Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Inny świat
Literatura faktu · liceum i technikum · lektura obowiązkowa (fragmenty, matura)
W 1940 roku młody Polak zostaje aresztowany przez NKWD przy próbie przedostania się na Litwę i trafia do sowieckiego łagru w Jercewie pod Archangielskiem. Opisuje świat, w którym głód, mróz i niewolnicza praca odbierają ludziom godność. Jedni donoszą, inni okaleczają się, by nie pracować dla oprawców, a niektórzy, jak Kostylew, wolą zniszczyć własne ciało niż się poddać. „Inny świat” to świadectwo o łagrach i pytanie, czy człowiek może pozostać człowiekiem w nieludzkich warunkach. Poniżej masz streszczenie, bohaterów i test.
W 1940 roku narrator, młody Polak, próbuje przedostać się z okupowanego kraju na Litwę. Zostaje zatrzymany przez NKWD, oskarżony o szpiegostwo, przechodzi przez więzienia i trafia do łagru w Jercewie. To obóz pracy przymusowej na północy Rosji. Więźniowie pracują ponad siły przy wyrębie lasu, w bazach żywnościowych i przy rozładunku wagonów. O tym, ile dostaną jedzenia, decyduje wyrobiona norma, więc słabsi głodują coraz bardziej. W łagrze rządzą przestępcy kryminalni, a więźniów politycznych traktuje się najgorzej. Ludzie upadają moralnie: donoszą na siebie, kradną, sprzedają innych za łyżkę zupy. Narrator opisuje też tych, którzy próbują się bronić. Kostylew, dawny komunista, który przejrzał system, trzyma rękę w ogniu, żeby nie pracować dla oprawców, a w końcu odbiera sobie życie. Natalia Lwowna wspomina „Wspomnienia z domu umarłych” Dostojewskiego i to, że w łagrze zwykłe zasady moralne nie działają. W domu widzeń, czyli tam, gdzie więźniowie mogą spotkać się z bliskimi, rozgrywają się wzruszające i tragiczne sceny. Narrator, by wyjść na wolność po układzie Sikorski–Majski, prowadzi głodówkę. W końcu zostaje zwolniony i dołącza do armii Andersa. W epilogu, już po wojnie we Włoszech, spotyka dawnego współwięźnia, który wyznaje, że w łagrze fałszywie oskarżył kilku Niemców, by ratować siebie, i ci zostali rozstrzelani. Prosi o zrozumienie. Narrator nie potrafi podać mu ręki.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Narrator zostaje zatrzymany przy próbie przekroczenia granicy, przesłuchiwany i wysłany do obozu w Jercewie.
Głód, mróz i normy pracy. Jedzenie zależy od wyrobionej normy, więc słabi szybko giną. Kryminaliści mają przewagę nad politycznymi.
Kostylew okalecza się, trzymając rękę w ogniu, by uniknąć pracy dla systemu, który zniszczył jego wiarę. W końcu popełnia samobójstwo.
W domu widzeń więźniowie spotykają się z bliskimi, często po latach. To chwile nadziei, ale i bolesnych rozczarowań.
Po układzie Sikorski–Majski narrator głoduje, by wymusić zwolnienie. Wychodzi z łagru i wstępuje do armii Andersa.
Po wojnie dawny współwięzień wyznaje, że skazał na śmierć niewinnych ludzi, by przeżyć. Narrator nie umie mu wybaczyć.
| Postać | Kim jest | Co pokazuje |
|---|---|---|
| narrator (Gustaw Herling) | polski więzień łagru | świadek, który próbuje zachować godność i opisać prawdę |
| Kostylew | więzień, dawny komunista | bunt przez samookaleczenie; wolność za cenę ciała |
| Natalia Lwowna | więźniarka | refleksja nad Dostojewskim; nadzieja i rozpacz |
| współwięzień z epilogu | dawny więzień, donosiciel | moralny upadek człowieka zmuszonego do wyboru, by przeżyć |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy III liceum i technikum: łagier w Jercewie, Kostylew, głód i praca, godność…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy III liceum i technikum: Borowski, Herling-Grudziński, Krall, poezja Baczyńskiego…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
15 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 3): Młoda Polska, dwudziestolecie międzywojenne…
26,90 zł
Zobacz w sklepie →Do sowieckiego łagru, czyli obozu pracy przymusowej, w Jercewie koło Archangielska.
Więźniem, dawnym komunistą, który przejrzał kłamstwa systemu. Trzymał rękę w ogniu, żeby nie pracować dla oprawców, a w końcu popełnił samobójstwo.
Po wojnie dawny współwięzień wyznaje narratorowi, że w łagrze oskarżył niewinnych ludzi, by ratować siebie. Narrator nie potrafi podać mu ręki.
Nawiązuje do „Wspomnień z domu umarłych” Dostojewskiego, który opisywał katorgę jako świat rządzący się innymi prawami.
Po układzie Sikorski–Majski prowadził głodówkę, by wymusić zwolnienie. Potem wstąpił do armii Andersa.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Książka jest chroniona prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu. Fakty biograficzne i historyczne według powszechnie przyjętej wiedzy. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12