Salamandra plamista to efektowny płaz górskich, wilgotnych lasów, w Polsce spotykany m.in. w Karpatach i Sudetach. Jej czarne ciało zdobią jaskrawożółte plamy.

Te wyraziste barwy to ostrzeżenie — skóra salamandry wydziela substancje, które są niesmaczne i trujące dla wrogów. Salamandra kocha wilgoć, dlatego najłatwiej spotkać ją po deszczu; poluje na owady, ślimaki i dżdżownice.

Salamandra plamista to jeden z najbardziej efektownych płazów Europy. Ma krępe, wydłużone ciało z ogonem, czteropalczaste przednie i pięciopalczaste tylne nogi oraz gładką, lśniącą, wilgotną skórę. Podstawą ubarwienia jest głęboka czerń, na której odcina się jaskrawy, kontrastowy wzór.

Na czarnym tle rozrzucone są żółte, czasem pomarańczowe plamy lub pasy, u każdego osobnika ułożone nieco inaczej — trochę jak odcisk palca. Za oczami widać wyraźne gruczoły przyuszne. Cała barwna kombinacja nie jest przypadkowa: to jaskrawe ostrzeżenie skierowane do potencjalnych drapieżników.

W Europie salamandra plamista jest praktycznie nie do pomylenia — żaden inny tutejszy płaz nie ma tak kontrastowego, żółto-czarnego wzoru. Od traszek, które również są płazami ogoniastymi, odróżnia ją krępsza budowa, większe rozmiary i właśnie ten charakterystyczny, ostrzegawczy deseń.

Jej bliskim krewnym jest salamandra czarna, żyjąca w górach — wygląda podobnie, ale jest jednolicie czarna, bez żółtych plam. Jeśli więc widzisz całkowicie czarną salamandrę, to raczej ten górski gatunek, a nie plamista, której znakiem rozpoznawczym są właśnie jaskrawe plamy.

Żółto-czarny wzór salamandry to sygnał: „jestem niesmaczna, lepiej mnie zostaw”. Jej skóra wydziela substancję drażniącą dla drapieżników, więc barwa i wydzielina razem chronią zwierzę. Dla człowieka nie jest groźna, ale po wzięciu jej do ręki należy umyć dłonie i nie przecierać nimi oczu.

Salamandry plamiste najłatwiej spotkać w wilgotnych lasach po deszczu albo o zmierzchu, gdy wychodzą z kryjówek. Owiane są dawnymi legendami — wierzono kiedyś, że rodzą się z ognia, bo wypełzały z drewna wrzuconego do ogniska. W Polsce, jak inne rodzime płazy, podlegają ochronie.