (czyli dającej się wieloznacznie interpretować)
dzieła literackiego, jakim są „Dziady” Adama Mickiewicza.
• Wyraz „niedo” oznacza wieloznaczność dramatu „Dziady”.
• Wyraz „niedo” oznacza wieloznaczność, niedopowiedzenia wpisane w problematykę
„Dziadów”.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zadanie 13. (0–50)
Temat 1. Ludzie czynu czy marzyciele – którzy bardziej przyczynili się do rozwoju
świata? Rozważ problem, odwołując się do fragmentu Lalki Bolesława Prusa,
całego utworu oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 wyrazów.
Wskazówki do tematu nr 1.
• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu
oraz z przywołanym tekstem kultury.
• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do
Lalki i wybranego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla
argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem.
• W przypadku Lalki i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej
błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.
Temat 2. Czego można się dowiedzieć o człowieku na podstawie jego snów? Rozważ
problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Nad Niemnem
Elizy Orzeszkowej oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna
liczyć co najmniej 250 wyrazów.
Wskazówki do tematu nr 2.
• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu oraz z przywołanym tekstem
kultury.
• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołania do
wybranego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie
mogą być prostym streszczeniem.
• W przypadku utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy
może mieć charakter błędu kardynalnego.
Kryteria oceny rozprawki
Sformułowanie
stanowiska
wobec Uzasadnienie Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
A B C D E F Styl tekstu G H
problemu stanowiska rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
podanego
w poleceniu
Uzasadnienie
Pełna
trafne, Zapis
Stanowisko jest 18 spójność
szerokie Brak błędów w pełni
adekwatne wypowiedzi
i pogłębione Brak błędów Kompozycja Styl lub nieliczne poprawny
6 do problemu 4 6 2 lub 4 6 4
rzeczowych funkcjonalna stosowny błędy lub nieliczne
podanego Uzasadnienie nieznaczne nierażące błędy
w poleceniu 12 trafne zaburzenia nierażące
i szerokie spójności
Stanowisko jest Uzasadnienie
częściowo 8 trafne, Nie więcej Liczne błędy Liczne błędy
Zaburzenia Znaczne Styl adekwatne ale wąskie niż jeden nierażące nierażące
3 2 3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 3 2
do problemu błąd lub nieliczne lub nieliczne
Uzasadnienie kompozycji spójności stosowny
podanego 4 rzeczowy błędy rażące błędy rażące
częściowe
w poleceniu
Stanowisko jest
Brak
nieadekwatne Błędy Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy
0 0 uzasadnienia 0 0 0 0 0 0
lub brak rzeczowe kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące
stanowiska
stanowiska
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować
postawę ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu
tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),
częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre
argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez
luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze
sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,
częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi
pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów.
(Kazimiera Iłłakowiczówna, Powrót)
Wskazówki do tematu 3.
• Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona
w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.
• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do
tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub
hasłowe odwołanie się do niego.
• Parafrazowanie lub streszczanie załączonego do tematu utworu nie jest jego
interpretacją.
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
Uzasadnienie
Koncepcja Poprawnoś Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
A B tezy C D E F Styl tekstu G H
interpretacyjna ć rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
interpretacyjnej
Koncepcja Pełna
Zapis
niesprzeczna spójność
Brak błędów w pełni
z utworem, Uzasadnienie wypowiedzi
Brak błędów Kompozycja Styl lub nieliczne poprawny
9 spójna 15 trafne 4 6 2 lub 4 6 4
rzeczowych funkcjonalna stosowny błędy lub nieliczne
i obejmująca i pogłębione nieznaczne
nierażące błędy
sensy zaburzenia
nierażące
niedosłowne spójności
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
Uzasadnienie
ale niespójna
6 10 trafne, ale
i/lub obejmująca
niepogłębione Nie więcej Liczne błędy Liczne błędy
w większości Zaburzenia Znaczne Styl
niż jeden nierażące nierażące znaczenia 2 3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 3 2
błąd lub nieliczne lub nieliczne
dosłowne kompozycji spójności stosowny
rzeczowy błędy rażące błędy rażące
Koncepcja
Uzasadnienie
częściowo
3 5 częściowo
sprzeczna
trafne
z utworem
Brak koncepcji
Brak trafnych
lub koncepcja Brak zamysłu
argumentów Błędy Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy
0 całkowicie 0 0 0 kompozycyjneg 0 0 0 0
uzasadniających rzeczowe niespójna niestosowny rażące rażące
sprzeczna o
interpretację
z utworem
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego
A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie
(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,
a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.
Koncepcja może być:
częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.
całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.
spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.
niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania
całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu
(niesprzeczne z interpretowanym utworem).
Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) – praca nie jest interpretacją,
a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie może być:
trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać
ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.
częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy –
został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym,
kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.
niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być
sfunkcjonalizowane.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia
gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity
niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są
logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych
ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.
częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.
w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH
MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO
Komisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów
ortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów
ortograficznych rażących zaliczono:
– błędy w zakresie pisowni wyrazów z ó-u, rz-ż (w tym wyjątki od pisowni rz
po spółgłoskach), ch-h;
– błędy w zakresie pisowni nie z różnymi częściami mowy;
– błędy pisowni zakończeń -ji, -ii, -i;
– błędy w pisowni wielką i małą literą (z wyjątkiem pisowni przymiotników dzierżawczych);
– błędy w zakresie pisowni cząstki -by z osobowymi formami czasownika;
– błędy w zapisie przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-;
– błędy w pisowni nosówek (ą, ę) oraz połączeń om, on, em, en.
Pozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń
przyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń
-ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi
częściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne.
USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH
MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO
1. Rażące błędy interpunkcyjne:
a) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza
b) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu
wypowiedzenia pojedynczego lub złożonego
c) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są
połączone bezpośrednio (On idzie do kina, ja zostaję w domu.)
d) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie – przed spójnikiem
(również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (Idź tam, dokąd
ci każą)
e) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy
f) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie
z częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (Auto,
które oglądał, było za drogie)
g) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie – pominięcie przecinka przed spójnikami
przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz, jednak,
więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed spójnikami
łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te same przepisy
obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym – między składnikami połączonymi
spójnikami
h) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (Jest mądrzejszy, niż
myślałam.)
i) postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy postawić
kropkę, także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia
j) brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po skrócie,
po którym jej się nie stawia
k) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami zdania)
szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak spójnika
między składnikami powtórzonymi (Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne produkty)
l) brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów
m) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one
w tekście w inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem)
n) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub wypowiedzenia
wtrącone. Uwaga: tę samą funkcję pełnia nawiasy albo przecinki
o) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz
tekst odautorski w partiach dialogowych
p) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach i wyrażeniach,
jeżeli nie są one wyróżnione inaczej (np. kursywą).
2. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący.
INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE
STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI
W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję
i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:
a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,
b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,
c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,
d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych
i odwrotnie,
e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,
f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania
przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,
g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny
zamiast skośny,
h) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.
Wymagania podstawy programowej
• Tradycja ułatwia zrozumienie siebie i świata.
• To znaczy, że są utworem niejednoznacznym w interpretacji.
użył go dla określenia istoty formy otwartej (czyli dającej się wieloznacznie interpretować)
• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do
• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołania do
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja
• Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona
