Pszczoła

W ulu pszczoły dzielą się zadaniami: królowa składa jaja, robotnice zbierają nektar i pyłek, budują plastry i opiekują się larwami, a trutnie biorą udział w rozmnażaniu. Z nektaru pszczoły wytwarzają miód, który gromadzą w plastrach jako zapas na trudniejsze dni.

Pszczoły potrafią „rozmawiać” tańcem. Robotnica, która znalazła kwiaty z nektarem, wraca do ula i wykonuje specjalny taniec, którym pokazuje innym pszczołom, w którą stronę i jak daleko trzeba lecieć. Dzięki temu cała rodzina szybko trafia do dobrego miejsca na żerowanie.

Na tylnych odnóżach robotnicy pszczoły widoczne są tak zwane koszyczki pyłkowe — wgłębienia otoczone włoskami, w których owad transportuje do ula zebrany pyłek, czasem w postaci sporych, kolorowych grudek. Kolor tych grudek zależy od gatunku odwiedzanych wcześniej kwiatów.

Ciało pszczoły pokrywają drobne włoski elektryzujące się podczas lotu, do których łatwo przyczepiają się ziarna pyłku, co dodatkowo ułatwia zapylanie odwiedzanych kolejno kwiatów na tej samej łące lub w sadzie. Takie naelektryzowanie pomaga jej też sprawnie przenosić pyłek między roślinami.

Na świecie opisano ponad dwadzieścia tysięcy gatunków pszczół, z których zdecydowana większość prowadzi samotniczy, a nie społeczny tryb życia charakterystyczny dla dobrze znanej pszczoły miodnej żyjącej w ulach. Wiele z tych gatunków w ogóle nie produkuje miodu.

Trzmiel jest znacznie bardziej owłosiony i krępy niż smuklejsza pszczoła, a jego rodziny są zwykle znacznie mniej liczne niż wielotysięczne kolonie pszczoły miodnej. Mimo to trzmiel bywa równie skutecznym zapylaczem wielu roślin uprawnych.

Zapylanie kwiatów przez pszczoły ma ogromne znaczenie dla produkcji żywności na całym świecie, ponieważ znaczna część uprawianych roślin owocowych i warzywnych zależy właśnie od tego owada. Bez pszczół plony wielu sadów i pól mogłyby drastycznie spaść.

Pszczelarstwo należy do najstarszych gałęzi rolnictwa znanych ludzkości, a jego ślady odnajdywano już w starożytnym Egipcie, gdzie miód i wosk pszczeli miały duże znaczenie gospodarcze i kulturowe. Egipcjanie hodowali pszczoły w glinianych ulach i wykorzystywali miód również w medycynie oraz obrzędach religijnych.

Pestycydy, utrata naturalnych siedlisk oraz pasożytnicze roztocza w ostatnich dekadach przyczyniły się do niepokojącego spadku liczebności pszczół w wielu regionach świata, budząc rosnące zaniepokojenie naukowców i rolników. Wiele krajów wprowadza dziś przepisy ograniczające najbardziej szkodliwe dla pszczół substancje.