Żuraw
Zdjęcie: Kyletracysrs · CC BY-SA 3.0
🐦 Ptaki

Żuraw

Grus grus

Żuraw to jeden z największych ptaków lęgowych Polski — szaro-popielate upierzenie, długa szyja i nogi oraz donośny, trąbiący głos słyszalny z odległości nawet kilku kilometrów. Znany jest też z widowiskowego tańca godowego, w którym para ptaków skacze, podskakuje i macha skrzydłami.

W pigułce

Żuraw — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaBagna, podmokłe łąki i tereny przy jeziorach w całej Europie i Azji
🍽️
Co jeNasiona, korzenie roślin, owady, drobne płazy i gryzonie
📏
Wielkość115-130 cm długości, rozpiętość skrzydeł do 2,4 m
Ile żyje20-30 lat na wolności
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Ma donośny, trąbiący głos słyszalny z daleka.
  • W czasie zalotów wykonuje efektowne tańce.
  • Leci w kluczu, z wyciągniętą szyją.
  • Gniazduje na mokradłach i bagnach.
Bliżej natury

Jak żyje żuraw?

Żuraw to wysoki, dostojny ptak mokradeł i bagien, w Polsce coraz częstszy. Ma szarą sylwetkę i czerwoną plamkę na głowie, a jego trąbiący głos niesie się na kilometry.

Żurawie słyną z tańców godowych — podskakują, kłaniają się i rozkładają skrzydła. Jesienią zbierają się w duże stada i odlatują na południe, lecąc charakterystycznym kluczem.

Czy wiesz, że…?

żurawie tworzą pary na całe życie i wracają co roku na te same tereny lęgowe? Jeśli jeden z partnerów zginie, drugi może szukać nowego partnera dopiero po dłuższym czasie — żurawie należą do ptaków o wyjątkowo trwałych więziach parowych.

Jak rozpoznać

Jak wygląda żuraw?

Żuraw ma smukłą, wysoką sylwetkę z długą szyją i długimi nogami oraz przeważnie szarawe upierzenie, choć jego pióra bywają czasem zabarwione na rdzawo od naturalnego błota, w którym ptak lubi się kąpać.

Nad okiem i po bokach głowy żuraw ma białawe smugi, ostro kontrastujące z ciemniejszym, niemal czarnym gardłem, a z tyłu skrzydeł zwisają charakterystyczne, luźne pióra tworzące ozdobny, puszysty pęk widoczny nawet z dużej odległości.

Nie pomyl się

Żuraw a podobne zwierzęta

Czapla siwa ma dziób znacznie dłuższy w stosunku do głowy i w locie zwija szyję w kształt litery S, zupełnie inaczej niż żuraw, który zawsze lata z wyprostowaną, wysuniętą do przodu szyją.

Bocian biały ma białe upierzenie z czarnymi końcówkami skrzydeł i długi, czerwony dziób, zupełnie inny od krótszego, ciemnego dzioba i jednolicie szarawego, matowego upierzenia całego żurawia.

W sąsiedztwie człowieka

Żuraw a ludzie

Żuraw od wieków zajmuje ważne miejsce w polskiej i słowiańskiej kulturze ludowej jako zwiastun wiosny i jesieni — jego przelatujące wysoko nad polami klucze od dawna uznawano za pewny, niezawodny znak zbliżającej się zmiany pory roku. W wielu dawnych podaniach żurawiom przypisywano też rolę wiernych stróżów strzegących spokoju całej okolicy.

Dzięki skutecznej ochronie rozległych mokradeł i zaprzestaniu ich masowego osuszania liczebność żurawia w Polsce od kilku dekad systematycznie rośnie, a ptak ten z dawnej rzadkości stał się dziś coraz częściej spotykanym mieszkańcem podmokłych łąk i torfowisk.

Podczas jesiennej wędrówki żurawie zatrzymują się na dłuższy odpoczynek w kilku znanych w całej Europie miejscach, gdzie potrafią gromadzić się w ogromnych stadach liczących nawet dziesiątki tysięcy ptaków naraz na jednym, rozległym polu. Takie miejsca postojowe przyciągają co roku tłumy obserwatorów ptaków z wielu odległych krajów.

Pytania i odpowiedzi

Żuraw — częste pytania

Jak duży jest żuraw?

Żuraw ma 115–130 cm długości, a jego skrzydła rozkładają się na nawet 2,4 metra.

Dla dociekliwych
To jeden z największych ptaków, jakie można spotkać w Polsce. Ma długie nogi i długą szyję.
Ile żyje żuraw?

Na wolności żuraw dożywa 20–30 lat.

Dla dociekliwych
Żurawie łączą się w pary na całe życie i co roku wracają na te same tereny lęgowe.
Co je żuraw?

Żuraw jest wszystkożerny — je nasiona, korzenie roślin, owady, a także drobne płazy i gryzonie.

Dla dociekliwych
Chodzi po mokradłach i łąkach, wyszukując pokarm długim dziobem.
Gdzie żyje żuraw?

Żuraw mieszka na bagnach, podmokłych łąkach i przy jeziorach — w całej Europie i Azji.

Dla dociekliwych
W Polsce jesienią żurawie zbierają się w wielkie stada przed odlotem na południe.
Jaki głos wydaje żuraw?

Bardzo donośny, trąbiący — słychać go nawet z kilku kilometrów.

Dla dociekliwych
Ten trąbiący dźwięk powstaje dzięki wyjątkowo długiej tchawicy zwiniętej w ciele ptaka, która działa jak trąbka.
Co to jest taniec żurawi?

To godowy pokaz — żurawie podskakują, kłaniają się i rozkładają skrzydła, tańcząc przed sobą nawzajem.

Dla dociekliwych
Taniec umacnia więź między partnerami. Czasem tańczą też całe grupy, jakby razem świętowały.
Jak jest „żuraw" po angielsku?

Żuraw po angielsku to crane (czyt. krejn).

Dla dociekliwych
Mokradło to marsh, a taniec to dance.
Jaką rolę odgrywał żuraw w dawnej polskiej kulturze ludowej?

Od dawnych wieków uznawano go za zwiastuna wiosny i jesieni — jego przelatujące nad polami klucze były pewnym znakiem zbliżającej się zmiany pory roku.

Dla dociekliwych
Ten dawny zwyczaj obserwowania przelotów żurawi przetrwał w wielu regionach Polski do dziś.
Czy liczebność żurawia w Polsce rośnie, czy maleje?

Dzięki skutecznej ochronie mokradeł i zaprzestaniu ich osuszania liczebność żurawia od kilku dekad systematycznie rośnie.

Dla dociekliwych
Z dawnej rzadkości żuraw stał się dziś coraz częściej spotykanym mieszkańcem podmokłych łąk i torfowisk.
Gdzie żurawie odpoczywają podczas jesiennej wędrówki na południe?

Zatrzymują się na dłuższy odpoczynek w kilku dobrze znanych w całej Europie miejscach, gdzie gromadzą się w ogromnych stadach.

Dla dociekliwych
Takie stada potrafią liczyć nawet dziesiątki tysięcy ptaków odpoczywających razem na jednym, bardzo rozległym polu.
Poznaj też

Zobacz także wodne i brodzące

Kategoria: PtakiWróć do: Wodne i brodzące
Wszystkie: wodne i brodzące