Okoń poluje na mniejsze ryby, larwy owadów i inne drobne zwierzęta wodne. Młode okonie często pływają w ławicach, a większe, starsze osobniki polują raczej samotnie, z zasadzki wśród roślin.

Na grzbiecie okoń ma pierwszą płetwę z ostrymi, kłującymi promieniami. To jego obrona — drapieżnikowi trudniej połknąć rybę najeżoną kolcami. Ciemne pręgi na bokach pomagają mu też maskować się wśród wodnych roślin.

Okoń to jedna z najbarwniejszych ryb naszych wód. Ma ciało dość wysokie, bocznie spłaszczone, o grzbiecie zielonkawym lub oliwkowym i jaśniejszych bokach, przez które biegnie kilka ciemnych, poprzecznych pręg. To one sprawiają, że okoń wygląda jak w tygrysie prążki.

Płetwy brzuszne i odbytowa są wyraźnie pomarańczowe lub czerwone, co dodatkowo zdradza gatunek. Pierwsza płetwa grzbietowa jest kolczasta i najeżona sztywnymi promieniami, a na jej końcu widnieje charakterystyczna ciemna plama. Pokrywy skrzelowe zakończone są ostrym kolcem.

Okonia najłatwiej pomylić z jego większym krewnym, sandaczem. Sandacz jest smuklejszy, bardziej wydłużony i ma mętne, szkliste oczy, a jego pręgi są słabiej zaznaczone. Okoń jest krępy, jaskrawo pręgowany i ma pomarańczowe płetwy, których sandacz nie posiada.

Bywa też mylony z jazgarzem, który należy do tej samej rodziny, ale jest drobniejszy, brązowoszary i pokryty ciemnymi kropkami zamiast wyraźnych pręg. Kolczasta pierwsza płetwa grzbietowa to cecha wspólna tych ryb — u okonia najbardziej rzucają się w oczy ostre kolce i ciemna plama na jej końcu.

Okoń jest jedną z ulubionych ryb wędkarzy, bo bierze zaczepnie, walczy dzielnie i występuje niemal wszędzie. Jego jasne, delikatne mięso jest cenione w kuchni, mimo że ryba jest kolczasta i trzeba się przy niej uważać. Ostre kolce płetwy grzbietowej i kolec na skrzelach potrafią skaleczyć.

W wielu krajach okoń jest symbolem czystej, żywej wody i bywa przedstawiany na znaczkach czy godłach kół wędkarskich. Ławice młodych okoni często kręcą się przy pomostach, gdzie łatwo je obserwować, jak polują na jeszcze drobniejszy narybek.