Literatura i kultura

Analiza i interpretacja poezji — zadania maturalne

Interpretacja wiersza, sytuacji lirycznej, obrazowania i funkcji środków poetyckich.

Ćwicz w pełnej bazie

86zadań przypisanych do tematu

Jak odpowiadać

Ustal dokładny zakres polecenia.
Oprzyj odpowiedź na tekście, lekturze albo wskazanym materiale.
Sformułuj wniosek i uzasadnij go konkretną obserwacją.
Porównaj zakres odpowiedzi z zasadami oceniania.

Najczęstsza pułapka

Wyliczenie środków stylistycznych bez powiązania ich z sensem utworu.

Pełny zestaw · strona 1 z 9

Zadania, odpowiedzi i kryteria

Na tej stronie znajduje się 11 z 86 zadań. Odpowiedzi oraz zasady oceniania są ukryte do chwili rozwinięcia.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 9

marzec 2026podstawowy1 pkt

Każdej epoce literackiej (A–B) podanej w tabeli przyporządkuj po jednym stwierdzeniu charakteryzującym tę epokę, wybranym spośród 1–3. Wpisz właściwe numery stwierdzeń w odpowiednie miejsca w tabeli. Epoka literacka Stwierdzenie charakteryzujące epokę A. barok B. oświecenie Stwierdzenie charakteryzujące epokę 1. Przekonanie o najważniejszej roli rozumu i nauki w poznawaniu świata oraz nadawanie literaturze dydaktycznego charakteru. 2. Przypisywanie poecie roli przywódcy duchowego i narodowego proroka oraz wiara w prawdziwość natchnionych wizji. 3. Uniezwyklanie formy artystycznej dzieła oraz czynienie sprzeczności zasadą kompozycyjną i myślową utworów.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę każdego elementu z pierwszego zbioru, a następnie dobierz odpowiednik spełniający tę samą funkcję lub relację. Na końcu sprawdź, czy żaden wariant nie został użyty niezgodnie z instrukcją.

Odpowiedź lub przykład realizacji

A3, B1

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie A3, B1

Wymagania podstawy programowej

2. Rozumienie historii literatury i dziejów 1. Czytanie utworów literackich. Zdający:

Materiał do podpunktów

Zadanie 8

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Jan Kochanowski Tren IX Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze, Która (jesli prawdziwie mienią[1]) wszytki żądze, Wszytki ludzkie frasunki[2] umiesz wykorzenić, A człowieka tylko nie w anioła odmienić[3], Który nie wie, co boleść, frasunku nie czuje, Złym przygodam nie podległ, strachom nie hołduje. Ty wszytki rzeczy ludzkie masz za fraszkę[4] sobie, Jednaką myśl tak w szczęściu, jako i w żałobie Zawżdy[5] niesiesz. […] Nieszczęśliwy ja człowiek, którym lata swoje Na tym strawił, żebych był ujźrzał progi twoje. Terazem nagle z stopniów ostatnich[6] zrzucony I miedzy insze, jeden z wiela[7], policzony. Jan Kochanowski, Tren IX, [w:] tegoż, Treny, Wrocław 2019. Objaśnienia: [1] Jesli prawdziwie mienią – jeśli mówią prawdę. [2] Frasunki – zgryzoty, zmartwienia. [3] Tylko nie w anioła odmienić – niemalże w anioła przemienić. [4] Masz za fraszkę – lekceważysz. [5] Zawżdy – stale, zawsze. [6] Z stopniów ostatnich – z najwyższych stopni wiodących do siedziby Mądrości. [7] Miedzy insze, jeden z wiela – pośród innych, jeden z wielu.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 8.1

marzec 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 8Podpunkty: 8.1, 8.2

Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe wyrazy wybrane spośród podanych w nawiasach. Z przytoczonego fragmentu Trenu IX wynika, że dzięki Mądrości człowiek może przyjąć (niewzruszoną / emocjonalną) postawę zarówno wobec szczęścia, jak i wobec nieszczęścia. Takie przedstawienie Mądrości świadczy o nawiązaniu w utworze do (stoicyzmu / epikureizmu) .

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Przeczytaj całe zdanie lub tabelę przed wpisaniem brakującego elementu. Uzupełnienie musi jednocześnie pasować znaczeniowo, logicznie i gramatycznie do otoczenia luki.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Z przytoczonego fragmentu Trenu IX wynika, że dzięki Mądrości człowiek może przyjąć (niewzruszoną / emocjonalną) niewzruszoną postawę zarówno wobec szczęścia, jak i wobec nieszczęścia. Takie przedstawienie Mądrości świadczy o nawiązaniu w utworze do (stoicyzmu / epikureizmu) stoicyzmu.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch zdań. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie Z przytoczonego fragmentu Trenu IX wynika, że dzięki Mądrości człowiek może przyjąć (niewzruszoną / emocjonalną) niewzruszoną postawę zarówno wobec szczęścia, jak i wobec nieszczęścia. Takie przedstawienie Mądrości świadczy o nawiązaniu w utworze do (stoicyzmu / epikureizmu) stoicyzmu.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę 8. Kształcenie umiejętności świadomego 14) wykorzystuje w interpretacji utworów

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 8.2

marzec 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 8Podpunkty: 8.1, 8.2

Jak w czterech końcowych wersach przytoczonego fragmentu Trenu IX podmiot liryczny ocenia własne dążenie do osiągnięcia Mądrości? Uzasadnij odpowiedź.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Wyraża rozczarowanie. Człowiek dążył do Mądrości, przez całe życie uczył się panowania nad emocjami, jednak okazało się to za trudne. • Negatywnie. Poeta wyznaje, że choć chciał żyć, jak nakazywali stoicy, to w obliczu nieszczęścia nie dał rady kierować się życiową mądrością. • Podmiot liryczny, który może zostać utożsamiony z Janem Kochanowskim, z ironią wypowiada się o dążeniu do Mądrości. Zaznacza, że nawet gdyby człowiek zgłębiał jej tajniki przez całe życie, to nie zapewni mu to obrony przed cierpieniem – w przypadku Kochanowskiego doznanym po śmierci córki. • Jest zawiedziony, że w dążeniu do Mądrości ostatecznie nie osiągnął więcej niż inni. Myślał, że zdobędzie Mądrość, która wyniesie go ponad doświadczenie innych, jednak okazało się, że na nieszczęścia reaguje emocjonalnie – tak samo jak wielu ludzi.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Wyraża rozczarowanie. Człowiek dążył do Mądrości, przez całe życie uczył się panowania nad emocjami, jednak okazało się to za trudne. • Negatywnie. Poeta wyznaje, że choć chciał żyć, jak nakazywali stoicy, to w obliczu nieszczęścia nie dał rady kierować się życiową mądrością. • Podmiot liryczny, który może zostać utożsamiony z Janem Kochanowskim, z ironią wypowiada się o dążeniu do Mądrości. Zaznacza, że nawet gdyby człowiek zgłębiał jej tajniki przez całe życie, to nie zapewni mu to obrony przed cierpieniem – w przypadku Kochanowskiego doznanym po śmierci córki. • Jest zawiedziony, że w dążeniu do Mądrości ostatecznie nie osiągnął więcej niż inni. Myślał, że zdobędzie Mądrość, która wyniesie go ponad doświadczenie innych, jednak okazało się, że na nieszczęścia reaguje emocjonalnie – tak samo jak wielu ludzi.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury […].

Materiał do podpunktów

Zadanie 14

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Tadeusz Borowski U nas, w Auschwitzu… […] Nosimy wory z cementem, układamy cegły, tory kolejowe, groǳimy grunta, depczemy ziemię… Zakładamy podwaliny jakiejś nowej, potwornej cywilizacji. Teraz dopiero poznałem cenę starożytności. Jaką potworną zbrodnią są piramidy egipskie, świątynie i greckie posągi! Ile krwi musiało spłynąć na rzymskie drogi, wały graniczne i budowle miasta! Ta starożytność, która była olbrzymim koncentracyjnym obozem, gǳie niewolnikowi wypalano znak własności na czole i krzyżowano za ucieczkę. Ta starożytność, która była wielką zmową luǳi wolnych przeciw niewolnikom! Pamiętasz, jak lubiłem Platona1. ǲiś wiem, że kłamał. Bo w rzeczach ziemskich nie odbĳa się ideał, ale leży ciężka, krwawa praca człowieka. To myśmy budowali piramidy, rwali marmur na świątynie i kamienie na drogi imperialne, to myśmy wiosłowali na galerach2 i ciągnęli sochy3, a oni pisali dialogi i dramaty, usprawiedliwiali ojczyznami swoje intrygi, walczyli o granice i demokracje. Myśmy byli brudni i umierali naprawdę. Oni byli estetyczni i dyskutowali na niby. Nie ma piękna, jeśli w nim leży krzywda człowieka. Nie ma prawdy, która tę krzywdę pomĳa. Nie ma dobra, które na nią pozwala. Tadeusz Borowski, U nas, w Auschwitzu…, [w:] tegoż, Wspomnienia. Wiersze. Opowiadania, Warszawa 1981. 1 Platon – filozof grecki. 2 Galera – dawny okręt wojenny używany także do celów handlowych, poruszany głównie wiosłami. 3 Socha – dawne narzędzie do orania.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 14.1

marzec 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 14Podpunkty: 14.1, 14.2

Wyjaśnij, czemu służy zastosowanie czasowników i zaimków w pierwszej osobie liczby mnogiej w przytoczonym fragmencie opowiadania U nas, w Auschwitzu… Tadeusza Borowskiego.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Dzięki zastosowaniu tych form narrator wskazuje na podobieństwo losu niewolników w starożytności do losu więźniów obozu koncentracyjnego. • Zastosowanie czasowników i zaimków w liczbie mnogiej prowadzi do uogólnienia poglądów na temat ludzkości. Służy podkreśleniu, że narrator mówi o wszystkich ludziach, którzy w starożytności i w czasach jemu współczesnych byli krzywdzeni/wykorzystywani przez władzę.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Dzięki zastosowaniu tych form narrator wskazuje na podobieństwo losu niewolników w starożytności do losu więźniów obozu koncentracyjnego. • Zastosowanie czasowników i zaimków w liczbie mnogiej prowadzi do uogólnienia poglądów na temat ludzkości. Służy podkreśleniu, że narrator mówi o wszystkich ludziach, którzy w starożytności i w czasach jemu współczesnych byli krzywdzeni/wykorzystywani przez władzę.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury […]. 8) rozpoznaje tematykę i problematykę w strukturze głębokiej tekstów literackich […] w interpretacji tekstów […].

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 14.2

marzec 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 14Podpunkty: 14.1, 14.2

Na podstawie przytoczonego fragmentu opowiadania U nas, w Auschwitzu Tadeusza Borowskiego wyjaśnij, jaką refleksję na temat kultury wyraża narrator za pomocą antytez.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Umieść cytat w kontekście wypowiedzi: ustal, kto i po co go przywołuje, a następnie wyjaśnij, jak wspiera tok rozumowania lub charakterystykę postaci.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Szeroko rozumiana kultura jest fałszem, jeśli nie dostrzega ludzkiej krzywdy i pomija ją w obrazie świata, jaki tworzy. • Narrator wyraził rozczarowanie kulturą. Kultura jest zakłamana i nieetyczna, gdy zamyka oczy na niesprawiedliwość skutkującą ludzkim cierpieniem. • Kultura traci swoje znaczenie, jeśli wyrasta na krzywdzie innych, jeśli prowadzi do dehumanizacji, do stworzenia piekła na ziemi, jakim np. był obóz. Piękno, prawda i dobro – tak ważne dla kultury, tracą sens. • W podanym fragmencie antytezy posłużyły narratorowi do pokazania, że literatura, polityka czy filozofia zakłamywały rzeczywistość, ponieważ pomijały ludzką krzywdę.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania rozwiązań zadań Przykładowe odpowiedzi • Szeroko rozumiana kultura jest fałszem, jeśli nie dostrzega ludzkiej krzywdy i pomija ją w obrazie świata, jaki tworzy. • Narrator wyraził rozczarowanie kulturą. Kultura jest zakłamana i nieetyczna, gdy zamyka oczy na niesprawiedliwość skutkującą ludzkim cierpieniem. • Kultura traci swoje znaczenie, jeśli wyrasta na krzywdzie innych, jeśli prowadzi do dehumanizacji, do stworzenia piekła na ziemi, jakim np. był obóz. Piękno, prawda i dobro – tak ważne dla kultury, tracą sens. • W podanym fragmencie antytezy posłużyły narratorowi do pokazania, że literatura, polityka czy filozofia zakłamywały rzeczywistość, ponieważ pomijały ludzką krzywdę.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury […]. 8) rozpoznaje tematykę i problematykę

Materiał do podpunktów

Zadanie 12

Tekst źródłowy

Przeczytaj poniższy utwór literacki. Antoni Lange IV [Potrącona życia falą…] Potrącona życia falą Dusza moja łka: Łzy się palą – łzy krysztalą – Wokół szara mgła. Błędne było życie moje, Błędny jego kres: Marzeń roje – niepokoje I krynice łez. Siebiem winił i nikogo: Nieszczęśliwa gra! Inną drogą płynąć błogo – Moja ścieżka zła. Wirem złote sny rozwiane Otoczyły mnie: Zapomniane, opłakane Widzę bogi w śnie. [Z tomu Rozmyślania, 1906] Antoni Lange, IV [Potrącona życia falą…], [w:] tegoż, Rozmyślania i inne wiersze, Warszawa 1979.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 12.1

maj 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 12Podpunkty: 12.1, 12.2

Czy w przytoczonym wierszu Antoniego Langego podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką? Uzasadnij odpowiedź.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką, ponieważ pesymistycznie patrzy na swoje życie. • Tak. Podmiot liryczny utworu jest nastawiony do wszystkiego pesymistycznie, ma świadomość przegrania swego życia, popełnionych błędów i bezcelowości działań. Eksponuje smutek i poczucie bezsensu. To cechy typowe dla postawy dekadenckiej.

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Podmiot liryczny wyraża postawę dekadencką, ponieważ pesymistycznie patrzy na swoje życie. • Tak. Podmiot liryczny utworu jest nastawiony do wszystkiego pesymistycznie, ma świadomość przegrania swego życia, popełnionych błędów i bezcelowości działań. Eksponuje smutek i poczucie bezsensu. To cechy typowe dla postawy dekadenckiej.

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 12.2

maj 2026podstawowy1 pkt

Wspólny materiał do zadania 12Podpunkty: 12.1, 12.2

Uzupełnij tabelę. Podaj nazwy środków wyrazu artystycznego, których przykłady – z zacytowanego wiersza Antoniego Langego – zamieszczono w tabeli.

Przykład	Nazwa środka wyrazu artystycznego
Dusza […] łka
Zapomniane […] bogi

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Ustal cechę, którą przykład ma ilustrować, a następnie wybierz z materiału element spełniający to kryterium. Podaj go konkretnie, zamiast opisywać całą sytuację.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Przykład Nazwa środka wyrazu artystycznego • przenośnia/metafora • ożywienie/animizacja Dusza […] łka • uosobienie/personifikacja • antropomorfizacja • wyraz dźwiękonaśladowczy / onomatopeja • epitet Zapomniane […] bogi • archaizm

Klucz i zasady oceniania

Zasady oceniania 1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie Przykład Nazwa środka wyrazu artystycznego • przenośnia/metafora • ożywienie/animizacja Dusza […] łka • uosobienie/personifikacja • antropomorfizacja • wyraz dźwiękonaśladowczy / onomatopeja • epitet Zapomniane […] bogi • archaizm

Wymagania podstawy programowej

Zakres umiejętności — opracowanie serwisu: Kształcenie literackie i kulturowe. Zadanie sprawdza wyszukiwanie i podawanie wymaganych informacji.

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 9

czerwiec 2026podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy utwór literacki. Ignacy Krasicki Orzeł i jastrząb Orzeł, nie chcąc się podłym polowaniem1 bawić, 1 Podłe polowanie – tu: polowanie na drobne ptaki. Postanowił jastrzębia na wróble wyprawić. 2 Ptasznik – tu: jastrząb. Przynosił jastrząb wróble, jadł je orzeł smacznie; Zaprawiony na koniec przysmaczkiem nieznacznie, Kiedy go coraz żywszy apetyt przenika – Zjadł ptaszka na śniadanie, na obiad ptasznika2. Ignacy Krasicki, Orzeł i jastrząb, [w:] tegoż, Bajki, Wrocław 1989. Wyjaśnij, na czym polega alegoryczny charakter bajki Orzeł i jastrząb Ignacego Krasickiego.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Nazwij zjawisko lub mechanizm, a następnie opisz jego najważniejsze elementy albo przebieg. Oprzyj objaśnienie na szczególe z podanego materiału.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Alegoryczność polega na tym, że zwierzęta w tej bajce uosabiają konkretne ludzkie postawy – orzeł to bezwzględny władca, a jastrząb to lojalny podwładny. • W utworze orzeł jest alegorią siły i przemocy, a dzięki ukazaniu w bajce relacji między orłem a jastrzębiem zobrazowano uniwersalną prawdę, że wśród ludzi panuje prawo silniejszego (orzeł), że silni nie mają skrupułów w wykorzystywaniu słabszych, nawet jeśli ci są wobec nich posłuszni (jastrząb).

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Alegoryczność polega na tym, że zwierzęta w tej bajce uosabiają konkretne ludzkie postawy – orzeł to bezwzględny władca, a jastrząb to lojalny podwładny. • W utworze orzeł jest alegorią siły i przemocy, a dzięki ukazaniu w bajce relacji między orłem a jastrzębiem zobrazowano uniwersalną prawdę, że wśród ludzi panuje prawo silniejszego (orzeł), że silni nie mają skrupułów w wykorzystywaniu słabszych, nawet jeśli ci są wobec nich posłuszni (jastrząb).

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury […]. 5) interpretuje treści alegoryczne […] utworu

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 16

czerwiec 2026podstawowy1 pkt

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Jacek Kaczmarski Przechadzka z Orfeuszem Wiem dobrze jak ci ciężko Nie dzielić bólu z nikim I wracać martwą ścieżką […] Graj dalej Orfeuszu Żeby przekonać siebie Jacek Kaczmarski, Przechadzka z Orfeuszem [w:] tegoż, Między nami. Wiersze zebrane, Warszawa 2017. Do którego rozstania Orfeusza z Eurydyką nawiązano w przytoczonym fragmencie utworu Jacka Kaczmarskiego? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do fragmentu Przechadzki z Orfeuszem oraz do mitu o Orfeuszu i Eurydyce z Mitologii Jana Parandowskiego. Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy)

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

Nawiązano do rozstania Orfeusza z Eurydyką w Hadesie, gdy ten utracił ją na zawsze, ponieważ nie dotrzymał postawionego przez Hadesa warunku i obejrzał się, aby spojrzeć na ukochaną. Świadczy o tym przedstawienie bohatera fragmentu utworu Kaczmarskiego jako człowieka samotnego, który wraca martwą ścieżką bez Eurydyki i gra już tylko dla siebie.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź poprawna i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu utworu Przechadzka z Orfeuszem oraz do mitu o Orfeuszu i Eurydyce. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Nawiązano do rozstania Orfeusza z Eurydyką w Hadesie, gdy ten utracił ją na zawsze, ponieważ nie dotrzymał postawionego przez Hadesa warunku i obejrzał się, aby spojrzeć na ukochaną. Świadczy o tym przedstawienie bohatera fragmentu utworu Kaczmarskiego jako człowieka samotnego, który wraca martwą ścieżką bez Eurydyki i gra już tylko dla siebie.

Wymagania podstawy programowej

7. Kształcenie umiejętności czytania, i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury […]. w podstawie programowej jako lektury

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 13

czerwiec 2026podstawowy2 pkt

Tabela zawiera wybrane założenia dwóch epok literackich: Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Do każdej epoki (A–B) dobierz odpowiedni cytat z utworu poetyckiego, wybrany spośród cytatów 1–4, ilustrujący założenia danej epoki, ujęte w tabeli. Wpisz właściwy numer cytatu w odpowiednie miejsce w tabeli. Epoka literacka – założenia Numer cytatu Młoda Polska Swoją sytuację ogólną pisarze […] odczuwali pod postacią schyłku, dekadentyzmu […], przeciwstawiając stanowisko A artysty poglądom i przesądom drobnomieszczańskiego filistra. Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 1, red. Julian Krzyżanowski, Warszawa 1984. Dwudziestolecie międzywojenne Zajęli oni [poeci] wobec tradycji postawę umiarkowaną, odrzucili jednak zdecydowanie wzniosłą tematykę […] poezji młodopolskiej, zwracając się ku powszednim sprawom B i uczuciom szarego człowieka i dążąc do upotocznienia języka poetyckiego. Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny, t. 2, red. Julian Krzyżanowski, Warszawa 1985. Cytaty 1. Skąd znam panią? To dobre! Widziałem jak z kinematografu1 Wychodziła pani zeszłą razą w towarzystwie gości… Szukałem panią! Jak babcię kocham! A tu trzeba trafu, Że znowu panią widzę… Co za zbieg okoliczności! 2. Na fortecy z białego piasku bije zegar z kukułką trwogi. 1 Kinematograf – kino. 2 Evviva l’arte! – (wł.) Niech żyje Gdzie mnie wiedziesz, smutku, do laski sztuka! przykutego jak do pustej drogi? 3. Evviva l’arte!2 W piersiach naszych płoną ognie przez Boga samego włożone: więc patrzym na tłum z głową podniesioną, laurów za złotą nie damy koronę i chociaż życie nasze nic niewarte: evviva l’arte! 4. Szukam nauczyciela i mistrza niech przywróci mi wzrok słuch i mowę niech jeszcze raz nazwie rzeczy i pojęcia niech oddzieli światło od ciemności.

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Odpowiedź lub przykład realizacji

A3, B1

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niespełniająca wymagań na 1 pkt albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie A3, B1

Wymagania podstawy programowej

analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę

Analiza i interpretacja poezji

Zadanie 12

czerwiec 2026podstawowy2 pkt

Przeczytaj poniższą definicję. Arkadia – region rolniczy uchodzący w wyobraźni poetów antycznych za przysłowiowy kraj szczęśliwości. Na podstawie: Słownik kultury antycznej, red. Lidia Winniczuk, Warszawa 1986. Rozstrzygnij, czy oba środowiska – inteligencja i chłopi – w Weselu Stanisława Wyspiańskiego postrzegają wieś jako arkadię. Uzasadnij odpowiedź. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Wskazówka do rozwiązania — opracowanie serwisu

Najpierw podaj jednoznaczne rozstrzygnięcie, a następnie dowód z tekstu lub lektury. Samo powtórzenie tezy nie jest uzasadnieniem.

Odpowiedź lub przykład realizacji

• Inteligencja postrzega wieś jako arkadię – jej przedstawiciele są zafascynowani wiejskim folklorem, który stanowi dla nich źródło natchnienia, dlatego żenią się z chłopkami i zamieszkują na wsi (Gospodarz, Pan Młody). Natomiast chłopi nie idealizują życia na wsi, wiedzą, że oznacza ono ciężką pracę uzależnioną od cyklów przyrody (Klimina tłumaczy Radczyni, że jesienią nie sieje się zboża). • Ani inteligencja, która pamięta o rabacji galicyjskiej (rozmowa Gospodarza i Pana Młodego), ani chłopi (oburzenie Panny Młodej na propozycję zdjęcia butów) nie postrzegają wsi jako arkadii. Panna Młoda wie, że tradycji musi przestrzegać, nawet jeśli oznacza to niewygodę.

Klucz i zasady oceniania

Przykładowa odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Inteligencja postrzega wieś jako arkadię – jej przedstawiciele są zafascynowani wiejskim folklorem, który stanowi dla nich źródło natchnienia, dlatego żenią się z chłopkami i zamieszkują na wsi (Gospodarz, Pan Młody). Natomiast chłopi nie idealizują życia na wsi, wiedzą, że oznacza ono ciężką pracę uzależnioną od cyklów przyrody (Klimina tłumaczy Radczyni, że jesienią nie sieje się zboża). • Ani inteligencja, która pamięta o rabacji galicyjskiej (rozmowa Gospodarza i Pana Młodego), ani chłopi (oburzenie Panny Młodej na propozycję zdjęcia butów) nie postrzegają wsi jako arkadii. Panna Młoda wie, że tradycji musi przestrzegać, nawet jeśli oznacza to niewygodę.

Wymagania podstawy programowej

z literatury polskiej […] oraz umiejętność 7) wykazuje się znajomością mówienia o nich z wykorzystaniem i zrozumieniem treści utworów wskazanych analizowania i interpretowania literatury 8) rozpoznaje tematykę i problematykę wzajemnej korespondencji. 13) przedstawia propozycję interpretacji poziomach […]. propozycji interpretacyjnej.