Gągoł świetnie nurkuje, zdobywając pod wodą drobne zwierzęta i rośliny. W locie skrzydła gągoła wydają charakterystyczny, świszczący dźwięk, po którym można rozpoznać przelatujące ptaki nawet bez patrzenia.

Samica gągoła zakłada gniazdo w dziupli, często wysoko nad ziemią. Wkrótce po wykluciu pisklęta muszą wyskoczyć z dziupli prosto na ziemię, a potem podążyć za matką do wody. Mimo skoku z wysokości maleństwa zwykle nie robią sobie krzywdy.

Samiec gągoła ma lśniąco czarno-białe, kontrastowe upierzenie, złociste oko i charakterystyczną, białą, okrągłą plamkę na policzku tuż przy nasadzie krótkiego dzioba, dobrze widoczną nawet z dużej odległości nad wodą.

Głowa samca w odpowiednim świetle mieni się metalicznym, zielonkawym połyskiem, podczas gdy samica ma znacznie skromniejszą, czekoladowobrązową głowę bez połysku i szare, mniej kontrastowe, jednolite ciało widoczne przez cały rok.

Nurogęś ma smukły, wąski, ząbkowany dziób przystosowany do chwytania śliskich ryb i wydłużoną, smuklejszą głowę, zupełnie inny od krótkiego, szerokiego dzioba gągoła, żerującego głównie na drobnych bezkręgowcach dna zbiornika.

Kaczka czuprynka ma wyraźny, zwisający czub z tyłu głowy i wyraźnie mniejsze, krępe ciało, zupełnie inny od gładkiej, okrągłej głowy gągoła z jego charakterystyczną, białą plamką przy dziobie.

Podczas efektownych, powtarzanych wiosną zalotów samiec gągoła wykonuje charakterystyczny pokaz zwany „odrzuceniem głowy” — gwałtownie odgina głowę daleko do tyłu, aż niemal dotknie własnego grzbietu, jednocześnie wydając charakterystyczny, skrzeczący dźwięk, by przyciągnąć uwagę wybranej samicy.

Ponieważ dzikich, starych dziupli w wiekowych, wielkich drzewach jest coraz mniej wskutek wycinki lasów, w wielu krajach Europy Północnej ludzie wieszają dla gągołów specjalne, sztuczne skrzynki lęgowe, które ptaki chętnie zajmują zamiast rzadkich, naturalnych dziupli.

O atrakcyjną, przestronną dziuplę gągoły muszą czasem rywalizować z innymi gatunkami szukającymi tego samego, bezpiecznego miejsca do gniazdowania, na przykład ze szpakami, wiewiórkami albo sowami, które próbują zająć ją jako pierwsze i najszybsze.