Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Faust
Dramat romantyczny · liceum i technikum · lektura uzupełniająca (fragmenty)
Doktor Faust poznał wszystkie nauki i jest zrozpaczony, że nadal nic nie wie. Mefistofeles zakłada się z Panem Bogiem, że sprowadzi go na złą drogę. Faust zawiera z diabłem pakt: jeśli kiedyś zechce zatrzymać chwilę, bo będzie szczęśliwy, jego dusza przepadnie. Odmłodzony uwodzi Małgorzatę, a jej historia kończy się tragedią. Poniżej masz streszczenie części I, którą czyta się w szkole, problematykę i test.
W Prologu w niebie Mefistofeles zakłada się z Panem, że sprowadzi uczonego Fausta na swoją drogę. Pan pozwala mu próbować, póki Faust żyje, bo człowiek błądzi, dopóki dąży. Faust w swojej pracowni rozpacza: studiował filozofię, prawo, medycynę i teologię, a nadal nic nie wie. Przywołuje Ducha Ziemi, ale ten go odrzuca. Gdy chce wypić truciznę, powstrzymują go dzwony wielkanocne. Na spacerze przyplątuje się do niego czarny pudel, który w pracowni okazuje się Mefistofelesem. Faust zawiera z nim zakład: diabeł będzie mu służył, ale jeśli Faust kiedykolwiek powie chwili „trwaj”, bo jest piękna, jego dusza należy do diabła. Po wizycie w piwnicy Auerbacha i w kuchni czarownicy, gdzie Faust zostaje odmłodzony, spotyka Małgorzatę. Uwodzi ją z pomocą Mefistofelesa. Daje jej środek nasenny dla matki, po którym matka umiera, a potem zabija w pojedynku jej brata Walentego. Małgorzata, porzucona, topi swoje dziecko i trafia do więzienia. Faust przychodzi ją uwolnić, ale ona odmawia i oddaje się Bogu. Mefistofeles mówi, że jest osądzona, a głos z nieba, że jest zbawiona.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Archaniołowie wielbią Boga. Mefistofeles narzeka na ludzi. Pan pyta: „Kennst du den Faust?” (Czy znasz Fausta?). Mefistofeles zakłada się, że go zdobędzie. Pan pozwala mu działać, dopóki Faust żyje, bo „Es irrt der Mensch so lang er strebt” (człowiek błądzi, dopóki dąży).
Faust w ciasnej pracowni zaczyna monolog słowami „Habe nun, ach! Philosophie” i wylicza nauki, które poznał na próżno. Przywołuje Ducha Ziemi, ale nie wytrzymuje jego widoku. Chce wypić truciznę, lecz słyszy pieśń wielkanocną „Christ ist erstanden!” i odstawia czarę.
Faust spaceruje z uczniem Wagnerem wśród świętujących mieszczan. Wyznaje, że w jego piersi mieszkają dwie dusze: jedna trzyma się ziemi, druga rwie się w górę. Wraca z czarnym pudlem.
Faust tłumaczy początek Ewangelii i zamiast „Słowo” pisze w końcu „Czyn”: „Im Anfang war die Tat!”. Pudel zmienia się w wędrownego żaka, czyli Mefistofelesa. Ten przedstawia się jako duch, który zawsze zaprzecza: „Ich bin der Geist, der stets verneint!”.
Faust zakłada się z diabłem: jeśli kiedyś powie chwili „Verweile doch! du bist so schön!” (Trwaj, chwilo, jesteś piękna!), niech przepadnie. Podpisuje umowę krwią, bo, jak mówi Mefistofeles, „Blut ist ein ganz besondrer Saft” (krew to szczególny sok).
W lipskiej piwnicy Mefistofeles robi sztuczki z winem, ale Fausta nudzą pijani studenci. W kuchni czarownicy Faust pije napój, który go odmładza.
Na ulicy Faust spotyka młodą Małgorzatę. Mefistofeles podrzuca jej szkatułkę z klejnotami i umawia spotkania w ogrodzie sąsiadki Marty. Małgorzata pyta Fausta o wiarę słowami „Nun sag, wie hast du's mit der Religion?”. Faust daje jej flakonik z kroplami nasennymi dla matki. Matka umiera, a brat Małgorzaty, żołnierz Walenty, ginie w pojedynku z Faustem.
Mefistofeles zabiera Fausta na sabat czarownic na górze Brocken, by zagłuszyć w nim wyrzuty sumienia. Faust widzi tam zjawę przypominającą Małgorzatę.
Faust dowiaduje się, że Małgorzata utopiła dziecko i czeka na egzekucję. Przychodzi ją uwolnić, ale ona jest na wpół obłąkana, wyznaje winę i nie chce uciekać. Woła do Boga i odsuwa się od Fausta: „Heinrich! Mir graut's vor dir” (Henryku, boję się ciebie). Mefistofeles mówi „Sie ist gerichtet!” (jest osądzona), a głos z góry odpowiada „Ist gerettet!” (jest zbawiona).
| Postać | Kim jest | Co warto zapamiętać |
|---|---|---|
| Faust | uczony doktor | chce poznać i przeżyć wszystko, zawiera pakt z diabłem |
| Mefistofeles | diabeł, kusiciel | ironiczny, sprytny, duch, który zawsze zaprzecza |
| Małgorzata (Gretchen) | młoda, pobożna dziewczyna | ofiara uczucia do Fausta, na końcu zostaje zbawiona |
| Wagner | uczeń Fausta | pedant, wierzy tylko w książki |
| Marta | sąsiadka Małgorzaty | pomaga w potajemnych spotkaniach |
| Walenty | brat Małgorzaty, żołnierz | broni jej honoru, ginie w pojedynku |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy II liceum i technikum: Oda do młodości, ballady, Sonety krymskie, Dziady cz.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
11 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 2): romantyzm, pozytywizm i kształcenie językowe.
19,90 zł
Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla maturzystów (liceum i technikum): zakres podstawowy: bohaterowie, autorzy, miejsca akcji…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →O to, że sprowadzi Fausta na złą drogę. Pan pozwala mu próbować, dopóki Faust żyje, bo człowiek błądzi, dopóki dąży.
Diabeł będzie służył Faustowi na ziemi. Jeśli jednak Faust kiedyś zechce zatrzymać chwilę, bo będzie w pełni szczęśliwy, jego dusza przepadnie.
W więzieniu. Małgorzata nie chce uciekać z Faustem i oddaje się Bogu. Mefistofeles mówi, że jest osądzona, a głos z nieba, że jest zbawiona. Faust odchodzi z diabłem.
Młodą, pobożną dziewczyną z małego miasta. Zakochuje się w Fauście, a przez ten związek traci matkę, brata i dziecko.
W przekładzie: trwaj, chwilo, jesteś piękna. To słowa, których Faust nie może powiedzieć, bo wtedy przegra zakład z diabłem.
Źródła i metoda. Przebieg scen sprawdzony w niemieckim oryginale części I (Wolne Lektury); cytaty podajemy w oryginale z własnym objaśnieniem, bo polskie przekłady są chronione prawem autorskim. Daty według biografii autora. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-11