Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Dżuma
Powieść-parabola · liceum i technikum · lektura obowiązkowa (matura)
W algierskim mieście Oran zaczynają umierać szczury, a potem ludzie. To dżuma. Miasto zostaje zamknięte, a mieszkańcy odcięci od świata przez wiele miesięcy. Doktor Bernard Rieux leczy chorych, choć wie, że często jest bezradny. Obok niego działają Tarrou, który organizuje ochotnicze oddziały sanitarne, dziennikarz Rambert, ksiądz Paneloux i skromny urzędnik Grand. Każdy inaczej odpowiada na zło. „Dżuma” to parabola: opowieść o epidemii, która mówi o każdym złu, także o wojnie i totalitaryzmie. Poniżej masz streszczenie, bohaterów i test.
Pewnego wiosennego dnia doktor Bernard Rieux znajduje na schodach martwego szczura. Wkrótce zdychają ich tysiące, a ludzie zaczynają chorować i umierać na tajemniczą gorączkę. Rieux jako jeden z pierwszych mówi głośno, że to dżuma. Władze długo zwlekają, ale w końcu ogłaszają epidemię i zamykają miasto. Oran zostaje odcięty od świata. Mieszkańcy przeżywają rozłąkę z bliskimi, strach, nudę i śmierć. Rieux, którego żona wyjechała na leczenie przed zamknięciem miasta, dzień i noc leczy chorych. Jean Tarrou, przybysz prowadzący notatki, organizuje ochotnicze formacje sanitarne. Pomaga w nich urzędnik Joseph Grand, który od lat pisze jedno zdanie swojej powieści. Dziennikarz Raymond Rambert, który znalazł się w Oranie przypadkiem, najpierw za wszelką cenę próbuje uciec do ukochanej w Paryżu, ale w końcu zostaje i pomaga. Jezuita ojciec Paneloux w pierwszym kazaniu mówi, że dżuma to kara za grzechy. Gdy widzi długą śmierć niewinnego dziecka, syna sędziego Othona, jego wiara zostaje wystawiona na próbę. Cottard, który wcześniej próbował się powiesić, korzysta na epidemii i zarabia na przemycie. Po wielu miesiącach dżuma ustępuje. Na koniec choroby umiera jednak Tarrou, a Rieux dowiaduje się, że zmarła jego żona. Miasto świętuje, a Cottard wpada w szał i strzela do ludzi. Narrator, którym okazuje się Rieux, przypomina, że bakcyl dżumy nigdy nie ginie i może kiedyś wrócić.
Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.
W Oranie zdychają szczury. Pojawiają się pierwsze zachorowania i zgony.
Doktor Rieux nazywa chorobę po imieniu. Władze ociągają się, ale w końcu ogłaszają epidemię.
Bramy Oranu zostają zamknięte. Ludzie są odcięci od bliskich spoza miasta.
Tarrou zakłada ochotnicze formacje sanitarne. Rieux, Grand i inni pracują bez wytchnienia.
Rambert próbuje uciec do ukochanej, ale w końcu zostaje i walczy z dżumą.
Na oczach lekarzy i Paneloux umiera syn sędziego Othona. To najstraszniejsza scena powieści.
Dżuma ustępuje. Umiera Tarrou, a Rieux dowiaduje się o śmierci żony. Miasto świętuje.
Rieux, narrator kroniki, przypomina, że dżuma może wrócić.
| Postać | Kim jest | Postawa wobec zła |
|---|---|---|
| Bernard Rieux | lekarz, narrator | robi swoje, leczy ludzi; uczciwość i solidarność bez wielkich słów |
| Jean Tarrou | przybysz, autor notatek | organizuje pomoc; chciałby być świętym bez Boga |
| Raymond Rambert | dziennikarz z Paryża | z początku myśli o swoim szczęściu, potem wybiera solidarność |
| ojciec Paneloux | jezuita | najpierw widzi w dżumie karę Bożą, potem przeżywa kryzys i angażuje się w pomoc |
| Joseph Grand | skromny urzędnik | zwykły człowiek, który po prostu pomaga; bohater codzienności |
| Cottard | przemytnik | korzysta na epidemii, boi się jej końca |
| sędzia Othon | urzędnik | surowy człowiek, którego syn umiera na dżumę |
Wszystko na tej stronie zostaje darmowe. Gotowe kartkówki i sprawdziany z polskiego PDF z kluczami: grupa A za darmo, pozostałe grupy w sklepie.
Kartkówka PDF · sklep
Kartkówka z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: bohaterowie, przebieg zdarzeń, postawy wobec zła, parabola.
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Sprawdzian PDF · sklep
Sprawdzian z języka polskiego dla uczniów klasy IV liceum i technikum: Dżuma, Rok 1984, Tango, poezja i proza po 1945 roku…
2,90 zł (grupy B, C, D i E)
Grupa A za darmo, bez logowania →Zobacz w sklepie →
Pakiet PDF · sklep
7 pakietów sprawdzianów i kartkówek z języka polskiego (liceum, klasa 4): literatura po 1945 roku: „Dżuma”, „Rok 1984”, „Tango”…
13,90 zł
Zobacz w sklepie →W mieście Oran w Algierii, w latach 40. XX wieku.
Kronikarz, który dopiero na końcu ujawnia, że jest doktorem Bernardem Rieux.
Bo historia epidemii ma drugie, głębsze znaczenie. Dżuma symbolizuje każde zło, zwłaszcza wojnę i totalitaryzm, a bohaterowie pokazują różne postawy wobec niego.
Na początku za wszelką cenę chciał uciec z miasta do ukochanej. W końcu zrozumiał, że nie może szukać szczęścia tylko dla siebie, i został, by pomagać chorym.
Epidemia wygasa, miasto świętuje, ale umiera Tarrou, a Rieux dowiaduje się o śmierci żony. Narrator ostrzega, że dżuma może kiedyś wrócić.
Źródła i metoda. Opracowanie własne redakcji. Powieść i jej polski przekład są chronione prawem autorskim, dlatego nie cytujemy tekstu. Status według Dz.U. 2024 poz. 1019. Zasady redakcyjne · Zgłoś błąd
Stan prawny na 2026-10-11.
Mateusz Będkowski
nauczyciel matematyki i pedagog
Uczę matematyki od 13 lat, w tym 7 lat w szkole. Magister pedagogiki ze specjalnością terapia pedagogiczna, po studiach podyplomowych z matematyki. Wszystkie materiały na tej stronie przygotowuję sam. Poznaj moje podejście →
Ostatnia aktualizacja: 2026-10-12