Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Miejsce
Opowiadanie · liceum i technikum · lektura obowiązkowa
W beskidzkiej wsi, z której dawno wysiedlono mieszkańców, przez dwieście lat stała drewniana cerkiew. Teraz specjaliści rozebrali ją i przewieźli do skansenu. Został tylko pusty prostokąt gliniastej ziemi. Narrator oprowadza po tym miejscu turystę z aparatem, który pyta, co tu było. Opowiada mu historię cerkwi: częściowo z pamięci, częściowo z wyobraźni. To krótkie, poetyckie opowiadanie o pamięci, przemijaniu i o tym, że miejsce może być święte nawet wtedy, gdy nic na nim już nie stoi. Poniżej masz streszczenie, interpretację i test.
Opowiadanie zaczyna się od pustki. Specjaliści w ciągu zaledwie dwóch miesięcy rozebrali starą drewnianą cerkiew i przewieźli ją do muzeum na wolnym powietrzu, w całości, ale w kawałkach. Na jej miejscu został prostokąt szarej, gliniastej ziemi, który w lesistej, bezludnej okolicy wygląda jak rana. Po cerkwisku chodzą narrator i turysta z aparatem. Turysta pyta, co tu kiedyś było, a narrator zaczyna opowiadać.
Narrator nie zna wszystkich faktów, więc wyobraża sobie, jak przed dwustu laty budowano świątynię. Widzi zimę, cieśli wycinających najgrubsze drzewa w dalekim lesie, konie i ludzi brnących w głębokim śniegu, ciężkie bale ciosane toporami, modrzewiowe podwaliny. Słyszy w dolinie stuk siekier i pił. Jesienią kładzie się ostatnie gonty i budowla się zamyka. Fragment świata zostaje wyjęty ze zwykłej rzeczywistości i staje się święty. Narrator wielokrotnie wraca do początku tej historii, bo wie, że część z niej jest zmyślona.
Przeplatają się wspomnienia z teraźniejszości. Narrator pamięta opustoszałą, niszczejącą cerkiew, w której pracowały korniki, myszy i pleśń. Opowiada o chwili, gdy w jej wnętrzu poczuł, jakby rzeczywistość na moment się rozstąpiła. Znajduje w trawie pokruszone gonty i stare gwoździe i zastanawia się, kto je wykuł. Z niechęcią opisuje konserwatorów, którzy nasączali drewno chemikaliami o zapachu śmierci i zawijali belki jak mumie, by załadować je na samochody. Uważa, że cerkiew wyjęta ze swojego miejsca staje się martwym eksponatem. Na cerkwisko nadal przychodzą kobiety, by się pomodlić, a puste miejsce powoli zarasta trawą, jakby przyroda zabierała je z powrotem.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Po rozebranej cerkwi zostaje prostokąt gliny.
Turysta z aparatem pyta, co tu było.
Narrator wyobraża sobie, jak przed dwustu laty wznoszono świątynię.
Narrator pamięta niszczejącą cerkiew i chwilę niezwykłego przeżycia w jej wnętrzu.
Gonty i gwoździe w trawie stają się początkiem opowieści.
Konserwatorzy zabierają belki do skansenu.
Kobiety modlą się na pustym miejscu, a przyroda je zarasta.
| Postać | Kim jest | Rola |
|---|---|---|
| narrator | mieszkaniec okolicy, opiekun cerkwi | opowiada historię miejsca, łączy pamięć z wyobraźnią |
| turysta z aparatem | przybysz | pyta, co tu było; przedstawiciel obcego, zewnętrznego spojrzenia |
| budowniczowie cerkwi | cieśle sprzed dwustu lat | wyobrażeni przez narratora twórcy świątyni |
| konserwatorzy | specjaliści ze skansenu | rozbierają i wywożą cerkiew |
| kobiety ze wsi | mieszkanki okolicy | nadal modlą się na cerkwisku |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: Górą „Edek”, Miejsce, Profesor Andrews w Warszawie, Podróże…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: Dżuma, Rok 1984, Tango, poezja i proza po 1945 roku…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
7 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 4): literatura po 1945 roku: „Dżuma”, „Rok 1984”, „Tango”…
13,90 zł
Zobacz w sklepie →O starej drewnianej cerkwi, którą rozebrano i przewieziono do skansenu, oraz o tym, jak narrator odtwarza jej historię z pamięci i wyobraźni.
Na cerkwisku w opuszczonej wsi w Beskidzie Niskim. Pierwowzorem była cerkiew we wsi Czarne.
Z turystą z aparatem, który pyta, co było w tym miejscu.
Bo uważa, że cerkiew wyjęta ze swojego miejsca staje się martwym eksponatem, oderwanym od żywego krajobrazu.
Z „Opowieści galicyjskich” Andrzeja Stasiuka.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Opowiadanie jest chronione prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu. Przebieg i kontekst sprawdzone w haśle „Opowieści galicyjskie” w polskiej Wikipedii oraz w artykule naukowym Szymona Trusewicza „Nieobecne, opowiedziane. Opowiadanie Miejsce Andrzeja Stasiuka” (Uniwersytet w Białymstoku). Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-12.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12