Opowiadanie · liceum i technikum · lektura obowiązkowa
„Profesor Andrews w Warszawie” Olgi Tokarczuk: streszczenie, interpretacja i test
Angielski psycholog przylatuje do Warszawy 12 grudnia 1981 roku, by wygłosić wykłady. Następnego ranka budzi się sam w obcym mieszkaniu: telefon nie działa, na ulicy stoją czołgi i żołnierze. W Polsce wprowadzono stan wojenny, o którym profesor nic nie wie i którego nie rozumie. Nie zna języka, nie ma mapy ani kontaktu z przewodniczką. Przez trzy dni błądzi po mieście, głodny i przestraszony, a jego wiedza psychologiczna okazuje się bezużyteczna. Poniżej masz streszczenie, interpretację i test.
Olga Tokarczuk (ur. 1962), pisarka, laureatka literackiej Nagrody Nobla za rok 2018
Tom
„Gra na wielu bębenkach”, 2001 rok
Gatunek
opowiadanie
Miejsce akcji
Warszawa, blokowisko, ulice miasta
Czas akcji
od 12 do 15 grudnia 1981 roku, początek stanu wojennego
Bohater
profesor Andrews, angielski psycholog
Streszczenie: o czym jest „Profesor Andrews w Warszawie”
Profesor Andrews jest psychologiem z Londynu. Reprezentuje szkołę psychologiczną, która wyrosła z psychoanalizy i ma własną teorię oraz sposób interpretowania snów. Leci do Polski pełen optymizmu: jest przekonany, że spotka tam inteligentnych ludzi zainteresowanych jego nauką. Przed podróżą śni mu się wrona. Według jego szkoły to dobry znak, zapowiedź pozytywnej zmiany. Na lotnisku wita go przewodniczka, Gosha, która zostawia go w mieszkaniu na najwyższym piętrze szarego bloku.
Rano 13 grudnia profesor budzi się sam. Telefon nie działa, a za oknem widzi czołg i żołnierzy. Nie może skontaktować się z przewodniczką. Wychodzi szukać działającego telefonu, gubi się w labiryncie bloków i ulic i tylko przypadkiem odnajduje mieszkanie. Jego wykład miał się właśnie zacząć. Profesor próbuje tłumaczyć sobie wszystko psychologicznie: może to sen, zmęczenie albo zaburzenie świadomości.
Andrews postanawia kierować się intuicją. Trafia do baru mlecznego, gdzie jedzenie zamawia na migi, wskazując palcem otwarte usta, i wychodzi upokorzony. Wsiada do autobusu, który jedzie w przeciwną stronę, i musi wracać pieszo przez most. Zaczyna się bać. Traci kontrolę nad emocjami: złość przechodzi w rozpacz, a potem w dziwny śmiech. Jest głodny i zmarznięty. Widzi kolejki po karpie i sprzedawczynię, która zabija ryby na miejscu, co wydaje mu się dziwnym rytuałem. Sam ustawia się w kolejce i kupuje choinkę, ciesząc się, że wygląda jak inni. W sklepie zdobywa tylko chleb i ocet, a przez zakratowaną witrynę sklepu z zachodnimi towarami ogląda pełne półki. W mieszkaniu myśli, że przeżywa epizod psychotyczny.
Ratunkiem okazuje się zwykły, tęgi mężczyzna o czerwonej twarzy, który dobrze radzi sobie w trudnej rzeczywistości. Zabiera profesora do swojego mieszkania. Na stole jest jedzenie i wódka, a w wannie pływa żywy karp. Profesor patrzy w oko ryby i przeżywa coś w rodzaju mistycznego doświadczenia: czuje strach i dziwne szczęście jednocześnie. Mężczyzna odwozi go do ambasady. Żegnają się jedynym zdaniem po polsku, którego profesor nauczył się w kolejce po karpie.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Plan wydarzeń
Przylot
Profesor przylatuje do Warszawy 12 grudnia 1981 roku. Wita go Gosha.
Sen o wronie
Andrews uważa sen za dobry znak.
13 grudnia
Telefon nie działa, na ulicach są czołgi i żołnierze.
Błądzenie
Profesor gubi się w mieście i przypadkiem wraca do mieszkania.
Bar mleczny i autobus
Upokorzenie przy zamawianiu jedzenia i jazda w złą stronę.
Kolejka po karpie
Profesor kupuje choinkę, by poczuć się jak inni.
Karp w wannie
Zwykły mężczyzna ratuje profesora. Andrews patrzy w oko ryby.
Ambasada
Mężczyzna odwozi profesora do ambasady.
Bohaterowie
Postać
Kim jest
Cechy i rola
profesor Andrews
angielski psycholog
pewny siebie, optymista, wierzy w swoją teorię; w Warszawie traci poczucie kontroli
Gosha
przewodniczka profesora
wita go na lotnisku i znika po wprowadzeniu stanu wojennego
mężczyzna z karpiem
zwykły warszawiak
praktyczny, życzliwy, ratuje profesora
mieszkańcy Warszawy
tłum w kolejkach
żyją w realiach stanu wojennego, nie rozumieją cudzoziemca
Interpretacja
Stan wojenny oczami obcego. Wydarzenie znane Polakom zostaje pokazane przez kogoś, kto nic z niego nie rozumie, dlatego wydaje się absurdalne.
Zderzenie kultur. Świat zachodniego naukowca i świat PRL nie mają wspólnego języka.
Bezradność teorii. Wiedza psychologiczna nie pomaga, gdy brakuje jedzenia, telefonu i mapy.
Sen o wronie. Profesor odczytuje go jako dobry znak, ale wrona przypomina Polakom o WRON, czyli wojskowej radzie, która rządziła w stanie wojennym.
Miasto jako labirynt. Warszawa jest dla bohatera jak piekło, z którego nie umie się wydostać.
Zwykły człowiek. Ratunek przychodzi od kogoś prostego, kto po prostu umie żyć w tych warunkach.
Sprawdź się na kartce
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Proza i reportaż po 1945 roku — kartkówka, polski LO kl. 4
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: Górą „Edek”, Miejsce, Profesor Andrews w Warszawie, Podróże…
Angielskim psychologiem, który przyjeżdża do Warszawy z wykładami tuż przed wprowadzeniem stanu wojennego.
Kiedy toczy się akcja?
Od 12 do 15 grudnia 1981 roku. Stan wojenny wprowadzono 13 grudnia.
Co śniło się profesorowi przed podróżą?
Wrona. Uznał ją za dobry znak, choć w Polsce kojarzy się z WRON, wojskową radą rządzącą w stanie wojennym.
Kto pomógł profesorowi?
Zwykły mężczyzna, który zabrał go do swojego mieszkania, a potem odwiózł do ambasady.
Jakie znaczenie ma karp w wannie?
Patrząc w oko karpia, profesor przeżywa niezwykłe, niemal mistyczne doświadczenie. Karp jest też symbolem polskiej codzienności tamtych świąt.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Opowiadanie jest chronione prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu. Przebieg wydarzeń sprawdzony w haśle w polskiej Wikipedii i w artykule naukowym Anny Larenty „Stan wojenny w doświadczeniu Anglika. Interpretacja opowiadania Profesor Andrews w Warszawie Olgi Tokarczuk” (Uniwersytet w Białymstoku). Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-12.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →