Osa i szerszeń

Osy i szerszenie budują gniazda ze swoistej „papierowej masy”, którą wytwarzają, przeżuwając drewno. W odróżnieniu od pszczoły, która po użądleniu ginie, osa i szerszeń mogą użądlić kilka razy — dlatego lepiej ich nie drażnić i nie machać w ich pobliżu rękami.

Choć osy bywają uciążliwe, są bardzo pożyteczne. Polują na inne owady, w tym na szkodniki, więc pomagają utrzymać ich liczbę w ryzach. Szerszeń, mimo że duży i głośny, zwykle jest spokojniejszy od małych os i unika ludzi, gdy tylko może.

W przeciwieństwie do osy papierowej, która buduje odsłonięte, widoczne gniazdo zawieszone pod okapem czy gałęzią, wiele gatunków os oraz szerszeń najczęściej zakłada gniazdo w całkowitym ukryciu — pod ziemią w opuszczonej norze gryzonia, w dziupli drzewa lub wewnątrz ściany budynku.

Szerszeń, w przeciwieństwie do większości innych gatunków os aktywnych wyłącznie za dnia, bywa aktywny również po zmroku i podobnie jak ćmy potrafi być przyciągany przez sztuczne, jasne oświetlenie w pobliżu domów i ogrodów.

Między dorosłymi osami a ich larwami zachodzi w gnieździe niezwykła wymiana pokarmu: dorosłe osy przynoszą larwom rozgryzione, mięsne kawałki upolowanych owadów, a w zamian larwy wydzielają dla dorosłych słodką, odżywczą wydzielinę, której same osy nie potrafią inaczej pozyskać.

Jesienią, gdy w gnieździe brakuje już młodych larw wydzielających słodki pokarm, dorosłe osy zaczynają masowo poszukiwać innych źródeł cukru — spadłych, dojrzałych owoców czy słodkich napojów — co tłumaczy ich znacznie większą uciążliwość przy jesiennych, biesiadnych stołach.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o samym szerszeniu — jak buduje gniazdo, na co poluje i ile żyje — zajrzyj na osobną kartę Szerszeń.

Szerszeń, mimo swoich sporych rozmiarów, poluje przede wszystkim na inne owady, w tym nierzadko na osy oraz pszczoły, co czyni go jednym z ważniejszych, naturalnych regulatorów liczebności innych, mniejszych owadów błonkoskrzydłych w swoim otoczeniu.

Zakładanie gniazd os i szerszeni w ukrytych miejscach, takich jak wnętrze ścian czy strychy budynków, bywa dla mieszkańców trudne do wczesnego wykrycia, a usuwanie takiego gniazda powinno być zawsze powierzane wyspecjalizowanym, odpowiednio zabezpieczonym fachowcom.

Popularny, silnie przesadzony wizerunek szerszenia jako niezwykle groźnego, agresywnego owada od dawna funkcjonuje w kulturze i mediach, choć w rzeczywistości gatunek ten atakuje niesprowokowanego człowieka rzadko, broniąc się głównie wtedy, gdy jego gniazdo zostanie bezpośrednio zaatakowane.