Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Iliada

Autor

Homer (tradycyjnie przypisywany, VIII w. p.n.e.)

Gatunek

epos bohaterski

Epoka

starożytność (Grecja)

Czas akcji

kilkadziesiąt dni w dziesiątym roku wojny trojańskiej

Miejsce akcji

obóz Greków pod Troją, mury Troi i Olimp

Budowa

24 księgi, wiersz (w przekładzie Dmochowskiego trzynastozgłoskowiec)

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury, przekład F.K. Dmochowskiego

Streszczenie: o czym jest „Iliada”

„Iliada” zaczyna się od słów „Gniew Achilla, bogini, głoś”. Agamemnon, wódz Greków, musi oddać brankę Chryzeidę jej ojcu, kapłanowi Apollina, i w zamian zabiera Achillesowi jego brankę Bryzeidę. Obrażony Achilles wycofuje się z walki i prosi matkę, boginię Tetydę, by Zeus dał zwycięstwo Trojanom. Bez Achillesa Grecy przegrywają. Achilles odrzuca prośby posłów. Jego przyjaciel Patroklos idzie do boju w jego zbroi i ginie z ręki Hektora. Achilles godzi się z Agamemnonem, dostaje nową zbroję i tarczę wykute przez Hefajstosa, zabija Hektora i bezcześci jego ciało. W ostatniej księdze król Priam nocą przychodzi do Achillesa i wykupuje ciało syna. Epos kończy się pogrzebem Hektora.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie szczegółowe: plan wydarzeń

1. Gniew Achillesa (księga I)

   Inwokacja: „Gniew Achilla, bogini, głoś, obfity w szkody”. Apollo zsyła zarazę na Greków, bo Agamemnon znieważył jego kapłana Chryzesa. Agamemnon oddaje Chryzeidę, ale zapowiada: „Bryzeidę ci wezmę”. Achilles wycofuje się z walki, a Tetyda prosi Zeusa o pomoc dla syna.

2. Pojedynki i przegląd wojsk (księgi II–V)

   Zeus zsyła Agamemnonowi zwodniczy sen. Wojska ruszają do boju. Parys walczy w pojedynku z Menelajem o Helenę (III), a potem walka wybucha na nowo. Diomedes z pomocą Ateny (Pallady) dokonuje wielkich czynów. Atena pozwala mu walczyć nawet z boginią Afrodytą, Kiprydą (V).

3. Hektor i Andromacha (księga VI)

   Hektor wraca do Troi i spotyka żonę Andromachę z małym synem. Andromacha błaga: „Tyś mi ojcem, tyś matką, kochany Hektorze, / Tyś mi bratem, ty mężem” i prosi, by nie zostawiał jej „wdową, a syna sierotą”. Hektor odpowiada, że nie może chronić się „z dala boju (…) jak mąż podły”.

4. Grecy w odwrocie (księgi VII–VIII)

   Hektor walczy w pojedynku z Ajasem (VII). Zeus zakazuje bogom pomagać którejkolwiek stronie i Trojanie zyskują przewagę (VIII).

5. Poselstwo do Achillesa (księga IX)

   Agamemnon wysyła do Achillesa Fojniksa, Odyseusza i Ajasa z obietnicą wielkich darów i zwrotu Bryzeidy. Achilles odmawia powrotu do walki.

6. Nocny wypad i walka u okrętów (księgi X–XV)

   Odyseusz i Diomedes idą nocą na zwiady (X). Trojanie przełamują mur Greków i dochodzą do okrętów (XII–XV). Posejdon pomaga Grekom, a Hera podstępem usypia Zeusa „słodkim snem” (XIV).

7. Śmierć Patroklosa (księga XVI)

   Patroklos prosi Achillesa: „Daj twą zbroję!”, by Trojanie wzięli go za Achillesa. Odpiera wroga od okrętów i zabija Sarpedona. Apollo uderza go w plecy, Euforbos rani, a Hektor zadaje ostateczny cios.

8. Walka o ciało i rozpacz Achillesa (księgi XVII–XVIII)

   Grecy z trudem odbijają ciało Patroklosa (XVII). Achilles rozpacza, Tetyda obiecuje mu nową zbroję, a Hefajstos wykuwa ją razem z ogromnym, zdobionym puklerzem, czyli tarczą (XVIII).

9. Pojednanie (księga XIX)

   Achilles godzi się z Agamemnonem i „z serca gniewy złożył”. Bryzeida wraca do niego. Achilles chce już tylko zemsty za Patroklosa.

10. Walka bogów i Achilles nad Skamandrem (księgi XX–XXI)

    Bogowie biorą udział w walce po obu stronach. Achilles zabija wielu Trojan i walczy nawet z bogiem rzeki Ksantem (Skamandrem).

11. Śmierć Hektora (księga XXII)

    Hektor zostaje sam przed murami. Ucieka przed Achillesem; sam mówi potem: „trzykroć te mury obiegłem”. Atena podstępem przybiera postać jego brata Deifoba i zachęca go do walki. Achilles zabija Hektora, a potem przywiązuje jego ciało do wozu i wlecze je po ziemi.

12. Pogrzeb Patroklosa (księga XXIII)

    Achilles wyprawia przyjacielowi pogrzeb i igrzyska, m.in. wyścig rydwanów.

13. Priam u Achillesa (księga XXIV)

    Prowadzony przez Hermesa, stary Priam nocą przychodzi do namiotu Achillesa. Prosi: „Przypomnij ojca” i mówi, że całuje ręce zabójcy swoich synów. Obaj płaczą: Priam po synu, a Achilles „płacze ojca, znowu płacze przyjaciela”. Achilles oddaje ciało Hektora. Epos kończy się słowami: „Ten był obchód pogrzebny po wielkim Hektorze”.

Bohaterowie

Najważniejsze motywy i problematyka

• Gniew i jego skutki. Pierwsze słowo eposu to „Gniew”. Duma Achillesa kosztuje życie wielu Greków, w tym jego przyjaciela. Dopiero ból po stracie zmienia jego postawę.
• Honor i sława. Bohaterowie walczą o chwałę. Hektor wie, że może zginąć, ale nie chce chronić się „z dala boju”.
• Przyjaźń. Śmierć Patroklosa jest punktem zwrotnym: Achilles wraca do walki z miłości do przyjaciela.
• Rodzina w czasie wojny. Pożegnanie Hektora z Andromachą i prośba Priama pokazują wojnę oczami bliskich.
• Litość i człowieczeństwo. W ostatniej księdze wrogowie płaczą razem: Priam po synu, Achilles po ojcu i przyjacielu. Achilles oddaje ciało Hektora. To najbardziej ludzki moment eposu.
• Los i bogowie. Bogowie wtrącają się w walkę, ale nawet oni nie mogą zmienić przeznaczenia.

Cechy eposu homeryckiego

• Inwokacja: zwrot do muzy („Gniew Achilla, bogini, głoś”) na początku.
• Porównanie homeryckie: rozbudowane porównanie, np. Trojanie idą z wrzawą jak odlatujące „żurawie” (III), a Patroklos i Hektor walczą jak „Dwa lwy na górach” (XVI).
• Stałe epitety: np. „Agamemnon, król mężów”.
• Ingerencja bogów: bogowie biorą udział w walce i pomagają swoim ulubieńcom.
• Retardacja: opóźnianie akcji opisami, np. tarczy Achillesa.

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania