Pszczoła
Ilustracja AI (zamiennik zdjęcia)
🐝 Owady

Pszczoła

Apis mellifera

Pszczoły to pracowite owady, które żyją w wielkich, świetnie zorganizowanych rodzinach i produkują miód. Zapylając kwiaty, pomagają rosnąć owocom i warzywom, dlatego są niezwykle ważne dla przyrody i dla ludzi.

W pigułce

Pszczoła — podstawowe fakty

🏡
Gdzie mieszkaUle i dziuple; hodowane na całym świecie
🍽️
Co jeNektar i pyłek kwiatów
📏
WielkośćRobotnica ok. 1–1,5 cm
Ile żyjeRobotnica tygodnie–miesiące; królowa kilka lat
Dla ciekawskich

Szybkie ciekawostki

  • Żyją w wielkich, zorganizowanych rodzinach.
  • Produkują miód z nektaru.
  • „Rozmawiają" tańcem, wskazując drogę do kwiatów.
  • Zapylają kwiaty — bardzo ważne dla przyrody.
Bliżej natury

Jak żyje pszczoła?

W ulu pszczoły dzielą się zadaniami: królowa składa jaja, robotnice zbierają nektar i pyłek, budują plastry i opiekują się larwami, a trutnie biorą udział w rozmnażaniu. Z nektaru pszczoły wytwarzają miód, który gromadzą w plastrach jako zapas na trudniejsze dni.

Pszczoły potrafią „rozmawiać" tańcem. Robotnica, która znalazła kwiaty z nektarem, wraca do ula i wykonuje specjalny taniec, którym pokazuje innym pszczołom, w którą stronę i jak daleko trzeba lecieć. Dzięki temu cała rodzina szybko trafia do dobrego miejsca na żerowanie.

Czy wiesz, że…?

pszczoły potrafią „rozmawiać" tańcem — robotnica, która znalazła kwiaty z nektarem, wraca do ula i wykonuje specjalny taniec, którym pokazuje innym pszczołom, w którą stronę i jak daleko lecieć? Zapylając kwiaty, pomagają rosnąć owocom i warzywom.

Jak rozpoznać

Jak wygląda pszczoła?

Na tylnych odnóżach robotnicy pszczoły widoczne są tak zwane koszyczki pyłkowe — wgłębienia otoczone włoskami, w których owad transportuje do ula zebrany pyłek, czasem w postaci sporych, kolorowych grudek. Kolor tych grudek zależy od gatunku odwiedzanych wcześniej kwiatów.

Ciało pszczoły pokrywają drobne włoski elektryzujące się podczas lotu, do których łatwo przyczepiają się ziarna pyłku, co dodatkowo ułatwia zapylanie odwiedzanych kolejno kwiatów na tej samej łące lub w sadzie. Takie naelektryzowanie pomaga jej też sprawnie przenosić pyłek między roślinami.

Nie pomyl się

Pszczoła a podobne zwierzęta

Na świecie opisano ponad dwadzieścia tysięcy gatunków pszczół, z których zdecydowana większość prowadzi samotniczy, a nie społeczny tryb życia charakterystyczny dla dobrze znanej pszczoły miodnej żyjącej w ulach. Wiele z tych gatunków w ogóle nie produkuje miodu.

Trzmiel jest znacznie bardziej owłosiony i krępy niż smuklejsza pszczoła, a jego rodziny są zwykle znacznie mniej liczne niż wielotysięczne kolonie pszczoły miodnej. Mimo to trzmiel bywa równie skutecznym zapylaczem wielu roślin uprawnych.

W sąsiedztwie człowieka

Pszczoła a ludzie

Zapylanie kwiatów przez pszczoły ma ogromne znaczenie dla produkcji żywności na całym świecie, ponieważ znaczna część uprawianych roślin owocowych i warzywnych zależy właśnie od tego owada. Bez pszczół plony wielu sadów i pól mogłyby drastycznie spaść.

Pszczelarstwo należy do najstarszych gałęzi rolnictwa znanych ludzkości, a jego ślady odnajdywano już w starożytnym Egipcie, gdzie miód i wosk pszczeli miały duże znaczenie gospodarcze i kulturowe. Egipcjanie hodowali pszczoły w glinianych ulach i wykorzystywali miód również w medycynie oraz obrzędach religijnych.

Pestycydy, utrata naturalnych siedlisk oraz pasożytnicze roztocza w ostatnich dekadach przyczyniły się do niepokojącego spadku liczebności pszczół w wielu regionach świata, budząc rosnące zaniepokojenie naukowców i rolników. Wiele krajów wprowadza dziś przepisy ograniczające najbardziej szkodliwe dla pszczół substancje.

Pytania i odpowiedzi

Pszczoła — częste pytania

Jak duża jest pszczoła?

Robotnica pszczoły miodnej ma około 1–1,5 cm długości.

Dla dociekliwych
Ma owłosione ciało w żółto-czarne pasy oraz dwie pary błoniastych skrzydeł.
Ile żyje pszczoła?

To zależy od roli: robotnice żyją zwykle tygodnie lub miesiące, a królowa nawet kilka lat.

Dla dociekliwych
Królowa jest sercem rodziny — to ona składa jaja, z których rodzą się kolejne pszczoły.
Co je pszczoła?

Pszczoły żywią się nektarem i pyłkiem kwiatów.

Dla dociekliwych
Z nektaru wytwarzają miód, który gromadzą w plastrach jako zapas jedzenia na trudniejsze dni, na przykład na zimę.
Gdzie żyją pszczoły?

Dziko pszczoły gniazdują m.in. w dziuplach drzew, a hodowane przez ludzi żyją w ulach.

Dla dociekliwych
Pszczoły hoduje się na całym świecie — dla miodu, ale przede wszystkim dlatego, że zapylają rośliny.
Jak pszczoły „rozmawiają" tańcem?

Robotnica, która znalazła kwiaty z nektarem, wraca do ula i wykonuje specjalny taniec, którym pokazuje innym pszczołom, w którą stronę i jak daleko trzeba lecieć.

Dla dociekliwych
Dzięki temu tańcowi cała rodzina szybko trafia do dobrego miejsca na żerowanie. To niezwykły sposób przekazywania informacji bez słów — jeden z najbardziej zdumiewających w całym świecie owadów.
Jak jest „pszczoła" po angielsku?

Pszczoła po angielsku to bee, a miód to honey.

Dla dociekliwych
Kwiat to a flower, a ul to a hive.
Ile gatunków pszczół istnieje na świecie?

Opisano ponad dwadzieścia tysięcy gatunków, z których większość prowadzi samotniczy, a nie społeczny tryb życia w ulach.

Dla dociekliwych
Dobrze znana, żyjąca w koloniach pszczoła miodna jest więc jedynie niewielkim wycinkiem tej ogromnej, światowej różnorodności.
Dlaczego zapylanie przez pszczoły jest tak ważne dla ludzi?

Znaczna część uprawianych na świecie roślin owocowych i warzywnych zależy od zapylenia właśnie przez ten owad.

Dla dociekliwych
Bez wystarczającej liczby pszczół plony wielu upraw mogłyby znacząco i szybko spaść w krótkim czasie.
Co zagraża dziś populacjom pszczół na świecie?

Pestycydy, utrata naturalnych siedlisk oraz pasożytnicze roztocza przyczyniły się do spadku ich liczebności w wielu regionach.

Dla dociekliwych
Naukowcy i rolnicy na całym świecie szukają dziś skutecznych sposobów na ograniczenie tych niepokojących, narastających zagrożeń.
Poznaj też

Zobacz także błonkoskrzydłe

Kategoria: OwadyWróć do: Błonkoskrzydłe
Wszystkie: błonkoskrzydłe