Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Zbrodnia i kara
Powieść psychologiczna · liceum i technikum · lektura obowiązkowa (matura)
Biedny były student Rodion Raskolnikow zabija siekierą starą lichwiarkę, bo wierzy, że niezwykli ludzie mają prawo przekroczyć moralne granice dla wyższych celów. Przypadkiem zabija też jej łagodną siostrę Lizawietę. Od tej chwili nie potrafi żyć spokojnie: dręczy go gorączka, strach i sumienie, a sędzia śledczy Porfiry powoli go osacza. Ratunkiem okazuje się Sonia, uboga dziewczyna o wielkiej wierze. To powieść o winie, karze i odrodzeniu, jedna z najważniejszych lektur maturalnych. Poniżej masz streszczenie, bohaterów i test.
Rodion Raskolnikow, były student prawa, mieszka w nędznej klitce w Petersburgu. Jest głodny, chory i dumny. Od dawna myśli o zabiciu starej lichwiarki Alony Iwanowny, u której zastawia rzeczy. Uważa, że ludzie dzielą się na zwykłych, którzy muszą słuchać prawa, i niezwykłych, takich jak Napoleon, którym wolno przekroczyć granice dla wielkich celów. Chce sprawdzić, czy sam jest kimś niezwykłym. W karczmie poznaje pijanego urzędnika Marmieładowa, który opowiada o swojej córce Soni: żeby utrzymać rodzinę, musiała sprzedawać swoje ciało. Raskolnikow dostaje też list od matki: jego siostra Dunia ma wyjść za bogatego, wyrachowanego Łużyna, żeby pomóc bratu. Raskolnikow zabija lichwiarkę siekierą, a gdy niespodziewanie wraca jej siostra Lizawieta, zabija i ją. Zabiera trochę rzeczy, ale nawet z nich nie korzysta. Potem wpada w gorączkę, boi się, mdleje na komisariacie, zdradza się dziwnym zachowaniem. Pomaga rodzinie Marmieładowa, gdy ten ginie pod kołami powozu. Sędzia śledczy Porfiry Pietrowicz domyśla się prawdy i prowadzi z nim psychologiczną grę. Do Petersburga przyjeżdżają matka i siostra, a za Dunią także Swidrygajłow, były pracodawca, który ją prześladował. Raskolnikow coraz częściej odwiedza Sonię. Ona czyta mu Ewangelię o wskrzeszeniu Łazarza, a on wyznaje jej zbrodnię. Sonia namawia go, by przyznał się i przyjął cierpienie. Swidrygajłow, odrzucony przez Dunię, popełnia samobójstwo. Raskolnikow w końcu przyznaje się na policji. Zostaje skazany na osiem lat katorgi na Syberii. Sonia jedzie za nim. W epilogu Raskolnikow zaczyna rozumieć jej miłość i rodzi się w nim nadzieja na nowe życie.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
Raskolnikow żyje w nędzy i dojrzewa w nim myśl o zabiciu lichwiarki. Poznaje Marmieładowa i dowiaduje się o losie Soni.
Raskolnikow zabija siekierą Alonę Iwanownę i jej siostrę Lizawietę.
Bohater choruje, ukrywa łupy, zdradza się dziwnym zachowaniem. Opiekuje się nim przyjaciel Razumichin.
Marmieładow ginie pod kołami powozu. Raskolnikow oddaje rodzinie pieniądze i poznaje Sonię.
Sędzia śledczy Porfiry Pietrowicz zna teorię Raskolnikowa i powoli go osacza.
Sonia czyta Raskolnikowowi Ewangelię o wskrzeszeniu Łazarza. Raskolnikow wyznaje jej, że zabił.
Swidrygajłow, który podsłuchał wyznanie, próbuje zmusić Dunię do uległości. Odrzucony, odbiera sobie życie.
Raskolnikow przyznaje się do zbrodni i zostaje skazany na osiem lat katorgi.
Sonia jest przy nim. Raskolnikow zaczyna rozumieć miłość i wiarę, a w jego życiu pojawia się nadzieja.
| Postać | Kim jest | Cechy i rola |
|---|---|---|
| Rodion Raskolnikow | były student prawa | dumny, inteligentny, samotny, rozdarty; morderca, który dojrzewa do skruchy |
| Sonia Marmieładowa | córka Marmieładowa | pokorna, głęboko wierząca, gotowa do poświęceń; prowadzi Raskolnikowa do odrodzenia |
| Porfiry Pietrowicz | sędzia śledczy | przenikliwy psycholog, osacza Raskolnikowa rozmowami |
| Arkadiusz Swidrygajłow | dawny pracodawca Duni | cyniczny, zepsuty; jego los pokazuje, dokąd prowadzi życie bez sumienia |
| Awdotia „Dunia” Raskolnikowa | siostra bohatera | dumna, szlachetna, gotowa poświęcić się dla brata |
| Dmitrij Razumichin | przyjaciel Raskolnikowa | dobry, pracowity, pomocny; żeni się z Dunią |
| Semen Marmieładow | urzędnik, pijak | słaby, nieszczęśliwy, kocha rodzinę, ale nie umie jej pomóc |
| Piotr Łużyn | narzeczony Duni | wyrachowany egoista |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy II liceum i technikum: Raskolnikow i jego teoria, Sonia, Porfiry, kara i…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy II liceum i technikum: Lalka, Zbrodnia i kara, Potop, hasła epoki.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
11 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 2): romantyzm, pozytywizm i kształcenie językowe.
19,90 zł
Zobacz w sklepie →Chciał sprawdzić swoją teorię, że ludzie niezwykli mają prawo przekroczyć moralne granice dla wyższych celów. Tłumaczył też sobie, że pieniądze lichwiarki mogłyby pomóc wielu ludziom.
Córką urzędnika Marmieładowa, która dla ratowania rodziny przed głodem musiała się prostytuować. Jest głęboko wierząca i prowadzi Raskolnikowa do przyznania się i odrodzenia.
Nie miał dowodów, ale prowadził z nim psychologiczne rozmowy, pokazując, że zna jego teorię i rozumie jego stan. Przekonywał go, że lepiej przyznać się samemu.
Przyznał się i został skazany na osiem lat katorgi na Syberii. Najgorszą karą były jednak wcześniejsze wyrzuty sumienia.
Ewangeliczna historia wskrzeszenia Łazarza zapowiada duchowe zmartwychwstanie Raskolnikowa, który dzięki Soni może zacząć nowe życie.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Powszechnie czytane polskie przekłady są chronione prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu. Imiona podajemy w najczęściej używanym brzmieniu. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12