Strona główna › Lektury szkolne › Liceum i technikum › Cierpienia młodego Wertera

Autor

Johann Wolfgang von Goethe

Gatunek

powieść epistolarna (w listach), sentymentalizm

Epoka

oświecenie, nurt sentymentalizmu i burzy i naporu (wydanie w 1774 r.)

Czas akcji

od 4 maja 1771 r. do grudnia 1772 r.

Narrator

Werter w listach, głównie do przyjaciela Wilhelma; na końcu „wydawca”, który opowiada ostatnie dni bohatera

Budowa

część I, część II i relacja wydawcy

Gdzie przeczytać

Wolne Lektury, przekład Franciszka Mirandoli

Streszczenie: o czym są „Cierpienia młodego Wertera”

Wiosną 1771 r. Werter przyjeżdża do małego miasteczka i zachwyca się przyrodą. Na balu poznaje Lotę, córkę komisarza, która zajmuje się młodszym rodzeństwem. Zakochuje się, choć wie, że Lota ma narzeczonego. Gdy wraca Albert, rozsądny i życzliwy, Werter cierpi coraz bardziej. W końcu wyjeżdża i podejmuje pracę u konsula, ale źle się czuje wśród urzędników i arystokratów. Lota i Albert biorą ślub. Werter wraca w ich pobliże i jego rozpacz rośnie. Na kilka dni przed Wigilią czyta Locie pieśni Osjana i całuje ją. Lota mówi: „To raz ostatni… Werterze! Nie zobaczysz mnie nigdy!”. Werter pożycza od Alberta pistolety „w podróż” i odbiera sobie życie.

Krótkie streszczenia wszystkich opracowanych lektur zebraliśmy na jednej stronie: streszczenia lektur.

Streszczenie szczegółowe: plan wydarzeń

1. Wyjazd i przyroda (część I, 4–30 maja 1771)

   „O jakże cieszę się, że wyjechałem!” pisze Werter do Wilhelma. Zachwyca się przyrodą, czyta Homera, lubi prostych ludzi i dzieci. Znajduje ulubione miejsce, wieś Wahlheim.

2. Lota (część I, 16 czerwca)

   Jadąc na wiejską zabawę, Werter ze swoją partnerką zabiera po drodze Karolinę S., czyli Lotę. Widzi dziewczynę w białej sukience, która „krajała dzieciom kromki” chleba dla ośmiorga rodzeństwa. Na balu tańczą razem walca, a jedna z dam przypomina Locie imię „Albert”. Tak Werter dowiaduje się o jej narzeczonym.

3. Szczęśliwe lato (część I, czerwiec–lipiec)

   Werter codziennie odwiedza Lotę, bawi się z jej rodzeństwem i czuje się szczęśliwy. Pisze: „Czymże jest, Wilhelmie, sercom naszym świat bez miłości?” (18 lipca).

4. Albert (część I, 30 lipca–12 sierpnia)

   „Albert przyjechał, ja tedy muszę ustąpić”. Albert jest „miły, zacny”, ale Werter cierpi. W rozmowie z Albertem przykłada sobie do czoła nienabity pistolet. Albert mówi o samobójstwie, że „jest ono jedynie dowodem słabości”, a Werter się z nim spiera (12 sierpnia).

5. Wyjazd (część I, 3–10 września)

   „Muszę jechać!”. Werter wyjeżdża, nie żegnając się z Lotą i Albertem.

6. Praca u konsula (część II, październik 1771–marzec 1772)

   Werter pracuje u konsula, o którym pisze: „Jest to pedantyczny cymbał”. Na przyjęciu u hrabiego zostaje upokorzony przez arystokratów, którzy nie chcą go w swoim towarzystwie (15 marca). Prosi o zwolnienie ze służby (24 marca). W międzyczasie dowiaduje się, że Lota i Albert wzięli ślub (20 lutego).

7. Powrót (część II, maj–wrzesień 1772)

   Werter odwiedza rodzinne miasto, a potem wraca w pobliże Loty. Pisze: „Ach, gdybym mógł zostać jej mężem!” (29 lipca). Rozstaje się ze swoim „błękitnym, skromnym frakiem”, w którym po raz pierwszy tańczył z Lotą, i zamawia taki sam (6 września).

8. Rozpacz (część II, październik–grudzień 1772)

   Werter fascynuje się Osjanem, coraz częściej myśli o śmierci: „kładę się często z pragnieniem, a nawet czasem z nadzieją niezbudzenia się wcale” (3 listopada).

9. Ostatni wieczór (relacja wydawcy)

   Lota prosi Wertera: „nie przychodź przed Wigilią!”. Werter przychodzi jednak, czyta jej swój przekład pieśni Osjana, a potem całuje Lotę. Ona woła: „To raz ostatni… Werterze! Nie zobaczysz mnie nigdy!” i zamyka się w pokoju.

10. Pistolety i śmierć (relacja wydawcy)

    Werter wysyła służącego do Alberta z kartką: „Bardzo proszę, by mi pan pożyczył swych pistoletów, gdyż wybieram się w podróż”. Albert każe Locie je wydać, a ona robi to drżącymi rękami. Werter pisze pożegnalny list i strzela do siebie. Znaleziono go w „błękitny frak i żółtą kamizelkę”, a na pulpicie leżała „Emilia Galotti”. Umiera w południe następnego dnia. Pogrzebu nie odprowadził „żaden z księży”.

Bohaterowie

Interpretacja

• Powieść epistolarna. Widzimy świat tylko oczami Wertera. Jego listy są pełne wykrzyknień, pytań i zwierzeń, więc czytelnik przeżywa jego uczucia od środka.
• Sentymentalizm. Najważniejsze są uczucia, przyroda i wrażliwe serce. Werter ocenia ludzi według tego, czy umieją czuć, a nie według pozycji czy rozumu.
• Konflikt uczucia i rozsądku. Werter (serce) i Albert (rozum) to dwie postawy. Ich rozmowa o samobójstwie pokazuje ten spór najwyraźniej.
• Bunt przeciw konwenansom. Upokorzenie na przyjęciu u hrabiego pokazuje, jak sztywne granice dzielą arystokrację i mieszczan.
• Wertertyzm. Po wydaniu powieści młodzi ludzie naśladowali Wertera, nosili błękitny frak i żółtą kamizelkę, a niektórzy nawet odbierali sobie życie. Dziś „werter” to określenie nadwrażliwego, nieszczęśliwie zakochanego młodzieńca. Do tego typu bohatera nawiąże romantyzm, np. Gustaw w IV części „Dziadów”.

Test i inne lektury

Najczęstsze pytania