Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Nie-Boska komedia

Autor

Zygmunt Krasiński

Gatunek

dramat romantyczny

Epoka

romantyzm (wydanie w 1835 r., bez nazwiska autora)

Budowa

cztery części; każdą otwiera poetycki wstęp prozą. Części I–II to dramat rodzinny, III–IV to dramat społeczny

Bohater

Mąż, czyli hrabia Henryk

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury

Streszczenie: o czym jest „Nie-Boska komedia”

Hrabia Henryk, nazywany w dramacie Mężem, bierze ślub i od razu tęskni za czymś więcej niż zwykłe życie rodzinne. Na chrzcinach syna żona błogosławi dziecko: „Bądź poetą, aby cię ojciec kochał”. Henryk ucieka z domu za zjawą Dziewicy, którą zsyłają złe duchy. Żona trafia do domu wariatów i umiera. Syn Orcio rośnie jako chorowite dziecko-poeta i ślepnie. Po latach wybucha rewolucja. Na czele ludu staje Pankracy. Henryk dowodzi obroną ostatniej twierdzy szlachty, Okopów Świętej Trójcy. Gdy twierdza upada, Orcio ginie od kuli, a Henryk rzuca się w przepaść. Pankracy zwycięża, ale nagle widzi na niebie Chrystusa z krzyżem. Umiera, wołając: „Galilaee, vicisti!”, czyli: Galilejczyku, zwyciężyłeś.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie szczegółowe: plan wydarzeń

1. Ślub i Dziewica (część I)

   Anioł Stróż mówi nad Mężem: „błogosławiony pośród stworzeń, kto ma serce”. Henryk mówi o żonie: „przeklęstwo mojej głowie, jeśli ją kiedy kochać przestanę”. Szybko się jednak nudzi. Chór złych duchów wysyła do niego zjawę: „dziewico, kochanko poety, naprzód”. Dziewica woła do Henryka: „odrzuć ziemskie łańcuchy”.

2. Chrzest Orcia (część I)

   Na chrzcie syna, Jerzego Stanisława, zwanego Orciem, Henryka nie ma. Żona błogosławi dziecko: „Bądź poetą, aby cię ojciec kochał, nie odrzucił kiedyś”.

3. Dom wariatów (część I)

   Henryk idzie za Dziewicą nad przepaść i widzi, jak zjawa zmienia się w trupa: „kości nagie wyzierają z łona”. Rozumie, że stał się „igrzyskiem szatanów”. Wraca do domu, ale żony już nie ma: „Odwieźli ją wczoraj (…) Do domu wariatów”. Jedzie do niej. Żona umiera na jego oczach: „Dobrze mi, bo umieram przy tobie”.

4. Orcio (część II)

   Orcio jest marzycielskim, chorowitym dzieckiem i mówi wierszem. Ojciec czuje, że syn jest przeznaczony „wiecznej ślepocie”. Lekarze nie umieją mu pomóc, a chłopiec traci wzrok. W górach Henrykowi ukazuje się orzeł, który woła: „Szablą ojców twoich bij się o ich cześć i potęgę”.

5. Obóz rewolucji (część III)

   Wybucha rewolucja. Henryk w przebraniu idzie przez obóz rewolucjonistów, prowadzony przez Przechrztę. Widzi lud, który chce zniszczyć szlachtę, kościoły i dawny świat.

6. Rozmowa z Pankracym (część III)

   Przywódca rewolucji Pankracy przychodzi do Henryka i proponuje mu przejście na jego stronę. Henryk odmawia i zapowiada walkę „na okopach Świętej Trójcy”. Pankracy odchodzi, mówiąc: „Dwa orły z nas — ale gniazdo twoje strzaskane piorunem”.

7. Upadek Okopów Świętej Trójcy (część IV)

   Ostatnia twierdza szlachty jest oblężona. Arystokraci chcą się poddać i wydać Henryka. Orcio „pada, trafiony kulą”. Wierny sługa Jakub umiera. Henryk staje nad przepaścią, woła: „Poezjo, bądź mi przeklęta, jako ja sam będę na wieki!” i skacze w dół.

8. Zwycięstwo i śmierć Pankracego (część IV)

   Pankracy skazuje pojmanych arystokratów. Szuka Henryka i znajduje miejsce, gdzie ten skoczył. Nagle widzi na niebie postać, która stoi „oburącz wspart na krzyżu, jak na szabli mściciel”. Pankracy pada w ramiona Leonarda i umiera, wołając: „Galilaee, vicisti!”.

Bohaterowie

Interpretacja

• Dramat poety. Henryk wybiera poezję i marzenia zamiast miłości i obowiązku. Krasiński pokazuje, że fałszywa poezja niszczy życie: żona szaleje, syn ślepnie, a sam Henryk przeklina poezję przed śmiercią.
• Dramat rodzinny. Części I–II to historia rodziny, która rozpada się przez egoizm ojca.
• Rewolucja. Części III–IV pokazują walkę starego świata arystokracji z ludem. Krasiński nie stoi po żadnej stronie: arystokracja jest słaba i tchórzliwa, a rewolucja okrutna.
• Bóg ponad historią. Ostatnie słowa należą do Chrystusa. „Galilaee, vicisti!” oznacza, że ani arystokracja, ani rewolucja nie mają racji. Tylko Bóg jest panem historii.
• Tytuł. „Nie-Boska komedia” to nawiązanie do „Boskiej komedii” Dantego. U Dantego świat zmierza do Boga, a u Krasińskiego to ludzki, nie-boski świat pełen złudzeń i przemocy.

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania