Strona główna › Lektury szkolne › Klasy 7–8 › Siłaczka
Opowiadanie · klasy 7–8 · lista przykładowa
Doktor Paweł Obarecki przyjechał na prowincję z wielkimi planami, ale po kilku latach liczą się dla niego już tylko pieniądze i wygoda. Pewnej zimowej nocy wzywają go do chorej nauczycielki z odległej wsi. Okazuje się, że to Stanisława Bozowska, dziewczyna, którą kochał w czasach studiów. Ona nie zrezygnowała z ideałów i pracowała dla innych do końca. Poniżej masz streszczenie, plan wydarzeń, bohaterów, znaczenie tytułu i test.
Doktor Paweł Obarecki od sześciu lat mieszka w małym miasteczku Obrzydłówek. Przyjechał tu zaraz po studiach, pełen zapału. Leczył biednych za darmo i uczył ich higieny, ale miejscowy aptekarz i felczerzy się z nim kłócili, a ludzie wybijali mu szyby. Po roku stracił energię, a w końcu było mu już „Najzupełniej (…) wszystko jedno”. Pewnego zimowego wieczoru chłop wzywa go do chorej nauczycielki z odległej wsi. W czasie zamieci jadą tam saniami. W ubogiej izbie pełnej książek doktor rozpoznaje Stanisławę Bozowską, którą kochał w Warszawie jako student. Ma tyfus. Doktor nie ma lekarstw, więc wysyła chłopca do miasteczka. Posłaniec nie wraca. Doktor sam jedzie po apteczkę, ale gdy wraca, Stasia już nie żyje. W jej papierach znajduje list do przyjaciółki i rękopis „Fizyki dla ludu”. Przez jakiś czas jest wstrząśnięty, ale szybko wraca do dawnego życia. Na końcu narrator mówi: „Obecnie ma się znakomicie: utył, pieniędzy worek uczciwy nazbijał”.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Doktor Obarecki wraca z imienin proboszcza, gdzie przez osiem godzin grał w karty. Zamyka się w gabinecie i ogarnia go „metafizyka”, czyli rzadkie chwile, w których myśli o swoim życiu. Narrator wyjaśnia, że prowincja zabija w człowieku ambicje, a choroba zaczyna się od myśli: „Najzupełniej mi jest wszystko jedno”.
Sześć lat wcześniej młody doktor przyjechał tu „zaraz po ukończeniu studiów”. Walczył z aptekarzem i felczerami, kupił apteczkę i dawał lekarstwa za bezcen albo za darmo. W odpowiedzi „wybito mu wszystkie szyby”, a ludzie mówili, że obcuje z duchami. Biedni chłopi nie mogli żyć zdrowo, skoro jedli zgniłe kartofle. Po roku doktor się poddał. Zamknął apteczkę w szafie, pogodził się z aptekarzem i grał z nim w karty. Jego zasadą stało się: „dawajcie pieniądze i wynoście się…”.
Przychodzi chłop: „Nauczycielka ta u nas we wsi zachorzała”. Doktor chętnie jedzie, żeby oderwać się od myśli. W czasie drogi zrywa się zamieć. Chłop prowadzi sanie przez pole i las, aż słychać psy we wsi.
W ubogiej izbie leży młoda dziewczyna z wysoką gorączką. Wszędzie są książki. Doktor ją rozpoznaje i woła: „Panno Stanisławo”. Rozpoznaje też chorobę: „Tyfus…”. Nie ma lekarstw, a najbliższa apteka jest w Obrzydłówku, trzy mile dalej. Za pieniądze znajduje się chłopiec, który w zawieję jedzie z listem do aptekarza po chininę.
Stara służąca mówi, że nauczycielka mieszka tu „Trzy zimy”. Doktor siedzi w ciemnej izbie szkolnej i wspomina. Jako biedny student co rano mijał w Ogrodzie Saskim dziewczynę z jasnym warkoczem i książkami pod pachą. Poznał ją u kolegi, gdzie spotykali się młodzi społecznicy. Stanisława Bozowska chciała studiować medycynę, dawała lekcje i nie miała pieniędzy. Paweł oświadczył się jej, a ona roześmiała się serdecznie. Potem wyjechała jako nauczycielka.
Doktor czuwa przy chorej. Na chwilę otwiera ona oczy i pyta: „Kto to?”. „Posłaniec nie nadjeżdżał i nie nadjechał”. Rano doktor sam jedzie do Obrzydłówka po apteczkę, wino i jedzenie. Gdy wraca w południe, widzi otwarte okna szkoły i dzieci w sieni. Stasia nie żyje. Doktor powtarza tylko: „Czyż tak? Czyż tak?”.
Wśród papierów zmarłej doktor znajduje niedokończony list do przyjaciółki Helenki: „Opracowałam nareszcie Fizykę dla ludu”. Stasia prosi w nim, by przygotować książkę do druku i spłacić jej dług u księgarza. Wraca chłopiec, który jeździł po lekarstwo: „Zabłądziłem na polu, koń mi ustał”. Przynosi też książki, które pożyczyła mu nauczycielka.
Doktor ucieka ze wsi, płacząc. Przez pewien czas czyta „Boską komedię” Dantego i nie gra w karty, ale stopniowo się uspokaja. Narrator kończy ironicznie: „Obecnie ma się znakomicie: utył, pieniędzy worek uczciwy nazbijał”.
| Postać | Kim jest | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|
| Paweł Obarecki | lekarz w Obrzydłówku | był idealistą, poddał się; liczą się dla niego pieniądze i wygoda |
| Stanisława Bozowska (Stasia) | wiejska nauczycielka | uboga, wykształcona, oddana ludziom; pisze „Fizykę dla ludu”; umiera na tyfus |
| aptekarz | właściciel apteki w Obrzydłówku | wykorzystuje chorych; najpierw wróg doktora, potem kompan do kart |
| „Ruch w przestrzeni” | kolega Pawła ze studiów | „społecznik”; w jego domu Paweł poznał Stasię |
| stara służąca („babka”) | mieszka u nauczycielki | Stasia przygarnęła ją do siebie |
| chłopiec-posłaniec | młody chłopak ze wsi | jedzie w zawieję po lekarstwo, błądzi; czytał książki od nauczycielki |
Siłaczka to kobieta o wielkiej sile, ale nie fizycznej, tylko wewnętrznej. Tak można nazwać Stasię: sama, bez pieniędzy i pomocy, wytrwała przy swoich ideałach. Słowo „siłaczka” weszło do języka polskiego jako określenie kobiety, która poświęca się pracy dla innych. Tytuł stoi w kontraście do Obareckiego: on miał więcej możliwości, ale zabrakło mu siły. Stachę Bozowską wspomina też Joasia Podborska w dzienniku z powieści „Ludzie bezdomni” jako koleżankę z Kielc, która już nie żyje.
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy 8: autorzy, gatunki, bohaterowie, miejsca akcji, przykłady do tez, akapit…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy 8: budowa rozprawki, argumenty z lektur, wyrazy porządkujące, teza do tematu.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy 8: Inwokacja „Pana Tadeusza”, tekst popularnonaukowy, język, wypracowanie.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →To Stanisława Bozowska, wiejska nauczycielka. Mimo biedy i samotności uczy wiejskie dzieci i pisze książkę dla prostych ludzi. Jest silna wewnętrznie, bo nie rezygnuje z ideałów.
Na tyfus. Doktor rozpoznaje go od razu, ale nie ma przy sobie lekarstw. Chłopiec, który pojechał po chininę, zabłądził w zamieci.
Z czasów studiów w Warszawie. Spotykał ją codziennie w Ogrodzie Saskim, a potem poznał w domu kolegi. Oświadczył się jej, ale ona się roześmiała i wkrótce wyjechała.
Niedokończony list do przyjaciółki Helenki. Pisze w nim: „Opracowałam nareszcie Fizykę dla ludu” i prosi o wydanie tej książki.
Doktor przez jakiś czas przeżywa śmierć Stasi, ale potem wraca do wygodnego życia. Ostatnie zdanie brzmi: „Obecnie ma się znakomicie: utył, pieniędzy worek uczciwy nazbijał”.
Źródła i metoda. Tekst opowiadania: wydanie Wolnych Lektur; szczegóły i cytaty sprawdzone w tekście. Kontekst epoki według powszechnie przyjętej wiedzy o pozytywizmie. Status według Dz.U. 2026 poz. 378 i Dz.U. 2024 poz. 996. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-11