Karaś to krępa, wytrzymała ryba mulistych stawów, jezior i wolno płynących rzek. Ma złocistobrązowe ciało i spokojne usposobienie.

Słynie z niezwykłej odporności — przeżywa w wodzie tak ubogiej w tlen, że inne ryby dawno by w niej zginęły. Potrafi też przetrwać zimę w niemal całkowicie zamarzniętym zbiorniku, zagrzebany w mule.

Karaś to krępa, wysoka i zaokrąglona ryba karpiowata o bocznie spłaszczonym ciele i dużej, wyraźnej łusce. Karaś pospolity jest brązowozłoty do miedzianego, z ciemniejszym grzbietem, a płetwy ma zaokrąglone. Sylwetka jest przy tym pękata i "pucołowata", co odróżnia go od smuklejszych krewniaków.

Bardzo ważną cechą jest brak wąsów przy pysku — to najprostszy sposób odróżnienia karasia od podobnego karpia. Płetwa grzbietowa jest długa, a jej brzeg u karasia pospolitego bywa lekko wypukły. Istnieje też srebrzysta forma karasia oraz jego ozdobna odmiana znana wszystkim jako złota rybka.

Karasia najczęściej myli się z karpiem, bo oba są wysokie i mają dużą łuskę. Karp ma jednak dwie pary wąsów przy pysku, których karaś zupełnie nie posiada — to najpewniejsza różnica. Karaś jest też bardziej okrągły i zwykle mniejszy od dorosłego karpia.

Karaś pospolity bywa mylony z karasiem srebrzystym, obcym przybyszem o srebrzystym ubarwieniu i ciemnej otrzewnej. Znana wszystkim złota rybka to z kolei ozdobna, wyhodowana przez człowieka odmiana karasia, a nie osobny gatunek — mimo jaskrawej barwy to wciąż ten sam typ ryby.

Karaś jest jedną z najbardziej wytrzymałych ryb naszych wód, słynącą z tego, że przeżyje tam, gdzie wiele innych ryb by nie dało rady — w płytkich, mulistych, ubogich w tlen stawach. Ta odporność sprawiła, że od dawna hoduje się go w niewielkich zbiornikach.

Największą karierę zrobiła jednak ozdobna odmiana karasia — złota rybka, hodowana od wieków w Azji, a dziś na całym świecie. To prawdopodobnie najczęściej trzymana ryba domowa w historii. Zwykły karaś bywa też cenionym łupem wędkarzy łowiących w małych, zarośniętych stawach.