Życie motyla to niezwykła podróż. Najpierw z jaja wykluwa się gąsienica, która dużo je i rośnie. Potem zamyka się w poczwarce i przechodzi wewnątrz zdumiewającą przemianę — a gdy poczwarka pęka, wychodzi z niej uskrzydlony, kolorowy motyl.

Dorosłe motyle piją nektar kwiatów długą, zwiniętą trąbką, którą rozwijają jak słomkę. Przelatując z kwiatka na kwiatek, przenoszą pyłek i pomagają roślinom w zapylaniu. Motyle dzienne łatwo odróżnić od ciem po czułkach zakończonych maleńką „gałką" oraz po tym, że latają za dnia.

Nazwa rzędu Lepidoptera, do którego należą wszystkie motyle i ćmy, pochodzi z greckiego „lepis” (łuska) oraz „pteron” (skrzydło), co dosłownie oznacza „owady o łuskowatych skrzydłach” — właśnie te drobne, dachówkowato ułożone łuski nadają skrzydłom motyli ich charakterystyczne barwy i wzory.

Motyle nie smakują pokarmu ustami, lecz odnóżami — na spodniej stronie ich drobnych stóp znajdują się wyspecjalizowane receptory chemiczne, dzięki którym samica, siadając na liściu, natychmiast wyczuwa, czy jest to właściwa roślina do złożenia jaj dla przyszłych gąsienic.

Motyle i ćmy zasiedlają niemal każdy ląd na Ziemi z wyjątkiem Antarktydy, od gorących pustyń i wilgotnych lasów tropikalnych po chłodne górskie hale położone tuż poniżej wiecznego śniegu, co czyni ten rząd owadów jednym z najbardziej wszechstronnych pod względem zajmowanych siedlisk.

Ze względu na dużą wrażliwość gąsienic na konkretne rośliny żywicielskie oraz czułość dorosłych motyli na zmiany klimatu i jakość środowiska, naukowcy wykorzystują liczebność i różnorodność motyli jako czuły wskaźnik ogólnego stanu zdrowia danego ekosystemu.

Naukowcy zajmujący się ochroną przyrody regularnie prowadzą liczenia motyli na wyznaczonych transektach łąk i lasów, ponieważ nagły spadek liczby gatunków lub osobników w danym miejscu bywa jednym z najwcześniejszych sygnałów niepokojących zmian w lokalnym środowisku.

Ogrody zaprojektowane z myślą o motylach, obsadzone rodzimymi, bogatymi w nektar kwiatami kwitnącymi od wiosny do jesieni, stały się w ostatnich latach popularnym sposobem na wspieranie miejskiej i podmiejskiej różnorodności biologicznej przez zwykłych mieszkańców.

Fotografowie przyrody i entomolodzy amatorzy na całym świecie prowadzą dziś internetowe bazy obserwacji motyli, do których każdy może zgłosić własne zdjęcie wraz z lokalizacją, wspólnie budując ogromną, wciąż rosnącą i coraz dokładniejszą mapę występowania poszczególnych gatunków w danym regionie.