Wielka płetwa grzbietowa żaglicy zwykle jest złożona wzdłuż grzbietu, ale ryba potrafi ją nagle rozłożyć niczym żagiel. Robi tak m.in. podczas polowania, żeby wydać się większą i pomóc zapędzić ławicę mniejszych ryb.

Żaglica ma smukłe, opływowe ciało i długi, spiczasty pysk. Poluje w grupach na otwartym morzu: kilka żaglic wspólnie osacza ławicę ryb, a rozłożone „żagle" pomagają im ją ścieśnić i łatwiej chwytać zdobycz.

Żaglica to smukła ryba otwartego oceanu, którą poznać po jednej rzeczy — ogromnej, wachlarzowatej płetwie grzbietowej rozpiętej niemal przez całą długość grzbietu. Rozłożona przypomina żagiel wyższy niż samo ciało ryby, stąd polska nazwa.

Ciało jest wydłużone, bocznie spłaszczone i zakończone od przodu długim, zaostrzonym dziobem. Grzbiet mieni się granatem, boki są srebrzyste, a przez nie przebiegają rzędy jaśniejszych, niebieskawych plam lub pręg. Ryba potrafi rozjaśniać i przygaszać te barwy w zależności od nastroju.

Żaglicę najłatwiej pomylić z marlinem i włócznikiem, bo wszystkie mają wydłużony dziób i podobną, torpedowatą sylwetkę. Rozstrzyga płetwa grzbietowa: u żaglicy jest ogromna i wachlarzowata, u marlina niska, a u włócznika stosunkowo mała. To najpewniejsza cecha rozpoznawcza.

Dziób żaglicy jest okrągły w przekroju jak u marlina, a nie płaski jak ostrze u włócznika. Ubarwienie u tych ryb bywa zmienne i intensywnie błękitne, więc lepiej patrzeć na proporcje płetw niż na sam kolor, który potrafi się szybko zmieniać.

Żaglica uchodzi za jedną z najszybszych ryb morza i właśnie dzięki temu jest cenioną zdobyczą wędkarstwa sportowego. Po zacięciu potrafi wyskakiwać nad wodę i pędzić, rozwijając ogromne prędkości, co czyni z niej wymarzony cel dla wędkarzy pływających po ciepłych morzach.

Coraz częściej złowione żaglice wypuszcza się z powrotem, traktując je jako sportowe wyzwanie, a nie jedzenie. W kulturze krajów nadmorskich żaglica bywa symbolem oceanicznej szybkości i pojawia się w godłach klubów oraz na pamiątkach z rejsów wędkarskich.