Pingwin równikowy to wyjątek wśród pingwinów — zamiast na mrozie żyje w ciepłym klimacie wysp Galapagos, tuż przy równiku. To jeden z najmniejszych pingwinów świata.

Żeby nie przegrzać się w upale, chłodzi się w chłodnych prądach morskich, a na lądzie rozkłada skrzydełka i dyszy. Poluje na drobne rybki w bogatych w pokarm wodach oceanu.

Pingwin równikowy ma czarno-białe upierzenie z wąskim, białym paskiem biegnącym od oka wzdłuż boku głowy aż pod szyję oraz jedną lub dwie ciemne, poprzeczne pręgi na jasnej, białej piersi, inne u każdego pojedynczego osobnika.

Dziób pingwina równikowego jest stosunkowo cienki i lekko wygięty, a wokół jego nasady widać różowawą, pozbawioną piór skórę, która pomaga temu niewielkiemu ptakowi skutecznie oddawać nadmiar ciepła w gorącym, suchym, tropikalnym klimacie wysp.

Pingwin Humboldta jest nieco większy i ma szerszy, wyraźniejszy pas biały na piersi oraz żyje w znacznie chłodniejszym klimacie wybrzeża Ameryki Południowej, a nie na gorących, równikowych wyspach.

Pingwin magellański ma dwie wyraźne, czarne pręgi na piersi i znacznie grubszą warstwę tłuszczu, przystosowaną do chłodniejszego klimatu, zupełnie inaczej niż niewielki pingwin równikowy żyjący w cieple.

Pingwin równikowy należy dziś do najbardziej zagrożonych wyginięciem pingwinów na całej Ziemi — jego niewielka, wrażliwa populacja gwałtownie spada za każdym razem, gdy cykliczne zjawisko El Niño ociepla okoliczne wody i wyraźnie ogranicza dostępność ryb. Liczebność potrafi wtedy spaść nawet o połowę w ciągu zaledwie jednego, wyjątkowo trudnego sezonu.

Ptaki te tworzą pary na całe życie i wiernie trzymają się jednego, stałego partnera przez wiele kolejnych lat, wspólnie wysiadując jaja w wąskich szczelinach skalnych lub w norach wykopanych w twardych, zastygłych pokładach dawnej lawy wulkanicznej.

Ze względu na bardzo małą, rozproszoną liczebność naukowcy uważnie liczą pingwiny równikowe podczas regularnych, dorocznych spisów prowadzonych na wyspach Galapagos, by szybko wychwycić każdy niepokojący spadek populacji tego rzadkiego, wrażliwego gatunku. Część populacji objęto też dodatkową ochroną prawną, ograniczając ruch turystyczny w pobliżu najważniejszych kolonii lęgowych.