Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Pieśń o Rolandzie
Epos rycerski · liceum i technikum · lektura obowiązkowa (fragmenty)
Rycerz Roland dowodzi tylną strażą wojsk Karola Wielkiego, wracających z Hiszpanii. Przez zdradę ojczyma Ganelona zostaje w wąwozie Roncesvalles zaatakowany przez ogromną armię Saracenów. Z dumy nie chce zadąć w róg, by wezwać pomoc. Gdy w końcu to robi, jest już za późno: ginie jako ostatni, twarzą ku wrogom. To najsłynniejszy średniowieczny epos rycerski i wzór rycerza bez skazy. Poniżej masz streszczenie, bohaterów, interpretację i test.
Karol Wielki od siedmiu lat walczy w Hiszpanii. Nie zdobył tylko Saragossy, gdzie rządzi saraceński król Marsyl. Marsyl udaje, że chce się poddać i przyjąć chrzest. Na posła do niego Roland proponuje swojego ojczyma Ganelona. Ganelon, urażony, bo uważa to za wysłanie na śmierć, zdradza: umawia się z Marsylem, że Roland zostanie w tylnej straży i tam Saraceni go zaatakują. W wąwozie Roncesvalles dwadzieścia tysięcy Francuzów z Rolandem, jego przyjacielem Oliwierem i arcybiskupem Turpinem walczy z ogromną armią pogan. Oliwier trzy razy prosi Rolanda, by zadął w róg i wezwał Karola, ale Roland odmawia, bo uważa to za hańbę. Gdy prawie wszyscy giną, Roland dmie w róg tak mocno, że pęka mu skroń. Umiera ostatni, na wzgórzu, z mieczem Durendalem i rogiem, twarzą ku Hiszpanii. Karol wraca, pokonuje Saracenów i emira Baliganta. Narzeczona Rolanda, Oda, umiera z żalu. Ganelon zostaje osądzony i rozerwany końmi.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Król Marsyl z Saragossy, za radą Blankandryna, wysyła do Karola posłów z gałązkami oliwnymi. Obiecuje dary i chrzest, byle Frankowie odeszli do Francji.
Roland ostrzega cesarza przed Marsylem, ale Ganelon radzi przyjąć ofertę. Na posła Roland proponuje: „Niech to będzie Ganelon, mój ojczym”. Ganelon wpada w gniew i odgraża się Rolandowi. Gdy ma odebrać rękawicę od cesarza, upuszcza ją na ziemię, co Frankowie biorą za złą wróżbę.
W drodze Ganelon i Blankandryn umawiają się, jak zgubić Rolanda. W Saragossie Ganelon radzi Marsylowi uderzyć na tylną straż w wąwozach. Przysięga zdradę na relikwie swego miecza i dostaje bogate dary.
Ganelon proponuje, by tylną strażą dowodził Roland. Roland przyjmuje zadanie z dumą i odmawia, gdy cesarz chce mu dać połowę wojska. Zostaje z dwunastoma parami i dwudziestoma tysiącami rycerzy. Karol odjeżdża z niepokojem, bo miał złe sny.
Oliwier widzi ogrom wojsk pogan i trzy razy prosi: „Rolandzie, mój towarzyszu, zadzwoń w róg!”. Roland odmawia, bo bałby się hańby dla siebie, rodu i Francji. Narrator mówi: „Roland jest mężny, a Oliwier roztropny”. Arcybiskup Turpin rozgrzesza rycerzy przed bitwą.
Francuzi zabijają tysiące Saracenów, ale sami giną jeden po drugim. Roland walczy mieczem Durendalem, Oliwier mieczem Hauteclaire.
Gdy zostało już niewielu Francuzów, Roland chce zadąć w róg. Teraz Oliwier mu to wyrzuca: „dzielność a szaleństwo to są dwie różne rzeczy”. Turpin godzi ich, bo Karol przynajmniej pomści poległych. Roland dmie tak mocno, że „Skroń mu pęka”, a Karol słyszy róg z daleka. Ganelon próbuje przekonać cesarza, że to nic nie znaczy.
Oliwier, oślepiony od ran, przez pomyłkę uderza Rolanda, a potem umiera. Roland zbiera ciała parów i składa je przed arcybiskupem. Turpin umiera, próbując przynieść Rolandowi wody.
Roland idzie na wzgórze pod drzewo. Zabija rogiem Saracena, który chciał mu ukraść miecz. Próbuje rozbić Durendal o skałę, by nie dostał się poganom, ale miecz się nie łamie. Kładzie się twarzą ku Hiszpanii, z mieczem i rogiem pod sobą, bije się w piersi i podaje Bogu rękawicę. Po jego duszę zstępują aniołowie.
Karol przybywa do Roncesvalles i opłakuje poległych. Bóg zatrzymuje dla niego słońce, by mógł dogonić pogan. Później cesarz pokonuje emira Baliganta, który przybył na pomoc Marsylowi, i zdobywa Saragossę.
W Akwizgranie Oda, siostra Oliwiera i narzeczona Rolanda, słysząc o jego śmierci, umiera. Ganelon tłumaczy, że to była zemsta, a nie zdrada. Krewny Ganelona Pinabel staje do pojedynku sądowego z rycerzem Tierym i przegrywa. Ganelon zostaje rozerwany przez cztery konie, a jego trzydziestu poręczycieli powieszonych.
| Postać | Kim jest | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|
| Roland | siostrzeniec Karola, jeden z dwunastu parów | odważny, wierny, ale dumny; ginie jako ostatni |
| Oliwier | przyjaciel Rolanda | „roztropny”, radzi wezwać pomoc |
| Turpin | arcybiskup z Reims | rycerz i duchowny, rozgrzesza wojowników, walczy do końca |
| Karol Wielki | cesarz | sędziwy, sprawiedliwy, mści śmierć Rolanda |
| Ganelon | ojczym Rolanda | zdrajca, kieruje się urazą i chciwością |
| Marsyl | saraceński król Saragossy | podstępny wróg chrześcijan |
| Oda | siostra Oliwiera, narzeczona Rolanda | umiera z żalu po jego śmierci |
| Durendal | miecz Rolanda | w gałce ma relikwie, nie daje się złamać |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: danse macabre, wizerunek Śmierci, ideał rycerza, Roland i…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: Bogurodzica, Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
20 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 1): antyk, Biblia, średniowiecze, renesans, barok…
34,90 zł
Zobacz w sklepie →Bo uważał to za hańbę dla siebie, swojego rodu i Francji. Wolał umrzeć, niż wzywać pomocy przeciw poganom.
Jego ojczym Ganelon. Obraził się, gdy Roland zaproponował go na niebezpieczne poselstwo, i umówił się z Marsylem, że Saraceni napadną na tylną straż.
Na wzgórzu, ostatni z rycerzy. Próbuje złamać Durendal, by nie dostał się wrogom, kładzie się twarzą ku Hiszpanii, modli się i podaje Bogu rękawicę. Po jego duszę przychodzą aniołowie.
Po przegranym pojedynku sądowym jego obrońcy Pinabela Ganelon został rozerwany przez cztery konie.
Częściowo. W 778 roku tylna straż wojsk Karola Wielkiego zginęła w Pirenejach, ale napadli ją górale, a nie Saraceni. Legenda dodała zdrajcę Ganelona i walkę o wiarę.
Źródła i metoda. Tekst: wydanie Wolnych Lektur, prozatorski przekład Tadeusza Boya-Żeleńskiego; utwór przejrzany w całości, sceny omawiane w szkole przeczytane w całości, cytaty sprawdzone w tekście. Tło historyczne (rok 778) według przedmowy tłumacza. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12