Salamandra czarna (alpejska)
Zdjęcie: Zsolt BARNA (Kabóca) · CC BY-SA 3.0
🐸 Płazy

Salamandra czarna (alpejska)

Salamandra atra

Salamandra czarna, zwana też alpejską, to górski płaz zamieszkujący wysokie partie Alp i innych pasm górskich Europy Środkowej — w przeciwieństwie do swojej żółto-czarnej krewnej (salamandry plamistej), ma całkowicie jednolicie czarne ubarwienie.

W pigułce

Salamandra czarna (alpejska) — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaWysokogórskie tereny Alp i innych pasm górskich Europy Środkowej
🍽️
Co jeOwady, dżdżownice, ślimaki
📏
Wielkość10-15 cm długości
Ile żyjeDo 10-15 lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Jest cała lśniąco czarna.
  • Mieszka wysoko w górach.
  • Nie składa jaj — rodzi żywe młode.
  • Lubi wilgoć i chłód.
Bliżej natury

Jak żyje salamandra czarna?

Salamandra czarna to smukły, lśniąco czarny płaz wysokich gór Europy, m.in. Alp. Woli chłodne, wilgotne zbocza, gdzie kryje się pod kamieniami i w szczelinach.

W surowym górskim klimacie jaja miałyby trudno, dlatego salamandra czarna rodzi w pełni rozwinięte, żywe młode. Poluje na drobne owady i ślimaki, głównie po deszczu i o zmierzchu.

Czy wiesz, że…?

salamandra czarna, w przeciwieństwie do większości płazów składających jaja w wodzie, rodzi w pełni rozwinięte, żywe młode salamandry, gotowe od razu do życia na lądzie? To rzadka strategia rozrodcza wśród płazów, przystosowana do chłodnego, górskiego klimatu, gdzie brakuje ciepłych zbiorników wodnych do rozwoju larw.

Jak rozpoznać

Jak wygląda salamandra czarna?

Salamandra czarna, zwana też alpejską, to płaz ogoniasty o smukłym, wydłużonym ciele i gładkiej, lśniącej skórze. Jej znakiem rozpoznawczym jest jednolita, głęboka czerń pokrywająca całe ciało — bez żółtych plam czy pasów, które zdobią jej bliską krewną, salamandrę plamistą.

Sylwetką przypomina salamandrę plamistą, ale bywa nieco smuklejsza. Ma wyraźne gruczoły przyuszne za oczami i dobrze zaznaczone bruzdy po bokach ciała. Matowo-czarna skóra i brak jakiegokolwiek jaskrawego wzoru sprawiają, że w cieniu górskiego lasu jest zwierzęciem dyskretnym i trudno zauważalnym.

Nie pomyl się

Salamandra czarna a podobne zwierzęta

Najprościej opisać salamandrę czarną jako salamandrę plamistą pozbawioną plam — to jej najbliższy krewny, tyle że w całości czarny. Jeśli więc widzisz salamandrę bez śladu żółci, w górzystym terenie, masz przed sobą raczej ten gatunek, a nie plamistą.

Od traszek, również będących płazami ogoniastymi, odróżnia ją krępsza, mocniejsza budowa i lądowy tryb życia dorosłych osobników. Traszki są zwykle smuklejsze, a w porze godowej związane z wodą, podczas gdy salamandra czarna nie potrzebuje zbiornika, by wydać potomstwo.

W sąsiedztwie człowieka

Salamandra czarna a ludzie

Salamandra czarna żyje w górach, głównie w wilgotnych lasach i na halach, dlatego rzadko trafia przed oczy przypadkowego wędrowca. Najłatwiej ją spotkać po deszczu albo we mgle, gdy wysoka wilgotność zachęca ją do wyjścia z kryjówki na powierzchnię.

To zwierzę chronione i wrażliwe na zmiany w górskim środowisku. Fascynuje przyrodników nietypowym rozrodem: nie potrzebuje wody, bo rodzi w pełni rozwinięte, żywe młode, gotowe od razu do życia na lądzie. Dla człowieka jest niegroźna i, jak inne salamandry, nie należy jej dotykać bez potrzeby.

Pytania i odpowiedzi

Salamandra czarna (alpejska) — częste pytania

Jak duża jest salamandra czarna?

Salamandra czarna ma 10–15 cm długości.

Dla dociekliwych
Jest cała lśniąco czarna, bez plam — zupełnie inaczej niż jej krewna, żółto-czarna salamandra plamista.
Ile żyje salamandra czarna?

Salamandra czarna dożywa 10–15 lat.

Dla dociekliwych
To płaz wysokich gór, przystosowany do życia w chłodzie i wilgoci.
Co je salamandra czarna?

Salamandra czarna jest mięsożerna — je owady, dżdżownice i ślimaki.

Dla dociekliwych
Poluje głównie po deszczu i o zmierzchu, gdy wilgotno.
Gdzie żyje salamandra czarna?

Salamandra czarna mieszka na wysokogórskich terenach Alp i innych pasm górskich Europy Środkowej.

AfrykaAmeryka Płn.Ameryka Płd.🌍 EuropaAzjaAustraliaAntarktyda

Spotkasz go m.in. w: górach Alp i Europy Środkowej.

Dla dociekliwych
Żyje wysoko w górach, gdzie jest zimno i mokro, a stawów odpowiednich dla kijanek brakuje.
Czym salamandra czarna różni się od innych płazów?

Rodzi żywe, w pełni rozwinięte młode zamiast składać jaja w wodzie, jak większość płazów.

Dla dociekliwych
To sprytne przystosowanie do życia wysoko w górach, gdzie nie ma ciepłych stawów dla kijanek. Ciąża salamandry czarnej należy do najdłuższych wśród płazów — trwa nawet kilka lat.
Jak jest „salamandra czarna" po angielsku?

Salamandra czarna po angielsku to alpine salamander — „salamandra alpejska".

Dla dociekliwych
Góry to mountains, a młode to young.
Dlaczego salamandra czarna jest cala czarna?

To jej naturalne ubarwienie, odróżniające ją od żółto-czarnej salamandry plamistej. Jednolita czerń dobrze maskuje ją w cieniu górskich lasów i może pomagać w gospodarce ciepłem w chłodniejszym, wysokogórskim klimacie, w którym żyje.

Dla dociekliwych
Ciemna barwa szybciej nagrzewa się w słońcu, co w chłodnym górskim otoczeniu bywa zaletą. W połączeniu z wilgotną, lśniącą skórą sprawia, że salamandra czarna jest trudna do wypatrzenia wśród mokrych kamieni i ściółki.
Czy salamandra czarna potrzebuje wody do rozrodu?

Nie w taki sposób jak większość płazów. Zamiast składać jaja czy larwy do zbiornika, rodzi w pełni ukształtowane, żywe młode, które od razu prowadzą lądowy tryb życia. Cały rozwój dokonuje się bez wodnego stadium larwy.

Dla dociekliwych
To rzadkie i niezwykłe przystosowanie do życia w górach, gdzie odpowiednich zbiorników wodnych bywa mało, a warunki są surowe. Dzięki temu salamandra czarna może zasiedlać tereny, w których wodnym larwom byłoby trudno przetrwać.
Gdzie najłatwiej spotkać salamandre czarną?

W górach, w wilgotnych lasach i na halach, zwłaszcza po deszczu i we mgle. Wysoka wilgotność wyciąga ją z kryjówek na powierzchnię, więc to najlepszy moment, by ją zobaczyć, gdy wolno przemierza mokrą ściółkę.

Dla dociekliwych
W suche, słoneczne dni salamandra czarna kryje się pod kamieniami, korzeniami i w szczelinach, gdzie panuje wilgoć. Dlatego turyści częściej natrafiają na nią przy pochmurnej, deszczowej pogodzie niż w upalny, bezchmurny dzień.
Poznaj też

Zobacz także salamandry

Kategoria: PłazyWróć do: Salamandry
Wszystkie: salamandry