Motyl koliber (fruczak wławiec)
Zdjęcie: Charles J. Sharp · CC BY-SA 4.0
🐝 Owady

Motyl koliber (fruczak wławiec)

Macroglossum stellatarum

Motyl koliber, właściwie fruczak wławiec, to ćma, która porusza się i żeruje tak podobnie do prawdziwych kolibrów, że wiele osób myli te dwa zupełnie różne zwierzęta — owada i ptaka.

W pigułce

Motyl koliber (fruczak wławiec) — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaOgrody, łąki i tereny otwarte w Europie, Azji i Afryce Północnej
🍽️
Co jeNektar kwiatowy, pobierany długą trąbką w locie
📏
WielkośćRozpiętość skrzydeł 4-4,5 cm
Ile żyjeKilka tygodni jako dorosły owad
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Zawisa w powietrzu przy kwiatku jak koliber.
  • Skrzydłami macha tak szybko, że bzyczą.
  • Długą ssawką pije nektar w locie.
  • Lata w dzień, choć jest ćmą.
Bliżej natury

Jak żyje motyl koliber?

Motyl koliber, czyli fruczak gołąbek, to niezwykła ćma, która lata za dnia i zachowuje się jak maleńki koliber. Zawisa nieruchomo przy kwiatku i macha skrzydłami tak szybko, że słychać bzyczenie.

W locie rozwija długą ssawkę i pije nektar, nie siadając na kwiatku. Dzięki temu potrafi w krótkim czasie odwiedzić mnóstwo kwiatów, przelatując zwinnie z jednego na drugi.

Czy wiesz, że…?

motyl koliber trzepocze skrzydłami nawet 70-80 razy na sekundę, co pozwala mu zawisać nieruchomo w powietrzu przy kwiatach i pić nektar długą trąbką, dokładnie jak prawdziwy koliber swoim dziobem? To zdumiewający przykład konwergencji ewolucyjnej — dwa zupełnie niespokrewnione zwierzęta wykształciły niemal identyczny sposób żerowania.

Jak rozpoznać

Jak wygląda motyl koliber?

Ciało motyla kolibra jest krępe i opływowe, zwężające się ku tyłowi w pęczek łusek przypominający ptasi ogon, co dodatkowo wzmacnia jego złudne podobieństwo do prawdziwego kolibra. Skrzydła są stosunkowo niewielkie w porównaniu z krępym, ciężkim ciałem tego niezwykłego motyla.

Przed lotem motyl koliber intensywnie porusza skrzydłami, by rozgrzać mięśnie lotne, ponieważ zbyt niska temperatura ciała uniemożliwiłaby mu utrzymanie charakterystycznego, nieruchomego zawisu przy kwiatach. Taki sposób rozgrzewania jest typowy dla wielu innych, blisko spokrewnionych gatunków ciem zawisakowatych.

Nie pomyl się

Motyl koliber a podobne zwierzęta

W przeciwieństwie do wielu innych ciem pozostających w jednym miejscu przez całe życie, motyl koliber jest gatunkiem wędrownym, co roku przelatującym daleko na północ Europy wraz z nadejściem cieplejszej pogody. Jesienią część populacji wraca z powrotem w cieplejsze rejony południowej Europy.

Zawisak wilczomleczowy jest znacznie większym krewniakiem motyla kolibra, lecz podobnie jak on potrafi zawisać w powietrzu przy kwiatach, pijąc nektar długą, wysuwaną trąbką. Oba gatunki należą do tej samej, licznej i zróżnicowanej rodziny ciem zawisakowatych.

W sąsiedztwie człowieka

Motyl koliber a ludzie

Badacze zachowań owadów wykazali, że motyl koliber potrafi zapamiętywać lokalizacje najbardziej obfitych w nektar kwiatów i wracać do nich wielokrotnie, co jest zaskakująco zaawansowaną zdolnością jak na owada, wcześniej przypisywaną głównie ptakom i ssakom.

Obserwatorzy przyrody w Europie Środkowej coraz częściej spotykają motyla kolibra znacznie dalej na północ niż dawniej, co część naukowców wiąże ze zmianami klimatycznymi i coraz cieplejszymi latami ostatnich lat.

Ze względu na swój niezwykły, ptasi sposób lotu motyl koliber bywa mylony przez niedoświadczonych obserwatorów z prawdziwym, niewielkim kolibrem, mimo że w Europie żaden gatunek kolibra naturalnie nie występuje. Taka pomyłka bywa zaskoczeniem nawet dla doświadczonych miłośników ptaków.

Pytania i odpowiedzi

Motyl koliber (fruczak wławiec) — częste pytania

Jak duży jest motyl koliber?

Motyl koliber ma rozpiętość skrzydeł 4–4,5 cm.

Dla dociekliwych
To ćma aktywna w dzień — ma krępe, puszyste ciałko i szybko migoczące skrzydła.
Ile żyje motyl koliber?

Jako dorosły owad motyl koliber żyje kilka tygodni.

Dla dociekliwych
Zanim nim zostanie, jest najpierw gąsienicą, a potem poczwarką.
Co je motyl koliber?

Motyl koliber pije nektar kwiatów, pobierając go długą trąbką w locie.

Dla dociekliwych
Nie musi siadać na kwiacie — zawisa nad nim w powietrzu i sięga trąbką w głąb kielicha.
Gdzie żyje motyl koliber?

Motyl koliber lata w ogrodach, na łąkach i terenach otwartych Europy, Azji i północnej Afryki.

Dla dociekliwych
Chętnie odwiedza przydomowe ogrody pełne kwiatów — można go spotkać także w Polsce.
Dlaczego motyl koliber wygląda jak ptak?

Trzepocze skrzydłami 70–80 razy na sekundę i potrafi zawisnąć nieruchomo przy kwiatku, pijąc nektar — zupełnie jak prawdziwy koliber.

Dla dociekliwych
To zdumiewający przykład konwergencji: dwa zupełnie niespokrewnione zwierzęta — ptak i owad — wypracowały ten sam sposób latania i picia nektaru. Dlatego łatwo pomylić motyla kolibra z ptaszkiem.
Jak jest „motyl koliber" po angielsku?

Motyl koliber po angielsku to hummingbird hawk-moth.

Dla dociekliwych
Nektar to nectar, a skrzydła to wings.
Czy motyl koliber żyje w jednym miejscu przez całe życie?

Nie, jest gatunkiem wędrownym, co roku przelatującym daleko na północ Europy wraz z nadejściem cieplejszej pogody.

Dla dociekliwych
Taka wędrówka na tak duże odległości jest prawdziwą rzadkością wśród ciem i motyli tej niewielkiej wielkości.
Czy motyl koliber potrafi zapamiętywać dobre miejsca żerowania?

Tak, badacze wykazali, że potrafi zapamiętywać lokalizacje najbardziej obfitych w nektar kwiatów i wracać do nich wielokrotnie.

Dla dociekliwych
Taka zdolność zapamiętywania jest zaskakująco zaawansowana jak na tak niewielkiego, szybko latającego owada.
Dlaczego motyla kolibra spotyka się dziś dalej na północ niż dawniej?

Obserwatorzy przyrody w Europie Środkowej coraz częściej widują go dalej na północ, co wiąże się ze zmianami klimatycznymi.

Dla dociekliwych
Cieplejsze lata ułatwiają temu gatunkowi wędrówkę i przetrwanie na terenach dawniej dla niego zbyt chłodnych o tej porze roku.
Poznaj też

Zobacz także motyle

Kategoria: OwadyWróć do: Motyle
Wszystkie: motyle