Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
Dialog średniowieczny · liceum i technikum · lektura obowiązkowa (fragmenty)
Uczony mistrz Polikarp prosi Boga, by mógł zobaczyć Śmierć. Gdy ta staje przed nim w kościele, mdleje ze strachu. Śmierć, chuda kobieta z kosą, opowiada mu, skąd się wzięła i że zabiera wszystkich: królów, biskupów, sędziów, lekarzy, kupców i chłopów. Przy okazji ostro wyśmiewa wady różnych stanów. To jeden z najciekawszych średniowiecznych tekstów po polsku: makabryczny, ale też zabawny. Poniżej masz streszczenie, interpretację i test.
Narrator prosi Boga o pomoc w opowieści i wzywa wszystkich ludzi, by poznali okrucieństwo śmierci. Opowiada o mistrzu Polikarpie, wielkim mędrcu, który modlił się, by zobaczyć Śmierć. Gdy został sam w kościele, ujrzał ją: nagą, chudą kobietę z żółtą twarzą, bez warg, z kosą w ręku. Mistrz padł na ziemię ze strachu. Śmierć kpi z niego i zaczyna rozmowę. Opowiada, że narodziła się w raju, w jabłku, które Ewa dała Adamowi. Mówi, że zabiera wszystkich, bogatych i biednych, królów i chłopów, a nawet zwierzęta. Tylko Chrystus ją pokonał, bo trzeciego dnia zmartwychwstał. Mistrz próbuje ją przekupić, pyta o lekarzy i o to, czy można się przed nią ukryć. Śmierć odpowiada, że nie pomogą zioła ani mury, a dobrzy ludzie nie muszą się jej bać, bo pójdą do nieba. Wyśmiewa złych sędziów, pijących plebanów, karczmarzy i niesfornych mnichów. Tekst urywa się w trakcie odpowiedzi o świętych dziewicach.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Narrator prosi Boga, „Gospodzina”, o pomoc i wzywa: „Wszytcy ludzie, posłuchajcie, / Okrutność śmirci poznajcie!”. Nikt, stary czy młody, nie ujdzie śmierci.
Polikarp widzi w kościele postać kobiety: chudą, bladą, z żółtą twarzą, odpadającym nosem i krwawymi łzami. „Nie było warg u jej gęby”, a w ręku ma „Groźną kosę”. Mistrz pada na ziemię.
Śmierć opowiada, że poczęła się, gdy Ewa zerwała owoc: „A ja w onem jebłku była”. Gdy Adam ugryzł jabłko, musiał umrzeć, a z nim całe jego plemię.
Mistrz chce ją przekupić kołaczem. Śmierć odrzuca dary i wylicza, kogo zabiera: książęta, filozofów, rzemieślników, kupców, karczmarzy. Zabiła Goliata, Judasza i Salomona. Tylko Chrystusa nie pokonała: „Ten jeden mą kosę zwyciężył, / Iż trzeciego dnia ożył”.
Mistrz pyta o lekarzy. Śmierć odpowiada, że leki pomagają tylko na chwilę: „Nie najdzie ziela na ogrodzie”. Nie da się też schować w ziemi ani za murami.
Śmierć wyśmiewa przekupnych sędziów, plebanów z grubą szyją, którzy piją piwo, panie dbające o wygody i złych mnichów, którzy uciekają z klasztoru i jeżdżą konno. Dobrzy ludzie nie muszą się bać, bo pójdą „w niebieskie radości”.
Mistrz pyta o kobiety, które zachowują czystość. Śmierć opowiada o męczeństwie świętych dziewic. W tym miejscu tekst się kończy.
| Postać | Kim jest | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|
| mistrz Polikarp | wielki uczony | sam prosił, by zobaczyć Śmierć, a potem mdleje ze strachu i próbuje się targować |
| Śmierć | kobieta z kosą | makabryczna i ironiczna, przypomina, że nikt jej nie ujdzie |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: danse macabre, wizerunek Śmierci, ideał rycerza, Roland i…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy I liceum i technikum: Bogurodzica, Lament świętokrzyski, Rozmowa Mistrza…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
20 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 1): antyk, Biblia, średniowiecze, renesans, barok…
34,90 zł
Zobacz w sklepie →To naga, chuda i blada kobieta z żółtą twarzą, bez warg, z odpadającym nosem, przepasana płótnem i z kosą w ręku.
Z grzechu pierworodnego. Śmierć mówi, że była w jabłku, które Ewa dała Adamowi.
Chrystusa, który trzeciego dnia zmartwychwstał.
Taniec śmierci: średniowieczny motyw, w którym Śmierć prowadzi do tańca ludzi wszystkich stanów. Pokazuje, że wobec śmierci wszyscy są równi.
Bo zachował się niekompletny. Ostatnie zachowane słowa dotyczą męczeństwa świętych dziewic.
Źródła i metoda. Tekst utworu: wydanie Wolnych Lektur według „Chrestomatii staropolskiej” (Ossolineum 1995); utwór przeczytany w całości, cytaty sprawdzone w tekście. Wiadomości o rękopisie i motywach według powszechnie przyjętej wiedzy historycznoliterackiej. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12