Nogi szczudłaka należą do najdłuższych w stosunku do ciała wśród wszystkich ptaków — dłuższe, proporcjonalnie, ma chyba tylko flaming. Dzięki nim ptak wchodzi tam, gdzie inni brodzący już by pływali, i spokojnie wyszukuje jedzenie w wodzie.

Szczudłak żeruje na płytkich, otwartych rozlewiskach, brodząc na swoich „szczudłach" i chwytając cienkim, prostym dziobem owady, larwy i drobne zwierzęta wodne. Gniazduje przy wodzie, a spłoszony głośno i przenikliwie nawołuje.

Szczudłak ma kontrastowe, czarno-białe upierzenie i jaskrawoczerwone, wyjątkowo długie nogi, a u samców grzbiet i skrzydła są zwykle jednolicie czarne, podczas gdy samice mają grzbiet w odcieniu ciemnego, matowego brązu widocznego z bliska.

Cienki, prosty, czarny dziób szczudłaka doskonale nadaje się do precyzyjnego wyławiania drobnych owadów, skorupiaków i larw tuż spod powierzchni płytkiej, spokojnej i zupełnie przejrzystej wody otwartego, słonawego rozlewiska nad brzegiem jeziora.

Ostrygojad ma znacznie krótsze, różowawe nogi i gruby, pomarańczowy dziób oraz kontrastowe, czarno-białe upierzenie, zupełnie inne od bardzo długich, czerwonoróżowych nóg i cienkiego, prostego dzioba wysmukłego szczudłaka.

Warzęcha ma płaski, łopatkowaty dziób i krótsze, grubsze nogi oraz jednolicie białe upierzenie, zupełnie inne od cienkiego, prostego dzioba i wyjątkowo długich, smukłych nóg charakterystycznego szczudłaka nad wodą.

Szczudłaki zaciekle bronią swoich gniazd założonych bezpośrednio na gołej ziemi, głośno i przenikliwie nawołując oraz atakując z powietrza każdego intruza, który zbliży się zbyt blisko — nawet znacznie większe i silniejsze od nich ptaki bywają w ten sposób skutecznie przepędzane daleko od gniazda.

W ostatnich kilku dekadach zasięg występowania szczudłaka stopniowo, ale wyraźnie przesuwa się na północ Europy, co naukowcy wiążą przede wszystkim z postępującym ociepleniem klimatu oraz powstawaniem nowych, coraz liczniejszych i dogodnych dla niego rozlewisk.

Nogi szczudłaka stają się z wiekiem coraz intensywniej różowoczerwone, dzięki czemu doświadczeni obserwatorzy ptaków potrafią w przybliżeniu ocenić, czy mają przed sobą całkiem młodego, czy już w pełni dojrzałego, doświadczonego osobnika żerującego samotnie nad wodą.