Bocian czarny to skryty krewny bociana białego, który zamiast wiosek wybiera głębię starych, cichych lasów. Ma ciemne, połyskliwe pióra i biały brzuch.

Jest bardzo płochliwy i unika ludzi, dlatego rzadko udaje się go zobaczyć. Poluje nad leśnymi strumieniami i mokradłami, łapiąc ryby, żaby i owady.

Bocian czarny ma niemal całkowicie czarne, połyskujące metalicznie zielono-fioletowo upierzenie na grzbiecie i skrzydłach, ostro kontrastujące z czysto białym brzuchem oraz jaskrawoczerwonym, długim dziobem i cienkimi, wysokimi nogami.

Młode bociany czarne mają matowsze, brązowawe upierzenie i szarozielonkawy, mniej wyrazisty dziób, wyraźnie różniące się od lśniącego, kontrastowego wzoru dorosłych, w pełni dojrzałych i doświadczonych ptaków.

Bocian biały ma białe upierzenie z czarnymi końcówkami skrzydeł i chętnie gniazduje blisko ludzkich siedzib, zupełnie inaczej niż skryty i płochliwy bocian czarny unikający wszelkich zabudowań i wybierający głębię starego, cienistego lasu.

Czapla siwa ma szarawe, jednolite upierzenie i zwija szyję w locie w kształt litery S, zupełnie inaczej niż bocian czarny, który zawsze lata z całkowicie wyprostowaną szyją.

Bociany czarne tworzą trwałe pary na wiele kolejnych lat i wiernie wracają rok po roku do tego samego, dobrze ukrytego głęboko w lesie gniazda, dokładając doń każdej kolejnej wiosny nowe, świeże gałęzie, aż cała konstrukcja osiąga naprawdę pokaźne rozmiary.

Podobnie jak jego biały krewniak, bocian czarny również odlatuje jesienią na zimę do odległej Afryki, pokonując po drodze tysiące kilometrów, choć w przeciwieństwie do towarzyskiego bociana białego migruje zwykle samotnie lub w bardzo niewielkich, kilkuosobowych grupkach.

Liczebność bociana czarnego w wielu krajach całej Europy powoli, ale całkiem systematycznie rośnie dzięki skutecznej ochronie starych, rozległych lasów i ograniczeniu wycinki drzew w pobliżu jego skrytych, trudno dostępnych gniazd.