Czajka ma szerokie, zaokrąglone skrzydła i lśniące, zielonoczarne upierzenie z białym brzuchem. Jej lot jest niezwykle zwrotny — potrafi gwałtownie skręcać, koziołkować i nurkować w powietrzu.

Czajki mieszkają na wilgotnych łąkach, polach i mokradłach. Żerują, biegając po ziemi i wypatrując owadów, dżdżownic i innych drobnych zwierząt. Gdy w pobliżu gniazda pojawi się intruz, dzielnie go przeganiają, głośno nawołując.

Czubek z cienkich, wąskich piór na głowie czajki jest długi, wygięty lekko ku przodowi i wyraźnie dłuższy u samców niż u samic, co pomaga doświadczonym obserwatorom rozróżnić płeć ptaka nawet z pewnej odległości.

W odpowiednim świetle czarne upierzenie czajki mieni się metalicznym, zielonkawym i fioletowym połyskiem, a nogi ma różowoczerwone, wyraźnie kontrastujące z resztą jasnego, śnieżnobiałego brzucha i piersi.

Siewka złota ma upierzenie nakrapiane złocistożółto, bez żadnego czubka na głowie i wyraźnie krótszy dziób, zupełnie inne od lśniącego, zielonoczarnego upierzenia czajki z jej charakterystycznym, sterczącym czubkiem z tyłu głowy.

Kulik wielki ma bardzo długi, wygięty w dół dziób i znacznie większe, cięższe ciało, zupełnie inne od krótkiego dzioba czajki, żerującej głównie wzrokiem, wypatrując drobnej zdobyczy na powierzchni wilgotnej ziemi.

Gdy do gniazda zbliża się głodny drapieżnik, na przykład lis albo błąkający się bezpański pies, czajka często udaje ranną, wleczonym po ziemi skrzydłem odciągając uwagę intruza od piskląt i sprytnie prowadząc go w bezpieczne miejsce z dala od ukrytego gniazda.

Intensyfikacja nowoczesnego rolnictwa, osuszanie podmokłych łąk oraz wczesne, mechaniczne koszenie łąk w okresie lęgowym doprowadziły w wielu krajach Europy do wyraźnego, niepokojącego spadku liczebności czajki, niegdyś bardzo pospolitego ptaka wiejskiego krajobrazu rolniczego.

W dawnej polskiej tradycji ludowej powrót głośno wołających czajek na rodzime łąki wczesną wiosną uznawano za jedną z pierwszych, pewnych zapowiedzi rychłego końca zimy i nadchodzących wiosennych prac polowych w gospodarstwie.