Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Kordian

Autor

Juliusz Słowacki

Gatunek

dramat romantyczny (pierwsza część niedokończonej trylogii „Spisek koronacyjny”)

Epoka

romantyzm

Czas i miejsce akcji

Przygotowanie w noc 31 grudnia 1799 r.; akcja głównie w latach 1828–1829: wieś, Londyn, Dover, Włochy, Watykan, Mont Blanc, Warszawa

Budowa

Przygotowanie, Prolog i trzy akty

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury

Streszczenie: o czym jest „Kordian”

Dramat Słowackiego jest odpowiedzią na klęskę powstania listopadowego. Pokazuje młodego romantyka, który długo szuka idei, dla której warto żyć. Kordian rozczarowuje się miłością, światem pieniądza i Kościołem, aż na Mont Blanc postanawia poświęcić się za Polskę. W Warszawie trwa koronacja cara Mikołaja I na króla Polski. Spiskowcy w podziemiach katedry odrzucają zamach, więc Kordian postanawia działać sam. Przed drzwiami sypialni cara pada jednak bez czucia, pokonany przez własny strach i wyobraźnię. Trafia do szpitala wariatów, a potem przed pluton egzekucyjny. Dramat kończy się w chwili, gdy nie wiadomo, czy ułaskawienie zdąży dotrzeć.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie szczegółowe: plan wydarzeń

1. Przygotowanie (31 grudnia 1799 r.)

   W noc sylwestrową w górach Karpackich, przy dawnej chacie czarnoksiężnika Twardowskiego, Szatan zwołuje diabłów. Diabły warzą w kotle przyszłych przywódców narodu, o którym Szatan mówi: „Ten naród się podniesie, zwycięży i zginie”. Przygotowanie sugeruje, że powstanie od początku było skazane na klęskę przez złych wodzów.

2. Prolog

   Trzy osoby mówią o tym, jak pisać o klęsce narodu. Pierwsza chce przeklinać winnych, druga drwi z jej zapału, a trzecia odsuwa obie i zapowiada: „Z prochu lud wskrzeszę”.

3. Kordian i Grzegorz (akt I, sc. I)

   Piętnastoletni Kordian leży pod lipą. Stary sługa Grzegorz opowiada mu trzy historie: bajkę o Janku, o wyprawie Napoleona do Egiptu i o Kazimierzu, żołnierzu zesłanym „na Sybir”. Kordian czuje pustkę i nie wie, czemu ma poświęcić życie.

4. Laura i strzał (akt I, sc. II–III)

   W jesiennym ogrodzie Kordian rozmawia z ukochaną Laurą, która przyjmuje jego uczucia z uśmiechem „na pół szyderczym”. Przykłada broń do czoła i wychodzi do lasu. Laura widzi konia, który wrócił bez jeźdźca, a Grzegorz krzyczy: „panicz się zastrzelił!”.

5. Londyn i Dover (akt II)

   Rok 1828. W St James's Park dozorca każe Kordianowi zapłacić „pens za krzesło”, a Kordian przekonuje się, że w Anglii wszystko jest na sprzedaż. Na kredowej skale w Dover czyta „Króla Leara” Szekspira.

6. Wioletta (akt II)

   We Włoszech Wioletta zapewnia Kordiana o miłości „nad życie”. Gdy Kordian mówi, że przegrał majątek i jej brylanty, Wioletta płacze nie nad nim, tylko nad klejnotami: „zabrał mi klejnoty!”.

7. Watykan (akt II)

   Papież przyjmuje „grafa Kordiana, Polaka” obok papugi na tiarze. Zamiast wesprzeć walczącą Polskę, każe jej być posłuszną carowi. Kordian traci zaufanie do Kościoła.

8. Mont Blanc (akt II)

   Na szczycie Mont Blanc Kordian mówi: „Jam jest posąg człowieka na posągu świata”. Odkrywa swoje powołanie: „Polska Winkelriedem narodów!”. Jak legendarny Winkelried, który przyjął w pierś włócznie wrogów, Polska ma się poświęcić za inne narody.

9. Koronacja (akt III, sc. I–III)

   Car Mikołaj I koronuje się w Warszawie na króla Polski. Lud przygląda się uroczystości i komentuje ją, a po wszystkim rzuca się na sukno z estrady.

10. Spisek w lochu katedry (akt III, sc. IV)

    W podziemiach katedry św. Jana, wśród trumien królów, spiskowcy naradzają się, czy zabić cara. Zamaskowany Podchorąży, czyli Kordian, wzywa do czynu, a Prezes odradza zbrodnię. Głosują: kula oznacza śmierć cara, grosz jego ocalenie. Za zabójstwem pada tylko pięć kul, więc Kordian postanawia działać sam.

11. Strach i Imaginacja (akt III, sc. V)

    Kordian, podchorąży na warcie w zamku, idzie nocą z karabinem do sypialni cara. Po drodze dręczą go Strach i Imaginacja. Pada „bez czucia krzyżem na bagnecie u drzwi sypialnego cara pokoju”. Car potyka się o niego i wzywa żołnierzy.

12. Szpital wariatów (akt III, sc. VI)

    Kordian budzi się wśród obłąkanych. Odwiedza go tajemniczy Doktor, który podważa jego wiarę w sens poświęcenia, a potem znika. Wielki Książę Konstanty przychodzi z żołnierzami po Kordiana.

13. Skok przez bagnety (akt III, sc. VII)

    Na Placu Saskim Wielki Książę każe Kordianowi przeskoczyć konno przez piramidę z karabinów z bagnetami. Kordian przeskakuje. Konstanty ręczy za jego życie, ale car szepcze generałom: „Złożyć sąd wojenny… Rozstrzelać…”.

14. Ostatnia noc i ułaskawienie (akt III, sc. VIII–IX)

    W więzieniu Kordian żegna się ze starym Grzegorzem. Tymczasem car i Wielki Książę kłócą się. W końcu car podpisuje ułaskawienie, a Konstanty wysyła z nim adiutanta.

15. Plac Marsowy (scena ostatnia)

    Kordian stoi przed plutonem. Nie pozwala sobie zawiązać oczu. Ktoś w tłumie krzyczy: „Stój! Adiutant jedzie!”, ale „oficer go nie widzi… rękę podniósł w górę”. Dramat kończy się, zanim wiemy, czy Kordian zginął.

Bohaterowie

Najważniejsze motywy

• Bohater romantyczny: samotny, wrażliwy, szukający idei; najpierw zbuntowany przeciw światu, potem gotów do poświęcenia.
• Winkelryzm: Polska ma się poświęcić za inne narody, jak Winkelried. To polemika z mesjanizmem Mickiewicza.
• Czyn i wyobraźnia: Kordiana pokonują nie wrogowie, tylko Strach i Imaginacja, czyli jego własna słabość.
• Krytyka przywódców: Przygotowanie i scena spisku pokazują ostrożnych i nieudolnych wodzów, którzy nie dorośli do powstania.

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania