Strona główna › Lektury szkolne › Klasa 5 › Janko Muzykant

Autor

Henryk Sienkiewicz

Gatunek

nowela

Miejsce akcji

polska wieś: chałupa matki Janka, karczma, dwór, stodoła

Bohater

Janko, dziesięcioletni syn biednej komornicy

Gdzie przeczytać legalnie

Wolne Lektury

O czym jest „Janko Muzykant”

Janko rodzi się tak słaby, że sąsiadki nie wierzą, że przeżyje. Dorasta w biedzie, a matka nazywa go „odmieńcem”. Chłopiec nie nadaje się do pracy, za to wszędzie słyszy muzykę. Sam robi sobie skrzypki z gonta, ale te tylko cicho brzęczą. Marzy o prawdziwych skrzypcach, które wiszą w kredensie dworskim. Pewnej nocy wchodzi tam, by ich dotknąć, i zostaje złapany. Wójt każe go ukarać rózgą. Stójka bije tak mocno, że Janko po trzech dniach umiera. Nazajutrz z Włoch wracają państwo, którzy zachwycają się włoskimi artystami.

Plan wydarzeń

1. Narodziny

   Janko przychodzi na świat „wątłe, słabe”. Sąsiadki, które są przy matce, przygotowują się na jego śmierć i jedna z nich od razu chrzci go wodą, dając imię Jan. Chłopiec jednak przeżywa i dożywa dziesięciu lat.

2. Dzieciństwo w biedzie

   Matka jest biedną komornicą, często nie ma co włożyć do garnka. Janko jest chudy, nierozgarnięty, w ósmym roku życia pasie bydło. Matka bije go i nazywa „odmieńcem”.

3. Wszędzie muzyka

   Janko słyszy granie w borze, w polu, w ćwierkaniu wróbli, a nawet w wietrze w widłach. Karbowy bije go pasem za to, że zamiast pracować, słucha wiatru. Ludzie nazywają go „Janko Muzykant”.

4. Pod karczmą

   Nocami chłopiec podkrada się pod karczmę i słucha skrzypiec oraz basetli. Robi sobie skrzypki z gonta i końskiego włosia, ale grają cicho, „jak muszki jakie albo komary”.

5. Skrzypce w kredensie

   We dworze lokaj ma skrzypce i czasem na nich gra. Państwo są za granicą, dwór stoi pusty. Pewnej księżycowej nocy Janko czai się w łopianach i patrzy na skrzypce oświetlone księżycem. Słowik zdaje się wołać: „Idź! Pójdź! Weź!”, a lelek ostrzega: „Nie! Nie!”. Chłopiec wchodzi do kredensu.

6. Kara

   Ktoś budzi się w kredensie i łapie Janka. Następnego dnia chłopiec staje przed wójtem. Wójt i ławnicy postanawiają, że stójka Stach da mu rózgą, „żeby na drugi raz nie kradł”. Stach bije go w stodole, aż dziecko przestaje wołać „Matulu!”.

7. Śmierć Janka

   Matka zanosi go do domu. Trzeciego dnia wieczorem Janko umiera. Przed śmiercią pyta: „Matulu, Pan Bóg mi da w niebie prawdziwe skrzypki?”.

8. Powrót państwa

   Nazajutrz państwo wracają z Włoch. Kawaler mówi po francusku, jak piękne są Włochy, a panna dodaje, że to „lud artystów” i że tam szczęściem jest szukać talentów i im pomagać. Nad Jankiem szumią brzozy.

Co znaczy zakończenie

Ostatnia scena jest ironiczna. Państwo z dworu zachwycają się włoskimi talentami i mówią o ich wspieraniu, a nie zauważyli, że na ich własnej wsi żył i właśnie umarł chłopiec z wielkim talentem muzycznym. Sienkiewicz pokazuje w ten sposób obojętność bogatych na los biednych dzieci wiejskich i marnowanie talentów, które rodzą się w biedzie.

Bohaterowie

W wypracowaniu

• Talent i jego marnowanie → Janko, który nie miał szans na naukę muzyki.
• Krzywda dziecka → bicie przez matkę, karbowego i stójkę.
• Obojętność i niesprawiedliwość społeczna → państwo zachwyceni Włochami.
• Pasja → chłopiec, dla którego muzyka jest ważniejsza niż jedzenie.

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania