Literatura i kultura

Analiza i interpretacja poezji — zadania maturalne — strona 2

Interpretacja wiersza, sytuacji lirycznej, obrazowania i funkcji środków poetyckich.

Ćwicz w pełnej bazie

86zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Wyliczenie środków stylistycznych bez powiązania ich z sensem utworu.

Pełny zestaw · strona 2 z 9

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 86 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 10

czerwiec 2026podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Adam Mickiewicz Romantyczność «Słuchaj, dzieweczko!» – krzyknie śród zgiełku 1 Duby smalone – głupstwa, brednie, Starzec i na lud zawoła: rzeczy zmyślone. «Ufajcie memu oku i szkiełku, 2 Gmin – ludzie prości, niewykształceni. Nic tu nie wiǳę dokoła. […] ǲiewczyna duby smalone1 breǳi, A gmin2 rozumowi bluźni». Adam Mickiewicz, Romantyczność, [w:] tegoż, Wiersze, Warszawa 1976. Uzupełnij zdanie. Wpisz właściwe określenia, wybrane spośród podanych w nawiasach. Bohater, który wypowiada się w przytoczonym fragmencie Romantyczności Adama Mickiewicza, reprezentuje światopogląd typowy dla (oświecenia / romantyzmu) , będący wyrazem przekonania o wartości (zmysłowego / pozazmysłowego) poznania świata.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Przeczytaj całe zdanie lub tabelę przed wpisaniem brakującego elementu. Uzupełnienie musi jednocześnie pasować znaczeniowo, logicznie i gramatycznie do otoczenia luki.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Bohater, który wypowiada się w przytoczonym fragmencie Romantyczności Adama Mickiewicza, reprezentuje światopogląd typowy dla (oświecenia / romantyzmu) oświecenia, będący wyrazem przekonania o wartości (zmysłowego/ pozazmysłowego) zmysłowego poznania świata.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie Bohater, który wypowiada się w przytoczonym fragmencie Romantyczności Adama Mickiewicza, reprezentuje światopogląd typowy dla (oświecenia / romantyzmu) oświecenia, będący wyrazem przekonania o wartości (zmysłowego/ pozazmysłowego) zmysłowego poznania świata.

Wymagania podstawy programowej

z literatury polskiej […] oraz umiejętność 7) wykazuje się znajomością mówienia o nich z wykorzystaniem i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury […]. 8) rozpoznaje tematykę i problematykę

Materiał do podpunktów

Zadanie 8

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Juliusz Słowacki Hymn („Smutno mi, Boże…”) Kazano w kraju niewinnej dziecinie Modlić się za mnie co dzień… a ja przecie Wiem, że mój okręt nie do kraju płynie, Płynąc po świecie… Więc że modlitwa dziecka nic nie może, Smutno mi, Boże! Juliusz Słowacki, Hymn („Smutno mi, Boże…”), [w:] tegoż, Wiersze, Wrocław 2013. Tekst 2. Adam Mickiewicz Grób Potockiej Tam na północ ku Polsce świecą gwiazd gromady. Dlaczegoż na tej drodze błyszczy się ich tyle? Czy wzrok twój ognia pełen, nim zgasnął w mogile, Tam wiecznie lecąc jasne powypalał ślady? Polko, i ja dni skończę w samotnej żałobie; Tu niech mi garstkę ziemi dłoń przyjazna rzuci. Adam Mickiewicz, Grób Potockiej, [w:] tegoż, Wybór poezyj, t. 2, Wrocław 1997.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 8.1

sierpień 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 8Podpunkty: 8.1, 8.2

Czy przyczyna smutku wyrażonego w przytoczonym fragmencie Hymnu Juliusza Słowackiego jest taka sama jak przyczyna smutku wyrażonego w przytoczonym fragmencie Grobu Potockiej Adama Mickiewicza? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu tekstów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Przyczyna melancholii obu podmiotów lirycznych jest taka sama. Wynika ona z konieczności tułaczki po świecie bez szans na powrót do ojczyzny. • Tak. Przyczyną melancholii jest niepewność losu tułacza. • Tak. Przyczyną melancholii jest tęsknota za ojczyzną.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Przyczyna melancholii obu podmiotów lirycznych jest taka sama. Wynika ona z konieczności tułaczki po świecie bez szans na powrót do ojczyzny. • Tak. Przyczyną melancholii jest niepewność losu tułacza. • Tak. Przyczyną melancholii jest tęsknota za ojczyzną.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 12) porównuje utwory literackie lub ich

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 8.2

sierpień 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 8Podpunkty: 8.1, 8.2

Wypisz przykład apostrofy z przytoczonego fragmentu Grobu Potockiej Adama Mickiewicza.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę, którą przykład ma ilustrować, a następnie wybierz z materiału element spełniający to kryterium. Podaj go konkretnie, zamiast opisywać całą sytuację.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Polko • Czy wzrok twój… • Czy wzrok twój ognia pełen, nim zgasnął w mogile, / Tam wiecznie lecąc jasne powypalał ślady?

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wypisanie przykładu apostrofy z fragmentu Grobu Potockiej. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. 1) Za dopuszczalne rozwiązanie uznaje się zacytowanie w odpowiedzi całego/części wersu zawierającego apostrofę. 2) Nie uznaje się za poprawne rozwiązania ograniczającego się do wypisania zaimka twój. Rozwiązanie • Polko • Czy wzrok twój… • Czy wzrok twój ognia pełen, nim zgasnął w mogile, / Tam wiecznie lecąc jasne powypalał ślady?

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 4) rozpoznaje w tekście literackim środki

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 6

sierpień 2025podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Jacek Kaczmarski […] Cały w strupach i wrzodach trwał w pogorzelisku […] Nie znał chyba ten człowiek łaski swego Boga Lecz wielbił Go nadal, choć nieludzkim głosem Jacek Kaczmarski, Między nami. Wiersze zebrane, Warszawa 2017. Podaj imię postaci biblijnej, do której nawiązuje Jacek Kaczmarski w przytoczonym fragmencie utworu, a następnie wyjaśnij, jaką postawę ilustruje ta postać. Imię postaci biblijnej: Wyjaśnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Imię postaci biblijnej: Hiob Przykładowe odpowiedzi Wyjaśnienie: • Hiob ilustruje postawę pokory wobec Boga. • Niezachwianą wiarę w Boga. • Ufność w sprawiedliwość Boga. • Hiob ilustruje pokorne znoszenie niezawinionego cierpienia. • Uwielbienie Boga pomimo cierpienia.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie Imię postaci biblijnej: Hiob Przykładowe odpowiedzi Wyjaśnienie: • Hiob ilustruje postawę pokory wobec Boga. • Niezachwianą wiarę w Boga. • Ufność w sprawiedliwość Boga. • Hiob ilustruje pokorne znoszenie niezawinionego cierpienia. • Uwielbienie Boga pomimo cierpienia.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 7) wykazuje się znajomością […]. i zrozumieniem treści utworów wskazanych

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 10

sierpień 2025podstawowy2 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Kazimierz Przerwa-Tetmajer Znad morza Tam, w tych przepaściach wodnych, przepaść jak żwir z brzegu, nic nie czuć, nic nie pragnąć, wszystko zrzucić z siebie, na zawsze się wymazać z ciał i dusz szeregu... Tam – – nic nie chcę... Na wieki niechaj mię pogrzebie jakiś odmęt, niech zginę tak i znicestwieję, jak nicestwieją w życiu wiary i nadzieje… Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Znad morza [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1980. Podaj nazwę młodopolskiej postawy, którą przyjmuje podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie wiersza Znad morza Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Na podstawie tego fragmentu wyjaśnij, na czym polega ta postawa. Nazwa postawy: Wyjaśnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Nazwa postawy: dekadencka/dekadentyzm Przykładowe odpowiedzi Wyjaśnienie: • Postawa dekadencka wyraża się marazmem, biernością i rezygnacją, a postawę podmiotu lirycznego charakteryzuje pesymizm / pragnienie zerwania ze społeczeństwem / utrata wszelkiej nadziei. • Postawa dekadencka wyraża się marazmem, rezygnacją. W wierszu podmiot liryczny ma jedno pragnienie – zniknięcia, co podkreśla jego pesymistyczną postawę. Pragnie przerwać życie, w którym człowiek nie odnajduje wsparcia nawet w wierze i traci wszelkie nadzieje. • Postawa dekadencka ujawnia się w wierszu przez nadmierny emocjonalizm, podkreślanie negatywnych emocji, eksponowanie poczucia nicości (nic nie czuć), zagubienia, lęku i małości wobec świata (odmęt, przepaść), a także zniechęcenia życiem (niechaj mię pogrzebie).

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 2 pkt – poprawne podanie nazwy postawy ORAZ trafne wyjaśnienie na podstawie fragmentu wiersza Znad morza, na czym ta postawa polega. 1 pkt – poprawne podanie nazwy postawy ALBO trafne wyjaśnienie na podstawie fragmentu wiersza Znad morza, na czym ta postawa polega. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie Nazwa postawy: dekadencka/dekadentyzm Przykładowe odpowiedzi Wyjaśnienie: • Postawa dekadencka wyraża się marazmem, biernością i rezygnacją, a postawę podmiotu lirycznego charakteryzuje pesymizm / pragnienie zerwania ze społeczeństwem / utrata wszelkiej nadziei. • Postawa dekadencka wyraża się marazmem, rezygnacją. W wierszu podmiot liryczny ma jedno pragnienie – zniknięcia, co podkreśla jego pesymistyczną postawę. Pragnie przerwać życie, w którym człowiek nie odnajduje wsparcia nawet w wierze i traci wszelkie nadzieje. • Postawa dekadencka ujawnia się w wierszu przez nadmierny emocjonalizm, podkreślanie negatywnych emocji, eksponowanie poczucia nicości (nic nie czuć), zagubienia, lęku i małości wobec świata (odmęt, przepaść), a także zniechęcenia życiem (niechaj mię pogrzebie).

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury […]. poznanych tekstów oraz ich związek z[e]

Materiał do podpunktów

Zadanie 8

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Jan Kochanowski Pieśń 14 (Księgi wtóre) Wy, którzy Pospolitą Rzeczą1 władacie, 1 Pospolita Rzecz – państwo. A ludzką sprawiedliwość2 w ręku trzymacie, 2 Ludzka sprawiedliwość – tu: sprawiedliwość wobec ludzi. Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono3 3 Poruczyć – powierzyć wykonanie I zwierzchności nad stadem Bożym zwierzono4, czegoś komuś zaufanemu. Miejcie to przed oczyma zawżdy5 swojemi, 4 Zwierzchności […] zwierzono – Żeście miejsce zasiedli Boże na ziemi, przekazano władzę. 5 Zawżdy – zawsze. Z którego macie nie tak swe własne rzeczy6 6 Rzeczy – sprawy. Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy7. […] 7 Mieć […] na pieczy – troszczyć się. Więc ja podobno8 z mniejszym niebezpieczeństwem 8 Podobno – zapewne. Grzeszę: bo sam sie tracę swym wszeteczeństwem9. 9 Wszeteczeństwo – nieprzyzwoite, gorszące postępowanie. Przełożonych występki miasta zgubiły 10 Carstwa – państwa. I szerokie do gruntu carstwa10 zniszczyły. Jan Kochanowski, Pieśń 14 (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 8.1

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 8Podpunkty: 8.1, 8.2

Podaj argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie Pieśni 14 Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa. Argument 1.: Argument 2.:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw nazwij tezę lub ocenę, którą odpowiedź ma potwierdzać. Następnie wybierz z tekstu argument albo środek językowy i krótko sprawdź, czy rzeczywiście pełni wymaganą funkcję.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Argumenty, np.: • Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty. • Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa. • Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne podanie dwóch argumentów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Argumenty, np.: • Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty. • Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa. • Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 8.2

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 8Podpunkty: 8.1, 8.2

Uzupełnij tabelę. Z przytoczonego fragmentu „Pieśni 14” Jana Kochanowskiego wypisz przykład epitetu oraz podaj nazwę środka retorycznego, którego przykład zamieszczono w tabeli.

Nazwa środka retorycznego	Przykład
epitet
	Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę, którą przykład ma ilustrować, a następnie wybierz z materiału element spełniający to kryterium. Podaj go konkretnie, zamiast opisywać całą sytuację.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Nazwa środka retorycznego	Poprawna odpowiedź
epitet	„ludzką sprawiedliwość” / „stadem Bożym” / „miejsce Boże” / „przełożonych występki”
„Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono”	apostrofa / zwrot do adresata / przenośnia / metafora / wtrącenie / inwersja

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowe odpowiedzi Nazwa środka retoryczny Przykład • ludzką sprawiedliwość • stadem Bożym epitet • miejsce Boże • przełożonych występki • apostrofa / zwrot do adresata • przenośnia/metafora Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono • wtrącenie • inwersja Uwaga. Wystarczy podanie wyrazu określającego jako przykładu epitetu.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 4) rozpoznaje w tekście literackim środki

Materiał do podpunktów

Zadanie 7

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. Uźrzą2 mądrzy tego świata, 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Albo obłudne jimienie7, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra Cośmy się w niem kochali, materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my A swe dusze za nie dali? odejdziemy bez zwłoki. Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 7.1

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 7Podpunkty: 7.1, 7.2

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal wspólne kryterium i w jednym toku odpowiedzi wskaż podobieństwo oraz różnicę między zestawianymi elementami.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Postawa we fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią to niezwracanie uwagi na dobra doczesne, ponieważ i tak przeminą, natomiast Jan Andrzej Morsztyn w wierszu Wiosna napisał, aby czerpać z życia pełnymi garściami, dopóki jest na to czas. • Wiersz Wiosna nawołuje do cieszenia się życiem, dopóki je mamy, do korzystania z dóbr ziemskich. W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią natomiast zaleca się żyć skromnie, aby zapewnić sobie życie w raju.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowe odpowiedzi • Postawa we fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią to niezwracanie uwagi na dobra doczesne, ponieważ i tak przeminą, natomiast Jan Andrzej Morsztyn w wierszu Wiosna napisał, aby czerpać z życia pełnymi garściami, dopóki jest na to czas. • Wiersz Wiosna nawołuje do cieszenia się życiem, dopóki je mamy, do korzystania z dóbr ziemskich. W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią natomiast zaleca się żyć skromnie, aby zapewnić sobie życie w raju.

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury w podstawie programowej jako lektury

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 7.2

maj 2025podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 7Podpunkty: 7.1, 7.2

Podaj nazwę epoki, w której powstała Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Sprawdź, ilu elementów wymaga polecenie, i podaj dokładnie tyle odrębnych informacji. Każdy element zapisz możliwie precyzyjnie i bez zbędnego komentarza.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Nazwa epoki: średniowiecze Przykładowe odpowiedzi Zgodność postawy ze światopoglądem epoki, np.: • Postawa zalecana w utworze jest zgodna ze światopoglądem średniowiecza, ponieważ podstawą światopoglądu tej epoki było przekonanie, że człowiek powinien pamiętać o czekającej go śmierci. • Średniowiecze zakładało całkowite oddanie się Bogu. Popularna była asceza polegająca na wyrzeczeniu się wszelkich dóbr i wygód życia, aby oddać się modlitwie i pielęgnować miłość do Boga. Taka postawa zaprezentowana jest w wypowiedzi Śmierci. Mówi ona o prowadzeniu surowego trybu życia, aby dostąpić zbawienia.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Motyw tańca śmierci nie jest postawą. 2) Nie uznaje się dowodzenia opartego wyłącznie na odniesieniu do sztuki umierania. Rozwiązanie Nazwa epoki: średniowiecze Przykładowe odpowiedzi Zgodność postawy ze światopoglądem epoki, np.: • Postawa zalecana w utworze jest zgodna ze światopoglądem średniowiecza, ponieważ podstawą światopoglądu tej epoki było przekonanie, że człowiek powinien pamiętać o czekającej go śmierci. • Średniowiecze zakładało całkowite oddanie się Bogu. Popularna była asceza polegająca na wyrzeczeniu się wszelkich dóbr i wygód życia, aby oddać się modlitwie i pielęgnować miłość do Boga. Taka postawa zaprezentowana jest w wypowiedzi Śmierci. Mówi ona o prowadzeniu surowego trybu życia, aby dostąpić zbawienia.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury średniowiecze […]; 8. Kształcenie umiejętności świadomego i zrozumieniem treści utworów wskazanych

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 6

maj 2025podstawowy1 pkt

Do których postaci mitologicznych nawiązują przytoczone fragmenty wierszy? Każdemu fragmentowi A–B przyporządkuj jedną postać wybraną spośród 1–4. Wpisz numer postaci w odpowiednie miejsce w tabeli.

Postacie mitologiczne

1. Herakles
2. Charon
3. Syzyf
4. Ikar

Fragment wiersza	Numer postaci
A. Adam Asnyk Jest pracowity, silny i wytrwały, Lwia skóra nagie barki mu pokrywa, Lecz wobec pana swojego nieśmiały, Łańcuchów swoich sam kuje ogniwa
B. Zbigniew Herbert Był taki młody nie rozumiał że skrzydła są tylko przenośnią trochę wosku piór i pogarda dla praw grawitacji nie mogą utrzymać ciała na wysokości wielu stóp

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę każdego elementu z pierwszego zbioru, a następnie dobierz odpowiednik spełniający tę samą funkcję lub relację. Na końcu sprawdź, czy żaden wariant nie został użyty niezgodnie z instrukcją.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Fragment wiersza	Postać mitologiczna
A. Adam Asnyk	1. Herakles
B. Zbigniew Herbert	4. Ikar

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt — poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli. 0 pkt — odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie A1, B4

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury w podstawie programowej jako lektury

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 11

maj 2025podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Krzysztof Kamil Baczyński Ten czas Miła moja, kochana. Taki to mroczny czas. Ciemna noc, tak już dawno ciemna noc, a bez gwiazd, po której drzew upiory wydarte ziemi – drżą. Smutne nieba nad nami jak krzyż złamanych rąk. Głowy dudnią po ziemi, noce schodzą do dnia, dni do nocy odchodzą, nie łodzie – trumny rodzą, w świat grobami odchodzą, odchodzi czas we snach. A serca – tak ich mało, a usta – tyle ich. My sami – tacy mali, krok jeszcze – przejdziem w mit. My sami – takie chmurki u skrzyżowania dróg, gdzie armaty stuleci i krzyż, a na nim Bóg. 10 września 1942 r. Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989. W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania przejdziem w mit.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane. • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane. • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.

Wymagania podstawy programowej

z literatury polskiej […]. 5) interpretuje treści […] symboliczne analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec